5

Niepodległości Polski

Kurier Galicyjski * 17 30 listopada 2008

Nie damy pogrześć mowy… wiary…

SIĘ MIERZY

100 ROCZNICA POWSTANIA

godnie umieraæ, odchodziæ

przechowali. W tym roku

„ROTY” M. KONOPNICKIEJ

z naszej ukochanej ziemi.

ponad 40 tys. zniczy zap³onê³o

Ka¿dy z nas przyszed³ tu-

na grobach, na Cmentarzu

taj na Cmentarz Orl¹t, by

£yczakowskim, Cmentarzu

nia, na specjalnym koncercie,

KS. DR JACEK JAN

równie¿ wspomnieæ o tych,

Orl¹t. Na ka¿dej zapomnia-

poœwiêconym rocznicy wybu-

Do krwi ostatniej kropli z ¿y³

PAW£OWICZ

którzy walczyli o wolnoœæ,

nej mogile czy to Polaka, czy

chu Powstania Styczniowego

Broniæ bêdziemy Ducha,

¯ytomierz

tych wszystkich, którzy od-

to Ukraiñca, czy kogoœ in-

- pieœñ tê zaœpiewa³ krakowski

A¿ siê rozpadnie w proch

dali za nasz¹ Ojczyznê swoje

nego. Kodeksem ka¿dego

chór „Sokó³” pod dyrekcj¹

i py³

W marcu 1908 roku sejm

m³ode ¿ycie. Dzisiaj musimy

Polaka s¹ trzy s³owa „Bóg,

prof. Stanis³awa Bursy. Jed-

Krzy¿acka zawierucha.

pruski uchwali³ ustawê o przy-

uczyæ m³odzie¿ patriotyzmu

Honor, Ojczyzna”. To, ¿e prze-

nak do publicznego prawy-

Twierdz¹ nam bêdzie

musowym wyw³aszczeniu

– od nowa. Gdy bêdziemy

trwaliœmy, ¿e jesteœmy tutaj

konania „Roty” dosz³o dopiero

ka¿dy próg...

polskich maj¹tków. W ten

dzisiaj wspólnie sk³adaæ

- lwowscy Polacy, Polacy z

pó³ roku póŸniej, podczas

- Tak nam dopomó¿ Bóg!

sposób postanowiono ukaraæ

wieñce, to musimy sobie

zachodniej Ukrainy - to og-

uroczystych obchodów 500

ci¹gle niepokornych Polaków,

powiedzieæ: „Jestem godny,

romna zas³uga Koœcio³a. W

Wiersz ten po raz pierw-

rocznicy zwyciêstwa pod

przeciwstawiaj¹cych siê pro-

ze tutaj ¿yjê, ¿e mogê przyjœæ

Koœciele zachowaliœmy Polskê

szy zosta³ wydrukowany w

Grunwaldem. Kompozytor

wadzonej germanizacji.

na ten cmentarz, mogê

w polskim sercu. Ojciec Œwiêty

napisa³ swój utwór specjal-

wspomnieæ wielu ludzi,

Jan Pawe³ II bardzo piêknie

nie na tê okazjê. Pierwotnie

Feliks Nowowiejski nazwa³

Czy jest na œwiecie takie miejsce, gdzie

go Hymnen Grunwaldz-

le¿¹ dziesiêciolatkowie, czternastolat-

kim, a pierwsze wydanie tej

pieœni w 1910 roku nosi³o

kowie, wspania³a patriotyczna m³odzie¿?

tytu³: OjczyŸnie! HAS£O -

którzy za mnie oddali ¿ycie”.

mówi³ o m³odzie¿y: „m³odzie¿

uroczysta pieœñ na obchód

grunwaldzki. Jednak do

Dziêkujemy za wszystkich

jest porankiem nadziei”. Wiel-

historii Polski pieœñ ta wesz³a

kap³anów, którzy spoczy-

kie moje nadzieje s¹ zwi¹zane

pod nazw¹, której u¿ywamy

waj¹ na tym i innych cmen-

z lwowsk¹ polsk¹ m³odzie¿¹.

do dnia dzisiejszego – „Rota”.

tarzach. Naród, który pamiêta

Zawsze j¹ zachêca³em do

15 lipca 1910 roku zje-

swoj¹ historiê, ¿yje i przetrwa

kszta³cenia siê.

cha³o do Krakowa oko³o

do koñca.”

Cieszymy siê z tego, ¿e

100000 Polaków ze wszyst-

Po Mszy œw. przy Grobie

pañstwo ukraiñskie jest nie-

kich zaborów i z emigracji.

