6

Uroczystości żałobne

18 lipca 2008 * Kurier Galicyjski

„ZASYPUJMY ROWY NIENAWIŚCI” JP II

Banderowcy wymordowali 35

40 tys. Ukraińców. Swoi swoich,

(cd. ze s. 1)

a o tym się nic nie mówi! Jak

mieli na to ochotę, drudzy – bo

była uroczystość pojednania w

św. koncelebrowanej przewod

musieli. Byli i tacy, co przyszli

Porycku, na Wołyniu, to tam nie

niczył ks. proboszcz z Krzemień

i uprzedzili, żeby się schować.

było o tym mowy. Mogę zapew

ca, Władysław Iwaszczak.

Dwóch banderowców ukryło

nić, że w województwie tarno

mego kuzyna w piwnicy.

polskim Armia Krajowa nie

Prawdę, która wyzwoli,

Młodym, którzy tu dzisiaj

napadała na ukraińskie wioski.

trzeba ujawnić

przyjechali, życzyłbym, żeby

Nie wiem, jak było na Wołyniu,

Kaznodzieja mówił: „Groma

przebaczyli, ale i pamiętali. Ja

ale w Tarnopolskim na pewno

dzimy się dziś wokół ołtarza

przebaczyłem. Dopóki istniał

nie. Tym bardziej, sąsiedzi

Chrystusowego, by sprawować

Związek Sowiecki, o tych spra

Polacy nie brali siekier i nie szli do

misterium Eucharystii za setki

wach nie wolno było mówić, bo

sąsiadów. W Łozowej mniej

Polaków, pomordowanych w

nie wolno było podważać

więcej jedna trzecia Polaków

Ihrowicy, Płotyczy, Berezowicy

przyjaźni polsko sowieckiej.

miała bliskich krewnych wśród

małej, Szlachcińcach, Łozowej,

Zaczęto o tym mówić, dopiero,

Ukraińców. Moja starsza siostra

dziesiątki tysięcy pomordowa

jak się Związek Sowiecki roz

wyszła za mąż za Ukraińca i

nych na Kresach rodaków. Za

padł. Kiedy zbierałem dane od

przeprowadziła się do wioski

kapłanów, którzy, niosąc miłość

świadków za czasów PRL, uwa

cztery kilometry od nas. Ukra

Chrystusa Polakom i Ukraińcom,

żali mnie za szpiega, że niby

inką była matka mego ojca.

tragicznie zginęli ze względu na

zbieram informacje i wysyłam

Nauczyła go pacierza i on raz

swą przynależność narodową.

na Zachód. Wydałem swoją

mówił po polsku, raz – po uk

Pragniemy powierzyć miłosier

Pomnik poświęca ks. Andrzej Malig z Tarnopola

książkę dopiero w 2002 r.

raińsku. Nie wierzyliśmy do

nemu Bogu ten tragiczny czas,

Większość świadków już nie żyje.

końca, że na Podolu będzie to

tych ludzi. Ofiary i oprawców.

Jeden z recenzentów powie

samo, co na Wołyniu, choć w

tam, kiedy Leonid Kuczma

Pragniemy dać świadectwo

ideologię ukraińskiego nacjo

dział, że postawiłem trwały

1943 r. byli już u nas uciekinierzy

został prezydentem, to mówił,

prawdzie i kierujemy się na

nalizmu. Myśmy potępili kom

pomnik swojej wiosce. Nie

stamtąd. Myśleliśmy, że nasi

że należy banderowców potę

dzieją, że nie spowoduje to

unizm i faszyzm, a nacjonalizmu

pisałem też złośliwie o Ukraiń

pić, ale w 2003 roku, na od

nowej fali wzajemnych żalów,

banderowskiego – nie ukraiń

cach, oddzielając banderow

mianę od Kwaśniewskiego,

pretensji, nienawiści. To prawda

skiego – dotychczas nie potę

ców od reszty narodu.

Kuronia i Siwca, nie potępił ich,

prowadzi człowieka do przeba

piliśmy. 17 stycznia 1945 roku,

tylko współczuł Polakom. Nato

czenia.

dwa tygodnie po napadzie na

Należy potępić ideologię

miast obecny prezydent Ukrainy

Łozową, w tarnopolskiej gaze

nacjonalizmu

wystąpił do parlamentu o na

cie ukazała się informacja o tym

Został tu potępiony faszyzm,

danie żołnierzom UPA praw

wydarzeniu. Wszystko prawda

stalinizm, ale nacjonalizm ukra

kombatanckich. Czytam różne

(bo tę gazetę mam), z wyjąt

iński i jego przywódcy – nie. Nie

materiały na temat tego, że

kiem tego, że Łozowa była

wszyscy wiedzą, że istnieje

„należy współczuć biednym

wsią... ukraińską. W 1989 roku w

dekalog nacjonalistów, ułożony

banderowcom, którzy nie mają

piśmie „Litopys” t.12, wydawa

przez Doncowa. Dla przykładu,

nym w Toronto, przeczytałem,

punkt siódmy: „Dla dobra spra

że na Łozową nie było napadu,

wy nie zawahasz się dokonać

tylko była walka z bolszewikami.

największego przestępstwa.”

