21

Nowy film o Kawalerowiczu

Kurier Galicyjski * 18 lipca 2008

„FARAON KINA” RODEM Z PRZYKARPACIA

HALINA PŁUGATOR tekst

zdjęcia – archiwum Jerzego

Kawalerowicza

oraz zdjęcia z filmów

strony i o tym także wspomina

Notatka biograficzna

wiele osób.

Jerzy Kawalerowicz urodził

Niedawno na terenie Przy

Potem zdjęcia się przeniosły

się 19 stycznia 1922 roku w ro

karpacia i Ziemi Lwowskiej

do Kołomyi. Miasteczko to,

dzinie spolonizowanych Ormian

skończyło się kręcenie filmu

uważane za stolicę pokucko

we wsi Gwoździec pod Stanisła

dokumentalnego o wybitnym

huculską, było dla młodego

wowem. Kształcił się w gimna

reżyserze, założycielu szkoły

Kawalerowicza niemalże cent

zjum w Stanisławowie, a następ

polskiego filmu fabularnego

rum świata. Tutaj w kinie „Mars”

nie – w technikum wychowania

Jerzym Kawalerowiczu. Stwo

po raz pierwszy otworzył on dla

fizycznego. Po II wojnie świato

rzenia ekranizacji drogi życiowej

siebie cudowny świat kinema

wej rodzina Kawalerowiczów

i artystycznej mistrza, którego za

tografii. Tutaj po raz pierwszy

przeniosła się do Polski, gdzie

życia nazywano w Polsce

obejrzał film „Quo vadis”,

Jerzy studiował w krakowskiej

„faraonem kina”, podjęli się

nakręcony w latach 20. W trak

Akademii Sztuk Pięknych oraz

Stanisław Zawiśliński – reżyser,

cie projekcji zapaliła się taśma

Instytucie Kinematografii. Od

krytyk filmowy, autor tomu

filmowa. To, pełne adrenaliny,

1951 r. pracował jako reżyser.

rozmów z Kawalerowiczem,

wrażenie zadecydowało o

Stworzył oraz przez wiele lat

a także reżyser Tadeusz Bartosz.

dalszym losie mistrza. Pomyślał,

kierował studiem „Kadr”, które

że kino – to coś szczególnego,

jest dziś potężną szkołą filmową.

tłumaczy Taras Prohaśko, a oni,

Do Gwoźdźca

ale jednocześnie – niebez

Niemalże każdy jego film zdobył

z reguły, trzymali zwierzęta, które

na filmowanie... kóz

piecznego, co przyciąga go,

prestiżową nagrodę na różnych

tak dobrze zapamiętał Kawa

Konsultantem oraz przewod

jak magnes. Dziś w pomiesz

lerowicz, będąc małym chłop

nikiem gości na Podkarpaciu

czeniach „Marsa” też jest kino,

cem.”

został  znany  pisarz  Taras

ale nazywa się „Źródło.” Co

prawda, jego stan od dawna

mógłby być lepszy, jednak, nie

dla reżyserów z Polski. Bardzo się

eżyserzy z zachwytem patrzyli

Szkoła, w której uczył się Kawalerowicz

na tory, aż nagle od strony

miasta wdarł się ogromny kłąb

Prochaśko. „Nakręcenie filmu o

czarnego dymu. Na pewno,

Kawalerowiczu było dla tych

niedaleko był pożar. Polacy

ludzi sprawą honoru,  opo

omalże nie skakali ze szczęścia.

wiada Taras,  ponieważ obaj

To bardzo udane zdjęcie!

dobrze znali pana Jerzego.

Zdawało się, że na moment

Polaków interesowały miejsca,

przenieśliśmy się do czasów

związane z życiem wybitnego

wojny i lada chwila zaczną

artysty. To, przede wszystkim,

wieś Gwoździec w powiecie

festiwalach. W 1966 r. film Jerzego

Kołomyja, gdzie mistrz się urodził

Kawalerowicza „Faraon” był

i spędził pierwsze 14 lat życia.

nominowany do „Oscara” w ka

Przyszły film ma nazwę „On żył

tegorii „najlepszy film zagra

17 razy”, ponieważ reżyser

niczny”. Jedynie kilka głosów

nakręcił właśnie siedemnaście

więcej, niż dramat historyczny,

filmów, z których każdy był

wyreżyserowany przez Polaka,

prawdziwym wydarzeniem.

zdobył film francuski „Męż

Niestety, we wsi nie po

czyzna i kobieta.” Największą

zostało już nikogo, kto by pa

sławę  Jerzy  Kawalerowicz

spadać bomby. Przestraszy

zdobył po ekranizacji powieści

liśmy się.”

Henryka Sienkiewicza „Quo

Aby nie być schwytanym

vadis”. O wyreżyserowaniu filmu

przez okupantów, Kawalerowicz

Kawalerowicz marzył przez całe

Kościół w Gwoźdźcu

przenosi się do Worochty, gdzie

życie, jednak udało mu się to

jego wujek miał pensjonat.

ucieszyli, gdy zobaczyli stare

dopiero, gdy skończył 79 lat.

