17

Prawda i mity

Kurier Galicyjski * 18 lipca 2008

KOZACY

Ja, sułtan, syn Mehmeda, brat Słońca

i Księżyca, wnuk i namiestnik Boga, Pan

królestw Macedonii, Babilonu, Jerozolimy,

Wielkiego i Małego Egiptu, Król nad Królami,

(c.d. z nr poprzedniego)

Pan nad Panami, znamienity rycerz,

niezwyciężony dowódca, niepokonany

morskiego, a perski szach Ab

W utyskiwaniu króla Zyg

obrońca miasta Pańskiego, wypełniający

bas proponował im korzystne

munta było wiele prawdy.

wolę samego Boga, nadzieja i uspokojenie

SZYMON KAZIMIERSKI

przeniesienie się na tereny jego

Kozacy zaczynali coraz mniej

dla muzułmanów, budzący przestrach, ale

imperium. Ożywiona kores

pasować do stosunków spo

Sicz była głównie obozem

i wielki obrońca chrześcijan – nakazuję Wam,

pondencja dyplomatyczna

łecznych, jakie panowały w

szkoleniowym dla wojska zapo

zaporoskim kozakom, poddać się mi

toczyła się też w rzadkich chwi

Rzeczypospolitej. W społeczeń

roskiego i przebywali w niej

dobrowolnie bez żadnego oporu i nie kazać

lach spokoju, pomiędzy Siczą i

stwie  stanowym,  położeni

raczej Kozacy najmłodsi, uczą

mi się więcej Waszymi napaściami

imperium Tureckim. Doszło też

gdzieś pomiędzy chłopstwem,

cy się dopiero wojskowego

przejmować.

do  nawiązania  stosunków

szlachtą, a zaciężnymi żołnie

rzemiosła. Ale nie zawsze tak

Sułtan turecki Mehmed IV

dyplomatycznych pomiędzy

rzami, samym swoim istnieniem

było. Załoga Siczy wymieniała

Kozakami i cesarstwem Austrii.

stanowili destabilizację zasta

się według przyjętego systemu,

Już w roku 1594 na Sicz udał się

nego porządku i obowiązują

mającego w razie długotrwa

List sułtana do Zaporożców

austriacki poseł wysłany przez

cych w Rzeczypospolitej praw.

łego pokoju zapewnić Koza

cesarza Rudolfa II, Erich Lassota

Sytuacja pogorszyła się jeszcze

kom nieprzerwany kontakt ze

v. Steblau. Kozacy w zamian za

bardziej, odkąd Sicz Zaporoska

sprawami wojskowymi. Pomię

obietnicę napaści na Turcję,

zaczęła prowadzić swoją włas

dzy okresami służby na Siczy,

otrzymali sztandary cesarskie i 8

ną  politykę  zagraniczną.

Kozacy mieszkali głównie poza

tysięcy dukatów. O co szło

Okoliczne państwa wykorzys

Siczą, w specjalnych osadach

cesarzowi? – Chyba o to, by po

tywały dziwną pozycję, jaką Sicz

kozackich, słobodach, powsta

Zaporoscy Kozacy do sułtana tureckiego!

Ty, sułtanie, diable turecki, przeklętego diabła

bracie i towarzyszu, samego Lucyfera sekretarzu.

Jaki z Ciebie do diabła rycerz, jeśli nie umiesz

gołą dupą jeża zabić. Twoje wojsko zjada czarcie

gówno. Nie będziesz Ty, sukin Ty synu, synów

chrześcijańskiej ziemi pod sobą mieć, walczyć

będziemy z tobą ziemią i wodą, kurwa Twoja

mać. Kucharzu Ty babiloński, kołodzieju

macedoński, piwowarze jerozolimski, garbarzu

aleksandryjski, świński pastuchu Wielkiego

i Małego Egiptu, świnio armeńska, kołczanie

tatarski, kacie kamieniecki, podolski

złodziejaszku i błaźnie dla wszystkiego, co na

ziemi i pod ziemią, szatańskiego węża potomku

i chuju zagięty. Świński Ty ryju, kobyli zadzie, psie

rzeźnika, niechrzczony łbie, kurwa Twoja mać.

O tak Ci Kozacy zaporoscy odpowiadają,

plugawcze. Nie będziesz Ty nawet naszych świń

wypasać. Teraz kończymy, daty nie znamy, bo

kalendarza nie mamy, miesiąc na niebie, a rok w

księgach zapisany, a dzień u nas taki, jak i u was,

za co możecie w dupę pocałować nas.