Potem czytałem to, co wydane

Czy punkt dziesiąty: „Będziesz

było w Tarnopolu. Pisali, że w

dążył do wzbogacenia, po

Łozowej był bój z bolszewikami,

Ks. Władysław Iwaszczak

większenia Ukrainy kosztem

sotnia odstąpiła, a bolszewicy

sąsiadów.” Wszystkich „przyka

kuzyni na to nie pozwolą (mia

pociskami spalili wieś. To nie

zań” nie pamiętam. Wiem

łem kuzynów w Szlachcińcach),

prawda!

natomiast, że tutaj się mówi, iż

a okazało się, że niektórzy kuzyni

Nie potępiam w swojej książ

ten dekalog jest aktualny i to

przyszli z siekierą. Jedni, jak

ce Ukraińców, jako naród wiele

mnie najbardziej boli. Pamię

mówiłem wcześniej, dlatego, że

wycierpieli...”

O organizacji uroczystości

oraz dalszych planach powie

Do zebranych list skierował Premier Rządu RP Donald Tusk:

Minister Andrzej Przewoźnik

dział Minister Andrzej Przewoź

„Szanowni Państwo! Ziemia Podolska, ziemia, na której od

nik, Sekretarz Generalny Rady

wieków mieszkali razem Ukraińcy i Polacy, w latach wojny

Gromadzimy się w Ihrowicy,

Ochrony Pamięci Walk i Mę

ogarnięta została nienawiścią. Łunami pożarów ziemię zrosiła

gdzie przez kilka lat służył Bogu i

czeństwa:

krew niewinnych ofiar. Nienawiść, wyrosła między sąsiadami,

Jan Kanas, urodzony

ludziom ks. Stanisław Szczepan

„Mieliśmy kontakt z rodzina

doprowadziła do bratobójczych mordów, do okrutnego zabijania

w podolskiej wsi Łozowa

kiewicz, od 1934 roku był on

mi ofiar, wsparliśmy finansowo

bezbronnych, słabych i niewinnych. Dziś historycy obu naszych

uprawnień kombatanckich,

proboszczem tej parafii. Był

wynajem autokarów, sami zor

państw badają, rozważają, zgadzają się i spierają, próbują znaleźć

a ich emerytura jest rzędu 250

człowiekiem modlitwy, także

ganizowaliśmy trzy autokary,

odpowiedź na pytanie: dlaczego? Dlaczego tak się stało?

złotych.”

dobrym lekarzem, stąd wielu

którymi przyjechały rodziny

Dlaczego przelano tyle krwi i wylano tyle łez? Dlaczego ogień

i  W pojednaniu polsko ukra

ludzi przychodziło do niego,

i bliscy ofiar, przedstawiciele

niszczyą dorobek życia pokoleń mieszkających tu Polaków?

ńskim przeszkadza też stawianie

prosić o pomoc. Byli to Polacy i

mediów i harcerze. W sumie

Dlaczego ginęli też Ukraińcy, ci, którzy w duchu miłosierdzia

pomników Bandery, a także to,

Ukraińcy, byli i Żydzi. Nikt nie

będzie kilkaset ofiar. Za nami –

ostrzegali i ukrywali polskich sąsiadów? Jako premier rządu

że Roman Szuchewycz został

mówi o nim inaczej, jak o szla

kilka lat załatwiania i czynności

Rzeczypospolitej Polskiej sercem jestem dziś z wami – obecnymi

odznaczony orderem „Bohate

chetnym wspaniałym człowie

formalno prawnych, żeby otrzy

tu rodzinami zamordowanych, dzielę wasz ból i wzruszenie. Chylę

ra Ukrainy”. W Zbarażu pomnik

ku, duszpasterzu i lekarzu.

mać zgodę na upamiętnienie,

też głowę przed tymi Ukraińcami, którzy spoczywają wspólnie ze

Mickiewicza, postawiony przed

Jednak w tę straszną noc, dla

wybudowanie pomników. Póź

swymi zamordowanymi polskimi sąsiadami. Wyrażam im cały

wojną, stoi do dzisiaj. Stoi pom

nas, katolików, wielką, bo

niej była sama budowa, rea

szacunek i wdzięczność mojego narodu. Dziękuję z serca

nik Iwana Franki. Niedaleko stoi

spotykamy się w gronie rodzin

lizowana w roku ubiegłym,

Ukraińcom, którzy z narażeniem swego życia w tych okrutnych

też pomnik Kaszkiwskiego, który

nym, ażeby rozpocząć przeży

a ukończona w bieżącym. Te

czasach pomogli Polakom. Oddaję hołd i pochylam się nad

przeprowadził  na  Wołyniu

wanie misterium narodzenia

miejsca są upamiętnione mniej

mogiłami zamordowanych.

