6

Obchody 90. rocznicy

17 30 listopada 2008 * Kurier Galicyjski

11 LISTOPADA

nickiej. Pierwotnym im-

lerowcy i komuniœci. Tak

nie damy pogrzeϾ wiary!

pulsem do powstania wiersza

robi siê i dziœ, ale w ukryciu

Pró¿ne zakusy duchów

by³y tragiczne wydarzenia

pod pozorami demokracji

z³ych

we Wrzeœni pod Poznaniem.

i wolnoœci. Sk³óciæ, powaœniæ,

i pró¿ne ich zamiary.

NA BUKOWINIE

Maria Konopnicka, przeby-

poró¿niæ, zamieszaæ, tak czy-

Broniæ bêdziemy Twoich

waj¹c od 10 lat w Europie

ni¹ ludzie, którzy nie maj¹

dróg.

Zachodniej, dowiedzia³a siê

Boga w sercu, którzy nie

-Tak nam dopomó¿ Bóg!

WOJCIECH KRYSIÑSKI

dziæ do porozumienia pomiêdzy

w 1901 roku i o pruskich rep-

nosz¹ w swoim sercu dobra

Radami Narodowymi ukraiñsk¹

resjach wobec polskich dzieci

Polski, a ponad dobro wspólne

Ze wszystkich œwi¹tyñ,

W czasie I wojny œwiatowej

i rumuñsk¹, co do podzia³u

z Wrzeœni, które zaprotesto-

przedk³adaj¹ w³asne interesy.

chat i pól,

Bukowina upamiêtni³a siê jako

Bukowiny na dwie czêœci: uk-

wa³y przeciw nauczaniu re-

Historia siê powtarza, przy-

pop³ynie hymn wspania³y:

teren walk i bohaterstwa ¿o³-

raiñska na pó³nocy i rumuñsk¹

nierza polskiego, bij¹cego siê

na po³udniu z lini¹ graniczn¹,

ligii w jêzyku niemieckim.

czyn¹ rozbiorów Polski by³a

Niech ¿yje Jezus

o wyzwolenie Polski.

biegn¹c¹ na po³udnie od rzeki

w³aœnie prywata elit intelek-

Trzy takie czyny wpisa³y siê

Seret. Jako rzecznik strony

tualnych i szlacheckich Polski.

z³otymi czcionkami na kartach

ukraiñskiej wystêpowa³ nacjo-

Dlatego a¿ chce siê pow-

historii i chwa³y orê¿a polskiego:

nalista pose³ Omelian Popowicz,

tórzyæ zawo³anie sienkiewi-

- Zdobycie prze³êczy Rotunda

a jako rzecznik strony ru-

czowskiego Pana Zag³oby:

w okolicy miejscowoœci Kirlibab¹

muñskiej - pose³ dr Praw Au-

Kup¹ panowie szlachta,

(18-23 styczeñ 1915 roku) – 3

reliu Onciul.

Pu³k Piechoty Legionów Polskich.

W tym samym czasie (6.XI.)

kup¹ bracia w jednoœci si³a!

- Szar¿a szwadronu rtm.

Ukraiñcy objêli w³adzê w pó³-

Dziœ, gdy œwiêtujemy

Zbigniewa Dunin-W¹sowicza

nocnych powiatach Bukowiny.

dwie tak znamienne dla

pod Rokitn¹ (13 czerwca 1915

W zasiedlonych przez Rumunów

naszej Ojczyzny i narodu

roku) – 2 Szwadron U³anów II

powiatach po³udniowych zaczê³y

rocznice: 90 rocznicê Nie-

Brygady Legionów Polskich.

siê rozruchy.

podleg³oœci Polski i 100

- Przedarcie siê Legionów

Ukraiñscy nacjonaliœci,

rocznicê postania „Roty” M.

przez front austriacko-rosyj-

którzy zbrojnie otoczyli gmach

Zespó³ „Dzwoneczki”

ski pod Rarañcz¹ (15-16 luty

rz¹du krajowego, za¿¹dali od

Konopnickiej, zastanówmy

1918 roku) – II Brygada Le-

prezydenta Ezdorfa przekazania

Zarówno rozruchy wrzesiñskie,

gionów Polskich.

