21

Kurier Galicyjski * 31 lipca 2008

konwenansami, a na dodatek

stoi przede mną otworem. Kij ma

program telewizyjny o zalewa-

tyczne, dwumetrowe dziewanny.

powinność wobec tych rodaków,

obecnie szybko zanika. Nazwał-

jednak dwa końce. Tu jest się na

jących Federację Rosyjską imi-

Pławiąca się w straszliwym

którzy byli tu wcześniej. Ich kości

bym ją spontaniczną towarzys-

cenzurowanym, u siebie zlewam

grantach z dawnych republik

gorącu łąka roztacza tumanią-

spoczywają w syberyjskiej ziemi.

kością. Tu wpada się do sąsiada

się z tłem, tutaj odcinam się od

sowieckich: „Co, u was też już nie

ce zapachy: powietrze aż gęste

Pobyt na Syberii to dla mnie

o pierwszej w nocy tylko dlatego,

niego bardzo wyraźnie. Mam

dało się żyć?”

jest od eterycznych olejków,

ciągłe zadziwienie, bo wciąż

że pali się u niego światło, taka

takie marzenie: chcę rozkręcić

***

unoszących się nad niską trawą

okazuje się, jak mało wiem

wizyta zaś może łatwo prze-

własną firmę, zacząłem już

Bywa, że temperatura spada

rozedrganą mgiełką.

o miejscu, w którym postanowi-

kształcić się w przyjęcie z tań-

trochę handlować z Polską. Sto

poniżej minus pięćdziesięciu

Życie tu, rozumiane w naj-

łem żyć. Odkrywam zapomniane

lat temu Polacy faktycznie trzęśli

stopni Celsjusza. Świat przybiera

szerszym biologicznym tego

Syberią – na nich opierała się

niemal cała gospodarka, do-

chodzili do wielkich fortun. O

tym, zwłaszcza dziś, warto pa-

miętać, tymczasem etos ten jest

u nas szerzej nieznany. Kiedy

jadę przez Syberię, na billbo-

ardach widzę reklamy firm

niemieckich, japońskich, nawet

czeskich. Polskich brak. A właś-

nie, aktywność polskich przed-

siębiorców na tym obszarze

mogłaby poprawić położenie

syberyjskich Polaków i w ogóle

stworzyć im jakieś perspektywy.

Jest wszak także druga stro-

na medalu. Rozmiar wolności

cami, w którym weźmie udział

w Rosji – i tak niezbyt duży –

polskie mogiły, grzebię się w ar-

znacząco się skurczył w ciągu

połowa sąsiadów.

chiwach, do których nikt nie

kilku ostatnich lat. Regularne

wówczas taki dziwny liliowy

słowa znaczeniu, ma smak wy-

sięga. Czuję się do pewnego

Między minionym i przyszłym

wezwania do Federalnej Służby

odcień. Pokrycie skafandra

razisty, głębszy, przypomina

stopnia strażnikiem tej prze-

Czy jestem emigrantem?

Bezpieczeństwa najpierw mnie

trzeszczy głośno przy najdrob-

pajdę domowego chleba. Poru-

szłości, odpowiedzialnym również

bawiły, potem nużyły, a teraz

Pewnie tak, choć nietypowym.

niejszym ruchu, mróz momental-

sza jakieś zapomniane struny

za to, aby przetrwała ona w

irytują. Wiem, że wzbudzam po-

Emigracja wydaje mi się ważnym

nie ścina oddech. W zmarzłej

w duszy, działa na te nerwy,

ludzkiej pamięci. Dlatego po-

doświadczeniem w życiu człowie-

dejrzliwość, u Rosjan w stosunku

parze iskrzą się maleńkie

które znieczuliła pogoń, zawsze

magam potomkom dawnych

do cudzoziemców tradycyjną,

ka: to jak przecięcie pępowiny.

kryształki: wygląda to tak, jakby

obecna w dniu powszednim

polskich zesłańców i przesied-

wyłamuję się ze schematów,

Emigrant przypomina dziecko,

unosiły się w małym obłoczku

człowieka współczesnego.

leńców w ich kontaktach z daw-

które stawia pierwsze nieporad-

drobiny lśniącej folii. Tubylcy

Ale nie można, chyba nawet

ne kroki. Jest wtedy strach, ale

mówią na to „szept gwiazd”.

nie wolno, tak całkiem oderwać

i ciekawość nowego. Świat do

przodu zawsze popychali pio-

nierzy: to oni rzucali wyzwanie

nieznanemu, podczas, gdy inni

woleli zostać w domu.