Z Kołomyi – ku sławie kina

Piękno gór karpackich oczaro

balkony, połamaną podłogę,

Film wszedł na ekrany w 2001

Pierwsze dziecięce wrażenia

wało młodego Jerzego i on co

ściany, z których obsypał się

roku i stał się najdroższy w historii

o rodzinnym Gwoźdźcu oraz

dnia szedł po 20 30 kilometrów,

tynk. „Zdaje się, że można tu

kinematografii polskiej. Jego

sąsiedniej wsi Kułaczkowce

oznaczając jako jeden z pierw

pooddychać powietrzem

budżet stanowi 18 milionów

(obecnie powiat Śniatyń), gdzie

szych, szlaki turystyczne. Co 200

miętał Kawalerowiczów. Jednak,

z przeszłości, w Polsce czegoś

dolarów. Premiera filmu miała

mały Jurek często przebywał

300 metrów malował strzałki, by

na miejscowym starym cmen

podobnego już się nie spotka”,

miejsce w Watykanie, w obec

u rodziny, towarzyszyły Kawale

przyjezdni nie zbłądzili w gó

tarzu zachowały się groby

mówili obaj reżyserzy.

ności papieża Jana Pawła II.

rowiczowi przez całe życie. W

rach. Kawalerowicz oznakował

krewnych. W dobrze zbudowa

Jedną ze ścieżek muzycznych

wielu filmach próbował odtwo

także kilka podejść do Howerli –

nym domu byłego naczelnika

Nagroda wojenna

wykonał Narodowy Chór Ukra

rzyć pejzaże, które widział na

od różnych stron. Aby można

poczty, w którego rodzinie się

Zawiśliński i Bartosz filmowali

iny „Dumka”. Ogółem w do

rodzinnym Pokuciu. W znanym

było opowiedzieć o okresie

urodził przyszły mistrz kina

także w Stanisławowie. Tu Ka

robku Kawalerowicza jest 17

filmie „Matka Joanna od

karpackim z życia Kawalero

polskiego, kiedyś była rada

walerowicz był uczniem I Gim

filmów. Reżyser zmarł 27 grudnia

Aniołów” „faraon” kina pol

wicza, zdjęcia były kręcone w

nazjum polskiego, gdzie obec

wiejska. Obecnie jest tam biblio

2007 roku.

skiego niemalże w szczegółach

Kosowie, Werchowynie i Wo

nie mieści się miejska klinika

teka dla dzieci. Zachowało się

odtworzył kościół w Gwoźdźcu,

rochcie.

stomatologii. W latach II wojny

pomieszczenie szkoły, w której

Filmografia:

który jest dziś zabytkiem ar

Panowie Zawiśliński i Bartosz

się uczył Kawalerowicz. Jednak,

światowej Jerzy pracował na

1951—Gromada; 1953 —

chitektury z epoki baroku.

opowiedzieli Tarasowi Prochaś

kolei jako ładowacz. Od tam

najbardziej reżyserów, którzy

Celuloza; 1954 —Pod gwiazdą

Filmowców z Polski zaskoczyły

ce, że zdjęcia będą trwały do

tych czasów pomieszczenia

przyjechali z sąsiedniego kraju,

frygijską; 1956 —Cień; 1959 —

prace Jana Pinsla, które tu się

jesieni. Będą robione również

dworca  niemalże  się  nie

interesowały... białe kozy. Właś

Pociąg; 1960 —Matka Joanna

zachowały oraz duch starej

we Lwowie, na terenie Polski, we

zmieniły, chyba, że kilka razy

nie je, jako symbol czystości i

od Aniołów; 1965 —Faraon;

świątyni. „W Kułaczkowcach,

m

Francji i Włoszech. Premiera jest

były poddawane rekonstrukcji.

dalekiej utraconej Ojczyzny,

1969 —Gra; 1971 —Magdalena;

ówi Taras,  znaleźliśmy sta

planowana na koniec zimy lub

Reżyserowie polscy długo się

najczęściej wspominał Jerzy

1977 —Śmierć prezydenta; 1980

rowinkę, która pamięta rodzinę

początek wiosny roku przysz

zachwycali i filmowali tory

Kawalerowicz u schyłku swego

—Spotkanie na Atlantyku; 1982

Kawalerowiczów. Jej wspom

łego. Autorzy się spodziewają,

podkarpackie z wysokości mos

życia. „W latach dzieciństwa

—Austeria; 1989 —Jeniec Euro

nienia będą ważną częścią

że będą prezentowali film w

tu dla pieszych. „Był słoneczny

reżysera polskiego w Gwoźdźcu

py; 1990 —Dzieci Bronsteina;

filmu.” W 2001 r. Jerzy Kawa

S

r tanisławowie i Kołomyi.

dzień,

opowiada Taras,

mieszkało  wielu  Żydów  –

1995 —Za co?; 2001 —Quo vadis.

lerowicz odwiedził rodzinne

CMYK