im w³adzy. Ten oœwiadczy³, ¿e

jak i dalsze antypolskie, ger-

W pierwszych dniach wojny

pod naciskiem ust¹pi, ale pro-

manizacyjne posuniêcia

ówczesny przywódca Polonii

ponuje najpierw doprowadziæ

w³adz w zaborze pruskim -

Bukowiñskiej, dr Stanis³aw

do ugody pomiêdzy Ukraiñ-

sk³oni³y poetkê do napisania

Kwiatkowski wyprawi³ do Le-

cami i Rumunami. Gdyby zaœ

s³ynnych dziœ pierwszych

gionów Polskich jedna kom-

to siê nie uda³o, to przeka¿e

paniê, z³o¿on¹ z m³odzie¿y

w³adze w rêce Ukraiñskiej Rady

s³ów wiersza, które sta³y siê

bukowiñskiej. Czêœæ z nich

Narodowej i pos³a Onciula.

has³em-zawo³aniem przy-

dotar³a do I Brygady LP, pozo-

Ukraiñcy tê propozycjê przyjêli.

siêgi ojczystej: „Nie rzucim

stali do Legionu Wschodniego

Natomiast nacjonaliœci ru-

ziemi, sk¹d nasz ród...” W

znajduj¹cego siê w Mszanie

muñscy z pos³em Iancu Flon-

ten sposób „Rota” sta³a siê

Dolnej i podzieli³a los tego

dorem z Rumuñskiej Rady

niejako preludium do chwa-

oddzia³u po odmowie z³o¿enia

Narodowej odsunêli od sprawy

przysiêgi cesarzowi austriac-

pos³a Onciula, nie dopuszczaj¹c

lebnego dnia, gdy 10 lat póŸniej

kiemu. Wiêkszoœæ trafi³a osta-

do ugody. W efekcie prezydent

nasza Ojczyzna odzyska³a

Wystêpuje grupa „Polesia czar”

tecznie do II Brygady (Karpackiej)

Ezdorf przekaza³ w³adzê w

swoj¹ Niepodleg³oœæ.

LP.

rêce obu Rad, ukraiñskiej i ru-

siê, czy jesteœmy godnymi

Do 1918 roku „Rota” by³a

Chrystus – Król –

Bukowina przechodzi³a

muñskiej.

synami tego narodu, godny-

hymnem polskich harcerzy.

w koronie wiecznej chwa³y.

kilkakrotnie z r¹k do r¹k. Ro-

Tymczasem wojska rumuñ-

Do tego te¿ roku, „Rota” prze-

mi tradycji i wiary, przekaza-

Niech ¿yje Maria,

sjanie zajêli Czerniowce 30.VIII.

skie sta³y ju¿ przy po³udniowej

¿ywa okres najwiêkszej po-

nej nam przez przodków? Co

zagrzmi róg.

1914 r. Austriacy odrzuciliRosjan

granicy Bukowiny, a 11.XI.1918 r.

20.IX.1914 r. PóŸniej Rosjanie

wkroczy³y do Czerniowiec i za-

pularnoœci. Po odzyskaniu

my przeka¿emy m³odym

-Tak nam dopomó¿ Bóg!

zajmowali Bukowinê od 26.IX.

jê³y ca³¹ Bukowinê. W ten

przez Polskê niepodleg³oœci

pokoleniom? Jak nas one

1914 r. do 18.II.1915 r. i po raz

sposób Bukowina przesz³a we

by³a  najpowa¿niejszym

zapamiêtaj¹? Jako sk³óco-

Te dwie „Roty” œpiewali

trzeciod 18.VI.1916 r. do 2.VIII.

w³adanie Rumunów.

kontrkandydatem Mazurka

nych, zwaœnionych, ma³ych

i w dalszym ci¹gu œpiewaj¹

1917 r.

Nowa w³adza zwo³a³a w Czer-

D¹browskiego i mia³a du¿e

i s³abych? Czy jako wielkich

Polacy, rozsiani po ca³ym

Z wiosn¹ 1918 roku po za-

niowcach w dniu 28.XI. 1918 r.

i silnych, zjednoczonych,

szanse staæ siê hymnem

œwiecie. Szczególny wydŸwiêk

warciu przez pañstwa centralne:

kongres narodowy rumuñski

Austriê i Niemcy pokoju z Rosj¹,

z udzia³em przedstawicieli in-

wokó³ wspólnego dobra któ-

narodowym Polski.

te patriotyczne pieœni mia³y

Ukrain¹ i Rumuni¹, wiêkszoœæ

nych narodowoœci, zamiesz-

remu na imiê Polska!