Ataman Koszowy Iwan Sirko ze wszystkimi

zaporożcami

Kozacy piszą list do sułtana

Odpowiedź Kozaków (pisownia oryginalna!)

łych na zasiedlonych przez

przez  Kozaków,  wciągnąć

Kozaków pustkowiach Dzikich

pomiędzy Polakami i Kozakami.

Polskę do wojny z Turcją, co

włączenia jej do organizmu

Pól. Kozacy krzepli liczebnie, ale

Ale w tamtych czasach nikt nie

wzmocniłoby pozycję Austrii.

Rzeczypospolitej. Sicz powsta

i majątkowo, opanowując

powoływał się na różnice

Nie wiadomo, czy Kozacy poła

wała i rozrastała się poza ich

wciąż nowe, puste dotychczas

cywilizacyjne, bo takich różnic

pali się, że ktoś nimi manipuluje.

kontrolą, bo do takiej kontroli

tereny. Powstawały okręgi ad

po prostu nie było. Prawdziwy

Korespondencja  dyplo

Polacy nie mieli ani sił, ani

ministracji kozackiej zwane

powód konfliktu tkwił w czymś

matyczna Kozaków nie zawsze

środków. Nawet chyba nie mieli

pałankami, bardzo aktywne

zupełnie innym. Polska szlachta

była prowadzona językiem

na to ochoty, ograniczając się

gospodarczo, oparte na gospo

już nie chciała pamiętać,

dyplomacji. Kozacy mieli gęby

do incydentalnych pacyfikacji

darstwach rolnych typu farmer

dlaczego i w jakich okolicz

niewyparzone i, jeśli kogoś nie

zbyt zrewoltowanej kozaczyzny.

skiego, na najemnej sile robo

nościach stała się szlachtą.

lubili, „bluzgali” takiemu mową

Taka polityka musiała skończyć

czej, na handlu i wytwarzaniu

A zaczynała mniej więcej z tego

okropną. Zapewne Państwo

się tragedią.

lokalnych towarów przemys

samego poziomu, z którego

pamiętacie znany obraz Ilii

Przyłączając się do Rosjan,

Ataman Koszowy Iwan Sirko

łowych.

startowali obecnie Kozacy. Też

Riepina namalowany (w kilku

Kozacy zyskali niewiele. O ile w

Kozacy mieszkali też w tej

była to kiedyś grupa niezależ

wersjach) w latach 1878 – 1891,

Polsce kozacka samodzielność

części Ukrainy, która była za

nych i bitnych wojowników,

i nazwany „Zaporożcy piszą list

i odrębność, aczkolwiek niemile

siedlona od lat. Zamieszkiwali

trochę żołnierzy, a trochę

do sułtana tureckiego”. Obraz

widziana, była jednak tolero

też w miastach, gdzie zwano ich

bandziorów, którzy byli gotowi

nie powstał z samego tylko

wana, to w państwie moskiew

Kozakami grodowymi. Wynaj

dla swojego księcia, na jeden

artystycznego natchnienia, ale

skim o jakiejkolwiek samodziel

mowali się chętnie jako ochro

jego gest dokonywać czynów

pod wpływem niesłychanego

ności mowy być nie mogło.

niarze, żołnierze w prywatnych

chwalebnych, ale i niegodzi

wydarzenia, jakie wtedy wstrząs

Minęły długie lata względnego

związkach militarnych, czasami

wych, a cały czas w nadziei

nęło inteligencją rosyjską.

spokoju, ale Rosjanie zdecydo

– jako stajenni i woźnice. Polska

W tym właśnie czasie znalezio

książęcej nagrody.

wali się ostatecznie na zniszcze

administracja bardzo ich nie

no autentyczny list, napisany do

I książę im płacił. Ziemią,

nie kozackiej enklawy.

lubiła, bo Kozacy lekceważyli ją

sułtana Mehmeda IV (tego,

którą zrabowano sąsiadom,

15 czerwca 1775 rosyjski

sobie i posłuszni byli tylko swojej

który nam zabrał Kamieniec

herbem, albo tytułem. Teraz, na

generał Piotr Tekely otoczył

zwierzchności siczowej. Tego

Podolski), przez atamana koszo

Ukrainie, na oczach szlachty

umocnienia Siczy wojskiem w

rodzaju Kozacy najchętniej

wego Iwana Sirkę i to ten list

polskiej powstawała nowa

ilości: 13 pułków kozaków

zaciągaliby się do rejestru

zainspirował malarza.