Nieznanego ¯o³nierza odby³

podleg³e, demokratyczne.

Przyby³ równie¿ wówczas,

siê apel, do którego nas

Równie¿ czêsto przypominam,

Uczestnicy uroczystej akademii w ¯ytomierzu,

dobrze nam znany znamienity

powo³a³y, zapewne, Orlêta

¿e pañstwo demokratyczne

poœwiêconej 90. rocznicy Niepodleg³oœci Polski i 100

rodak, pochodz¹cy z ¯ytomier-

Lwowskie. Odegrano Hymn

– to ochrona mniejszoœci, to

rocznicy postania „Roty”

szczyzny – wielki kompozytor,

Narodowy. Do zebranych

prawo tej mniejszoœci do

pianista i m¹¿ stanu Ignacy

zwróci³ siê Konsul General-

religii, nauki, do w³asnego

Zdecydowan¹ walkê z pol-

ny RP we Lwowie Ambasador

jêzyka. Mówiê z ca³¹ odpo-

skoœci¹ w zaborze pruskim

Wies³aw Osuchowski: „90

wiedzialnoœci¹ Polakom

rozpocz¹³ w latach 70. XIX

wieku Otton von Bismarck,

Spotka³em tu wyj¹tkowych ludzi. Polska

zwany „¿elaznym kancle-

nigdy o was nie zapomni.

rzem”. Jego „Kulturkampf”,

który mia³ na celu os³abienie

lat Niepodleg³oœci Polski.

lwowskim, ¿e mog¹ byæ

wp³ywów Koœcio³a Katolic-

Cztery pokolenia oczekiwa³o

dumni z Polski, bo Polska

kiego - ostoi narodowego ¿ycia

na ni¹, pi¹te siê doczeka³o.

dzisiaj, to kraj UE i NATO.

Polaków - nie przyniós³ za-

W tym miejscu tak wyj¹t-

mierzonych efektów. Polacy,

B¹dŸcie dumni z Polski tak

Polszczyzno moja!

wrêcz przeciwnie, okrzepli

kowym dla Polski, dla moich

jak ja jestem dumny z was.

i wzmocnili siê w swym opo-

rodaków, trudno jest ukryæ

To, ¿e tak wiele osi¹gnêliœmy,

rze. Dlatego Prusacy uderzyli

Jan Paderewski. By³ on tak¿e

listopadowym numerze kra-

wzruszenie. Droga do wol-

buduj¹c nowy konsulat,

w polsk¹ mowê, kulturê i gos-

fundatorem pomnika W³adys-

kowskiego pisma „Przodow-

noœci krzy¿ami siê mierzy.

otwieraj¹c ten cmentarz, to

podarkê. Jednak nasz naród

³awa Jagie³³y, który tego dnia,

nica” w 1908 roku. Do redak-

Na Cmentarzu £yczakowskim

jest wasza zas³uga. Dziêkujê

siê nie ugi¹³. We Lwowie de-

podczas uroczystoœci 500-

cji czasopisma poetka prze-

le¿¹ ¿o³nierze koœciuszkow-

wam.

monstranci wybili szyby w

lecia bitwy pod Grunwaldem,

s³a³a trzy pierwsze zwrotki

scy, w cieniu drzew s¹ dwa

To jest równie¿ moje prze-

konsulacie niemieckim, w Kra-

zosta³ ods³oniêty przy placu

„Roty”; czwart¹ odnaleziono

wyj¹tkowe cmentarze – Pow-

mówienie po¿egnalne, bo

kowie protestowali robotnicy.

Matejki. (Pomnik zaprojek-

póŸniej w rêkopisie poetki.

stañców Styczniowych i Listo-

wracam do kraju. Spêdzi³em

Do protestów przeciwko po-

towa³ artysta-rzeŸbiarz Antoni

Pierwotnie wiersz przezna-

padowych. A tu... Czy jest na

z wami piêæ lat. Wyje¿d¿am

lityce germanizacyjnej przy-

Wiwulski.)

czony by³ dla Wielkopolski,

œwiecie takie miejsce, gdzie

jako Polski lwowiak. Spotka-

Po Mszy dziêkczynnej w

le¿¹ dziesiêciolatkowie, czter-

³em tu wyj¹tkowych ludzi.