Pieœñ ta by³a równie¿

i w dalszym ci¹gu maj¹ tu

urzêdów i instytucji zaczê³o

kuj¹cych Bukowinê celem

Na zakoñczenie niech

jedn¹ z najpopularniejszych

na ¯ytomierszczyŸnie. Pola-

powracaæ na Bukowinê i podej-

odebrania od nich deklaracji

w czasie stanu wojennego w

przemówi do nas najwiêkszy

cy, zamieszkuj¹cy te tereny,

mowaæ swoje funkcje.

o odniesieniu siê do nowego

Polsce w latach 80. XX wieku,

syn naszego narodu, S³uga

które przecie¿ kiedyœ nale-

Ukraiñscy pos³owie z sejmu

stanu rzeczy i nadania faktowi

gdy rodzi³a siê „Solidarnoœæ”,

Bo¿y Jan Pawe³ II Wielki. 26

¿a³y do Korony – a historii

bukowiñskiego przy³¹czyli siê

okupacji wojskowej charak-

a naród polski podj¹³ wysi³ki

sierpnia 1987 r. do Polaków,

nie da siê zmieniæ - nie rzucili

do utworzonej dnia 18.X.1918 r.

teru aktu prawnego, zgodnego

we Lwowie Ukraiñskiej Rady

z wol¹ ludnoœci.

zrzucenia z siebie pêt so-

zebranych w Watykanie, tak

ziemi sk¹d ich ród, nie dali

Narodowej jako jedynego organu

Delegacja polska z³o¿y³a

wieckiej zale¿noœci i wp³ywów.

mówi³: Zdajemy sobie sprawê

pogrzeϾ wiary i mowy.

upe³nomocnionego do decy-

deklaracjê, uznaj¹c¹ reaneksjê

Wtedy to w drugiej zwrotce

Pomimo zakusów duchów

z tego ¿e dzieje ludzi, a w

dowania o polityce ukraiñskiej

Bukowiny za historycznie spra-

szczególnoœci dzieje ludu,

w obliczu reprezentowania

wiedliw¹ i wyrazi³a przekonanie,

Strofê „Krzy¿acka zawierucha” zamie-

narodu, który mieszka na

stanowiska Ukraiñców w per-

¿e dotychczasowe prawa i stan

niano na: „Sowiecka zawierucha”.

tej ojczystej ziemi, nie by³y

traktacjach o zawieszenie broni

posiadania ludnoœci polskiej

³atwe. Brzmi¹ nam dzisiaj

i o pokój. Ukraiñska Rada

bêd¹ respektowane. Podobne

Narodowa sta³a na stanowisku

deklaracje z³o¿yli Niemcy i ¯ydzi.

strofê „Krzy¿acka zawierucha”

z³ych, przeœladowañ i re-

w uszach tak¿e s³owa sprzed

utworzenia w³asnego pañstwa

Ukraiñcy byli nieobecni.

zamieniano na: „Sowiecka

presji, tak jak kiedyœ dzieci

prawie stu lat: „Nie rzucim

z Galicj¹ po San wraz z terena-

Na wiosnê 1919 roku przez

zawierucha” wywo³uj¹c tym

Wrzeœni, zachowali jêzyk,

ziemi, sk¹d nasz ród, nie

mi, zamieszka³ymi przez Ukra-

Czerniowce w przemarszu spod

samym wœciek³oœæ ówczes-

wiarê i polsk¹ kulturê. Te

damy pogrzeœæ mowy”.

iñców w pó³nocnych Wêgrzech

Odessy do Polski przesz³y

nych, sterowanych przez Mosk-

starsze pokolenia stanowi¹

Tak œpiewali nasi przod-

i na pó³nocnej Bukowinie.

pierwsze oddzia³y dywizji gen.

wê, w³adz komunistycznych.