szlachta. I ten proces postępo

dońskich, 10 pułków piechoty

Wojska Polskiego, które to re

Iwan Sirko napisał swój list do

wał bardzo szybko! Czy to

oraz 8 pułków kawalerii, i przed

jestry były jednak zwykle przed

sułtana w roku 1676 i była to

świadomie, czy instynktownie,

stawił Kozakom rozkaz carycy

nimi zamknięte.

odpowiedź na list sułtana do

szlachta polska wyczuwała w

Katarzyny II o likwidacji Siczy

Kozaczyzna rozwijała się

Kozaków zaporoskich. Za chwilę

Kozakach swojego konkurenta.

zaporoskiej. Przewaga wojska

bardzo aktywnie, denerwując

przytoczę Państwu oba listy bez

Polacy, przyzwyczajeni do nie

rosyjskiego była tak wielka, że

Sułtan turecki Mehmed IV

tym administrację polską, nie

żadnych wykreśleń i skrótów,

wolniczej uległości chłopów

nikt z Kozaków nie próbował

zajmowała w Rzeczypospolitej i

przywykłą do sytuacji, kiedy to

byście Państwo mogli zoba

polskich, tylko takie zachowanie

nawet myśleć o obronie. Nocą,

rozpoczęły z nią bezpośrednie

nie ona, a ktoś inny zaczyna

czyć, jak to wtedy było napraw

uważali za normalne, a kozacka

wielu Kozaków uciekło łodziami

rozmowy, poza kontrolą rządu w

decydować o sprawach na

dę. Może to Państwem wstrząs

niezależność denerwowała ich

na ziemie Chanatu Krymskiego.

Warszawie. Kozacy, bez poro

podległym jej terenie. Oto

nąć. Ale bo i czasy były wtedy

i budziła agresję. Nigdy nie

Po zajęciu Siczy Rosjanie zburzyli

zumienia z Polską, zaczęli brać

wypo wiedź króla Zygmunta III, z

niełatwe. Oba listy znajdują się

próbowano wciągnąć Koza

wszystkie jej umocnienia i bu

udział w dynastycznych wal

naganą na to, co dzieje się na

obecnie w Bibliotece Publicznej

ków do współpracy, (poza oka

dynki; archiwum i skarbiec

kach Tatarów krymskich o wła

Ukrainie: ...”zupełnie zapom

w Petersburgu.

zjonalnym rejestrem wojskowym),

zostały wywiezione do Moskwy,

dzę nad Chanatem. Zdarzało

niawszy o wierności i poddań

Zaporożcy byli takimi, jakimi

bo to wymagało działania

a starszyzna kozacka areszto

się im też występować w roli

stwie, kozacy uważają siebie

byli.  Wielokrotnie  dawali

z pewnym rozmachem, z jakąś

wana, by potem zostać skaza

interwentów w podobnych

odrębną Rzeczą Pospolitą...

dowody na swoje pozytywne

wizją przyszłości. A tymczasem

ną na więzienie i zesłanie.

rozróbach na terenie państwa

Cała Ukraina w ich rękach,

nastawienie do Polaków. Szukali

Polacy zdawali się być raczej

Ziemie, należące do Zaporo

moskiewskiego.

szlachcice niewolni w swoim

do nich dojścia. W tym dążeniu

przytłoczeni ogromem proble

ża rozdano carskim dworza

Bardzo dobre stosunki ączyły

domu, w miastach i miastecz

byli przez Polaków najczęściej

mów, jakie stwarzała im wielka

nom: Potiomkinowi, Wiaziem

Sicz z księstwami Gruzji, gdzie

kach JKM cały zarząd, cała wła

odpychani. Mówiono nam, że

prowincja i przez cały czas nie

skiemu, Prozorowskiemu i Razu

Kozacy wynajmowali się do

dza u kozaków, przywłaszczają

powodem tego była wielka

dopracowali się koncepcji

mowskiemu.

KG

KG

ochrony gruzińskiego handlu

jurysdykcję,ustanawiająprawa”...

jakoby różnica cywilizacyjna

rozwoju Ukrainy i harmonijnego

CMYK