Chyba zaczynam się wy-

mądrzać. Ale w oddaleniu od

ojczyzny człowiek naprawdędużo

rozmyśla. Zwłaszcza w takich

„okolicznościach przyrody”, jakie

są tutaj: rytm tajgi, przestrzenie

stepów, ogromne odległości,

w ogóle tempo życia – to wszyst-

ko skłania ku refleksjom, ku za-

stanawianiu się nad sobą, nad

sensem spraw wielkich i tych

mniejszych. Spojrzenie na Polskę

Latem z kolei, krótkim, lecz

od wschodu, w dodatku z tak

się, zapomnieć: wskazówki

niezwykle upalnym, żywiczny

znacznego dystansu, pozwala

zegarka, których nigdy nie prze-

aromat sosen nadpływa ciężką

wyciągnąć ciekawe wnioski,

stawiam, pokazują polski czas –

ną ojczyzną. Niekiedy wymaga

spać nie daję prowincjonalnym

chmurą znad lasu. Wielkie cze-

między innymi takie, że olbrzy-

kiedy tu rozpoczynam kolejny

to różnych wyrzeczeń, trzeba

funkcjonariuszom, którzy zacho-

redy słowików płoszą wszelki

mie i niepowtarzalne szanse

dzień, nad Wisłą właśnie mija

najzwyczajniej sięgnąć do kie-

dzą w głowę, czego tu właściwie

sen. Nad potop różnobarwnych

tracimy nie tylko z przyczyn

północ.

szeni. Ale, kto powiedział, że

szukam? Rosja, bowiem chce

KG

KG

KG

kwiatów wybijają się majesta-

zewnętrznych, na które nie

emigruje się tylko dla pieniędzy?

być pierwsza w świecie pod

mamy wpływu, ale również na

Do Anglii i Irlandii wyjechało

każdym względem, ale niewielu

WOJCIECH GRZELAK, ur. 1961 r. we Wrocławiu, od 2000 roku przebywa

własne życzenie.

dwa miliony Polaków, a ja tutaj,

jej obywateli wierzy, że można

na Zachodniej Syberii, gdzie pracuje jako wykładowca akade-

Norwid pisał o ojczyźnie jako

na terytorium tej samej wiel-

bez przymusu porzucić dostat-

micki. Interesuje się także syberyjską Polonią. Publikuje w prasie

polskiej i polonijnej, a także rosyjskiej i amerykańskiej. Laureat

wielkim obowiązku. Myślę, że

kości, co te oba państwa, jestem

nie życie w Europie po to, aby

różnych wyróżnień w Polsce i Rosji, w 2005 roku uzyskał tytuł „Amba-

emigracja, to także obowiązek,

na stałe sam jeden z polskim

użerać się z Syberią. Raz tylko

sadora Polski”, a w 2007 pierwszą nagrodę w konkursie dzienni-

czasami być może jeszcze trud-

paszportem. To stwarza poczu-

pewien poczciwiec zapytał mnie,

karzy polonijnych. Autor kilku książek, m.in. – zbioru reportaży

niejszy do wypełnienia. Jest też

cie pewnego komfortu: wszystko

gdyśmy wspólnie oglądali

„Szamani, mumie, ałmysy” i „Rosja bez złudzeń”.

Film polski dla dzieci z całego świata

Halina Pługator tekst

zdjęcie: kadr z filmu

„Kostka do gry”

Turło, 2006 r.). W „Kostce do gry”

nia, by jak najdłużej zatrzymać

Instytut Polski w Kijowie po

przedstawiono historię dwu

swego więźnia.

raz pierwszy uczestniczył w XVI

chłopców, którzy mają w ręku

Scenariusz filmu animowa-

Międzynarodowym Festiwalu

czarodziejską kostkę do gry.

nego „Gdzie się podział Nowy

Filmów dla Dzieci „Artek”, który

Od tego, ile „oczek” wypadnie,

Rok?” został napisany w stylu

tradycyjnie odbywał się w

zależy dalszy los maluchów.

historii o Jamesie Bondzie. To

Jałcie od 3 do 11 lipca. W okre-

Z pomocą czarodziejskiego

historia o przygodach Brygady

sie swego istnienia festiwal

przedmiotu dzieci próbują

Żądło. W przeddzień Nowego

przekształcił się w działalność

zmienić nie tylko swoje życie,

Roku w wiadomościach telewi-

kulturalno-edukacyjną, mają-

ale cały świat.

zyjnych podana została infor-

cą dużą skalę. Na imprezie

Podstawą scenariusza fil-

macja, że Nowy Rok zniknął,

zasiada nigdzie nie spotykane,

mu animowanego „Mokra ba-

nie wiadomo, gdzie i obchody

największe na świecie Jury

jeczka” są motywy dawnego

zostały odwołane. Okazało się,

Dziecięce. W poprzednich la-

polskiego zwyczaju polewania

Nowy Rok zabłądził opodal

tach nagrody festiwalu otrzy-

się wodą w „lany poniedzia-

domu Kowalskich. Troje dzieci

mały filmy z Wielkiej Brytanii,

łek.” Film opowiada o przygo-

z tej rodziny wyrusza, by go

Włoch, Niemiec, Ukrainy, Ho-

dach sześcioletniego Jasia. W

szukać, a pomaga im w tym

landii, Rosji, Finlandii i Szwecji.

rzej Maleszka, 2003 r.) oraz dwa

łowski, 2006 r.) i „Gdzie się

trakcie święta zostaje on uwię-

dziadek.

W trakcie Dni Filmu Pol-

filmy animowane: „Mokra ba-

podział Nowy Rok?” (reżysero-

ziony przez Wodownika. Ten

skiego zaprezentowano film

KG

jeczka” (reżyser Wojciech Gar-

wie – Janusz Marcina i Robert

wymyśla najróżniejsze zada-

„Kostka do gry” (reżyser – And-