dla nas ¿yj¹cych dzisiaj

kowie. Te same s³owa zo-

Rumuni bukowiñscy utwo-

Lucjana ¯elichowskiego. Dla

rzyli podobn¹ Radê Naro-

Polonii by³ to widoczny znak

Mówi¹c o „Rocie” Marii

Polska jest wszêdzie tam gdzie s¹

dow¹, proklamuj¹c¹ solidar-

odradzania siê Polski. Rozpo-

Konopnickiej nie sposób nie

noϾ z Rumunami z Siedmio-

czê³y siê powroty licznych

wspomnieæ jeszcze o innej

Polacy, bo Polskê nosi siê w sercu.

grodu i Wêgier. Niemcy utwo-

grup Polaków ró¿nych stanów

„Rocie”, nie mniej popularnej

rzyli swoj¹ Radê Narodow¹.

i zawodów z Bukowiny do

ni¿ pierwsza. W 1927 roku

wymowny przyk³ad tego, ¿e

sta³y nieco przetranspo-

Polacy poszli za powy¿-

Polski. O rozmiarach powrotu

o. Aleksander Piotrowski

nowane. Œpiewaliœmy:

gdy z nami Bóg, przeciw

szymi przyk³adami i w miej-

niech œwiadczy jedna liczba –

polski redemptorysta uro-

nam któ¿?! To w³aœnie

„Nie rzucim Chryste, œwi¹-

sce bukowiñskiego Ko³a Pol-

uprawnionych do wyborów do

skiego sejmu krajowego utwo-

rady miejskiej w Czerniowcach:

dzony 23 stycznia 1882

wiara stanowi³a si³ê jedno-

tyñ Twych, nie damy po-

rzyli Polsk¹ Radê Narodow¹

1910 rok – ok. 15500, 1926 rok

roku w Lipnicy Murowanej

cz¹c¹ naszych przodków.

grzeœæ wiary”. S¹ to s³owa

z dr Stanis³awem Kwiatkow-

– 1273.

niedaleko Tarnowa, parafra-

Dziêki wierze byli jedno,

wymowne, w tych s³owach

skim na czele.

Powstaje szereg pytañ co

zuj¹c „Rotê” M. Konopnickiej

dziêki wierze nie dali siê

wyra¿a siê historia ludzkich

W pierwszych dniach listo-

do wydarzeñ 11 listopada na

napisa³ do melodii Nowo-

z³amaæ. Ta wiara pozwoli³a

serc, ludzkich sumieñ, his-

pada 1918 roku, kiedy wszystkie

Bukowinie i do wydarzeñ 11

wiejskiego tekst „Roty kato-

im doczekaæ niepodleg³ej

toria ca³ego spo³eczeñ-

nieniemieckie kraje koronne

listopada w Polsce. Dlatego te¿

lików Polskich” (Nie rzucim

Polski, a Polska jest wszêdzie

stwa, tak jak ona z roku

zerwa³y wiêzy, ³¹cz¹ce je z Au-

chcia³bym zaproponowaæ dys-

stri¹, jedynie Bukowina trwa³a

kusjê na ³amach Kuriera Ga-

Chryste, œwi¹tyñ Twych...),

tam gdzie s¹ Polacy, bo

na rok i z pokolenia na

w zawieszeniu, nie umiej¹c zde-

licyjskiego o 11 listopada w ¿y-

która do dnia dzisiejszego

Polskê nosi siê w sercu. Jeœli

pokolenie wi¹¿e siê z sank-

cydowaæ o w³asnym losie.

ciu rodzin bukowiñskich wtedy

czêsto jest œpiewana wszêdzie

ktoœ chce zniszczyæ naród,

tuarium Jasnogórskim, z tym

Prezydent Bukowiny hr. Józef

i dziœ, o rozterkach i wyborach,

tam gdzie ¿yj¹ Polacy.

rozerwaæ jego jednoœæ –

szczególnym miejscem spot-

o losach...

Ezdorf ze swoim sztabem

najpierw pragnie zniszczyæ

kania.

Nie rzucim, Chryste,

urzêdniczym usi³owa³ utrzymaæ

KG

KG

œwi¹tyñ Twych,

jego wiarê. Tak czynili hit-

porz¹dek w kraju i doprowa-

KG