„krwawą niedzielę.” 11 lipca

Chrystusa, w Wigilię, został za

więcej po 10 latach. Przygoto

Dziękuję władzom ukraińskim za umożliwienie zbudowania

1943 r., kiedy się odbywała

mordowany. Dlaczego? Był czło

wujemy prace ekshumacyjne

upamiętnienia tych tragicznych mogił. Dziękuję przedstawicielom

suma, napadli na kilkadziesiąt

wiekiem, który służył wszystkim.

w kilku miejscach na Ukrainie.

władz ukraińskich, którzy tu przybyli, aby wspólnie z Polakami

kościołów i wymordowali po

Dzisiaj nie ma żadnego

Będą następne uroczystości,

modlić się za tych, którzy tu spoczywają.

nad 10 tysięcy ludzi w ciągu

systemu totalitarnego, który by

tym razem na Wołyniu, być

Przywołam słowa naszego wielkiego Rodaka, Jana Pawła II,

jednego dnia! Jak należy trak

mówił, co trzeba napisać, co

może, we wrześniu, jesteśmy po

który z wielkim wzruszeniem i wielką radością odwiedził 7 lat temu

tować stawianie pomników

trzeba powiedzieć. Ale niestety,

wstępnych rozmowach z wła

Ukrainę. W 2003 roku napisał: „Umiłowani synowie bratnich

takim ludziom?! W 1945 r. Kasz

wiele publikacji, nawet takich,

dzami obwodowymi w Łucku.

narodów Ukrainy i Polski! W zawierusze drugiej wojny światowej,

kiwski zginął w potyczce z Ar

które uważają się za naukowe,

Złożyliśmy też wniosek o urzą

gdy pilniejsza powinna być potrzeba solidarności, wzajemnej

mią Czerwoną. Jest tu uważany

milczy o tych tragicznych wyda

dzenie cmentarza oficerów

pomocy, mroczne działanie zła zatruło serca, a oręż doprowadził

za wielkiego bohatera. W Tar

rzeniach, nie mówi prawdy lub

KOP u, zamordowanych przez

do rozlewu niewinnej krwi. Teraz, w 60 lat od tamtych smutnych

nopolu główna ulica nazywała

ją fałszuje. Nie mówią o strasz

Sowietów w Mielnikach koło

wydarzeń, w sercach większości Polaków i Ukraińców utwierdza

się Mickiewicza. W1939 roku

liwych wydarzeniach tu na

Szacka. Myślę, że w tym roku na

się coraz bardziej potrzeba głębokiego rachunku sumienia,

przyszli Sowieci, nazwali ją Le

Podolu, w Galicji, na Wołyniu.

Ukrainie upamiętnimy kilka

odczuwa się konieczność pojednania, które pozwoliłoby spojrzeć

nina. Na środku ulicy, na rondzie

Nie mówią o zbrodniach. Nie

miejsc.”

na teraźniejszość i przyszłość w nowym duchu. To skłania mnie do

stał pomnik Mickiewicza. Przyszli

mówią o zbrodniarzach i sta

Na uroczystości przybyli też:

wdzięczności wobec Boga razem z tymi, którzy w zadumie i mod

Niemcy, usunęli pomnik, bo

wiają ich czasem w świetle

Ambasador RP na Ukrainie

litwie wspominają wszystkie ofiary tamtych aktów przemocy. Dziś

przeszkadzał ruchowi. Teraz

bohaterów i patriotów. Generał

Jacek Kluczkowski, prezes Sto

oba nasze dumne, tak miłujące wolność narody, polski i ukraiński,

główna ulica w Tarnopolu – to

Józef Heller tak pisał o mordach

warzyszenia „Wspólnota Pol

cieszą się z odzyskanej niepodległości. Wspólnie chcemy budo

ulica Bandery.

ludności polskiej na Kresach

ska”, poseł na Sejm RP Maciej

wać Europę nową, lepszą dla nas i dla innych narodów, nie

Głównymi winowajcami te

Wschodnich w latach 1939

Płażyński, przedstawiciele Kon

zapominamy o szacunku dla mogił ofiar tragicznej przeszłości, ale

go, co się stało na Wołyniu i

1945: „Prosimy Boga, by z tej krwi

sulatu Generalnego RP we

z wiarą i ufnością patrzymy w przyszłość.” Donald Tusk.

Podolu, byli ci, którzy szerzyli

ofiarnej nie powstał już żaden

Lwowie, duchowieństwo. Mszy