Do publicznego prawykonania „Roty”

Koœciele Mariackim, podczas

nastolatkowie, wspania³a

Niech Matka Bo¿a £askawa

której miêdzy innymi Feliks

dosz³o podczas uroczystych obchodów

patriotyczna m³odzie¿? Prawie

ma was w swojej opiece.

Nowowiejski improwizowa³

500 rocznicy zwyciêstwa pod Grunwaldem.

1400 dzieciaków, które po-

S¹dzê, ¿e Polska i ja nigdy

na organach na temat melo-

leg³y za wolnoœæ, to rówieœnicy

o was nie zapomni.”

dii „Bogurodzicy” – zebrane

tutaj stoj¹cych.

Nastêpnie na p³ycie Grobu

³¹czy³o siê wielu znanych

t³umy w uroczystym pocho-

ale wkrótce zosta³ równie¿

Jak mówi³ J. Pi³sudski:

Nieznanego ¯o³nierza zosta³y

ludzi kultury, pisarzy polskich

dzie przesz³y na plac Matejki.

opublikowany w „Gwiazdce

„Egzamin z niepodleg³oœci

z³o¿one bia³o-czerwone kwiaty

i zagranicznych.

Owacje po przemówieniu

Cieszyñskiej” i „Gazecie Pol-

zdaje siê codziennie, egzamin

i zapalone znicze. Uczynili to

W takiej atmosferze w 1908

Ignacego Paderewskiego

skiej” w Chicago.

z niepodleg³oœci zdaje siê

przedstawiciele kilkunastu

roku Maria Konopnicka

przerwa³y nag³e fanfary.

W pierwszych dniach

przez ca³e swoje doros³e ¿ycie,

organizacji. Odœpiewano „Rotê”.

(1842-1910) polska poetka,

W tym momencie 600-oso-

stycznia 1910 roku muzykê

prozaik, krytyk, publicyst-

a rzecz¹ najwa¿niejsz¹ na

Oddaj¹c ho³d pochowanym

bowy chór (wy³oniony z 6000

do tego wiersza skompono-

ka, opublikowa³a wiersz pt.

tym samym egzaminie jest

na tym cmentarzu, wspom-

Pierwotnym impulsem do powstania

„Rota”. W tym roku, w³aœnie

siê nie œci¹æ”. Tak wielu nas

nieliœmy te¿ wszystkich,

wiersza by³y tragiczne wydarzenia we

w listopadzie, mija 100 lat

nie rozumie, ze w naszej his-

którzy walczyli o wolnoœæ

od tego wydarzenia. Przed-

torii, w naszej tradycji jest

i niepodleg³oœæ Polski. Mo¿na

Wrzeœni pod Poznaniem.

stawimy fragment „Roty”.

coœ niezwykle cennego - to

byæ dumnymi z tego Kraju

œpiewaków z ró¿nych chórów,

wa³ dzia³aj¹cy wówczas w

jest pamiêæ. Czêsto przypo-

nad Wis³¹. Niech Ojczyzna

Nie rzucim ziemi, sk¹d

Krakowie Feliks Nowowiej-

dzia³aj¹cych we wszystkich

minam sentencjê z Cmenta-

te¿ bêdzie dumna z ka¿dego

nasz ród,

ski, kompozytor o miêdzy-

trzech zaborach) pod dyrek-

rza Zakopiañskiego „Narody,

Polaka, mieszkaj¹cego w

nie damy pogrzeϾ mowy!

cj¹ Feliksa Nowowiejskiego

narodowej s³awie a zarazem

którzy trac¹ pamiêæ, trac¹

niej oraz poza jej granicami.

Polski my naród, polski

po raz pierwszy wykona³

organista-wirtuoz. Rêkopis

wolnoœæ”.

W „Rocie” Marii Konopnic-

lud,

publicznie „Rotê”, z towarzy-

partytury opatrzy³ dat¹: 13

Chcia³bym prosiæ swoich

kiej s¹ s³owa: „Tak nam do-

Królewski szczep Piastowy,

szeniem orkiestry.

stycznia 1910 i umieœci³ go

rodaków, z których jestem

pomó¿ Bóg!” Niech, wiêc

„Rota” jest jednym z naj-

w numeracji swoich utworów

Nie damy, by nas

bardzo dumny, aby tê pamiêæ

wspiera On zawsze Polaków

bardziej znanych utworów

jako opus 38 numer 2. Ju¿

zniemczy³ wróg...

naszych dziadów, pradziadów

i Polskê.

- Tak nam dopomó¿ Bóg!

poetyckich Marii Konop-

kilka dni póŸniej, 23 stycz-