25

Wywiad

Kurier Galicyjski *17 30 listopada 2008

U PREZYDENTA STOWARZYSZENIA SZLACHTY POLSKIEJ

JAN KOZIELSKI

- Masz w swej bibliotece

- Tak, to prawda. By³a tak

tekst i zdjêcia

bardzo du¿o ksi¹¿ek o dzi-

wzruszona, ¿e chcia³a przyj¹æ

siejszym obwodzie chmiel-

obywatelstwo ukraiñskie,

Dawne korzenie rodzin-

nickim, Starej Siniawie,

zostawiæ Argentynê i prze-

ne Krzysztofa Bogdana

o jej przesz³oœci historycz-

nieœæ siê do Malejowiec,

Or³owskiego pochodz¹ ze

nej. Na przyk³ad, w ksi¹¿ce

gdzie siê urodzi³a. Co prawda,

Starej Siniawy ko³o P³os-

„Pomniki kijowskie”, wy-

powróciwszy do Argentyny,

kirowa (ob. Chmielnicki),

danej w Londynie, jest bardzo

bêd¹c ju¿ w wieku bardzo

o czym on zawsze pamiêta

wiele ilustracji, pokazuj¹-

zaawansowanym, prze¿ywa-

i chêtnie opowiada. Ma

cych ¿ycie naszych ziem.

j¹c wzruszenia, które jej

ponad 50 lat, urodzi³ siê w

- Jest tam sporo zdjêæ ro-

towarzyszy³y w stronach

Polsce, kszta³ci³ siê w Ka-

dziny Stadnickich, Rulikow-

rodzinnych, wkrótce zmar³a.

nadzie, a ju¿ od wielu lat

- Chcia³em zapytaæ te¿

skich, które po 1917 r. prze-

pracuje w Warszawie. Pa-

o to, z jakimi wra¿eniami

nios³y siê ze Starej Siniawy

miêtaj¹c o tym, ¿e Czytel-

wraca³eœ do Polski po po-

do Ameryki. S¹ tu przedsta-

ników zawsze interesuj¹

bycie w Starej Siniawie.

wieni proœci ludzie, ¿yj¹cy w

wspomnienia lat minionych,

- Muszê powiedzieæ, ¿e to,

tamtych czasach, ich tradycje,

Krzysztof Bogdan Or³owski w swoim mieszkaniu pod

przebywaj¹c w Polsce i ma-

co siê nie podoba mieszkañ-

wiejskie chaty. Wiele foto-

Warszaw¹

j¹c ku temu okazjê, spot-

com Starej Siniawy, niekiedy

grafii jest te¿ w ksi¹¿ce Ro-

ka³em siê z panem Krzysz-

- Tak, ale Szepelscy pocho-

mana Aftanazego o wioskach

tofem w jego w³asnym do-

dzili z rodziny przodka spod

Adampol, Szczerbany, Iwan-

mu pod Warszaw¹. Jego

£ucka – Szepela £uckiego,

kowce, Tele¿eñce i, oczywiœcie,

willê w Magdalence mo¿na

póŸniej mieszkali w okoli-

o Starej Siniawie.

nazwaæ prawdziwym cent-

- Jakbyœ okreœli³ swe

cach Krzemieñca i Staro-

rum ukraiñskim w Polsce,

widzenie aktualnych stosun-

konstantynowa, sk¹d drogi

o czym mówi¹ wpisy do

ków ukraiñsko-polskich?

zaprowadzi³y ich do Starej

Ksiêgi Goœci. Jest tam

Siniawy. Przed rewolucj¹

- Moim zdaniem, najwa¿-

wiele imion osób, repre-

1917 roku w wielu wsiach

niejsze s¹ stosunki miêdzy-

zentuj¹cych œmietankê

mieszka³o sporo osób o tym

ludzkie, dlatego te¿ jak

ukraiñsk¹.

nazwisku, pochodzi³y z jed-

najwiêcej Ukraiñców powin-

- W Twoim domu jest

nego rodu. Jeœli zaœ mowa

no przyje¿d¿aæ do Polski, a

bardzo wiele materia³ów,

o Or³owskich, to pochodzili

Polacy powinni odwiedzaæ

obrazów, zdjêæ, opowiada-

z ró¿nych rodów i mieszkali

Ukrainê. W³aœnie takie kon-

j¹cych o Podolu, Starej

nie tylko w Starej Siniawie,

takty umacniaj¹ najbli¿sze

Siniawie.

ale te¿ na Podolu, Wo³yniu i

narody – zarówno po jednej,

- Tak, to prawda.

Ziemi Kijowskiej.

jak i po drugiej stronie

Pa³ac Or³owskich w Malejowcach, co w pobli¿u Dunajowiec

- Co Ciê ³¹czy z naszymi

- W Polsce, na Cmentarzu

granicy. Myœlê, ¿e by³oby

stronami?

Pow¹zkowskim w Warsza-

odbiera³em, jako coœ bardzo

mamy te same korzenie – po

wspaniale, gdybyœmy pojêli,

- Mój dziadek, który uro-

wie, jest tablica pami¹tko-

mi³ego. Przetrwa³ tu dawny

jakimœ dalekim przodku.

¿e jesteœmy dwiema najbli¿-

wa. Mowa w niej o rodzinie

styl ¿ycia i architektury, tych

dzi³ siê w Berdyczowie w

Jeœli zaœ chodzi o Or³owskich

szymi narodami-s¹siadami,

Szepelskich z Ukrainy.

starych domów. Obecnie w

1848 roku, co najmniej

z Malejowiec, ta rodzina do

¿e powinniœmy ¿yæ w przy-

Pochodzi³a, podobno, z

Europie wszystko jest prze-

przez kilkanaœcie lat by³

dzisiejszego dnia jest znana

jaŸni, której trzeba strzec,

U³asowo-Rusanówki po-

budowywane i po kilku

w Starej Siniawie organist¹

w Ameryce £aciñskiej. Ow-

aby nic nas nie rozdziela³o.

wiatu Stara Siniawa i zo-

latach nie bêdzie mo¿na

miejscowego koœcio³a. W la-

szem,  zostali  znanymi

Historia stosunków polsko-

sta³a wywieziona w latach

zobaczyæ œladów przesz³oœci.

tach 1890-1914 mieszka³

farmerami, zaœ hrabia Or-

ukraiñskich jest bardzo

totalitaryzmu na Sybir?

Mnie to bardzo zaintereso-

ju¿ w Berdyczowie. Z moich

³owski o¿eni³ siê z córk¹

nie³atwa, ale teraz s¹ takie

wa³o, poniewa¿ du¿e miasta

badañ genealogicznych wia-

- Tak, to rodzina z mego

przewodnicz¹cego parla-

czasy, w których powinniœmy

przewa¿nie utraci³y swój

domo, ¿e w Starej Siniawie

rodu. Szepelski by³ bratem

mentu Argentyny.

sprzyjaæ umacnianiu kon-

dawny charakter, a nowe

urodzi³o siê bardzo wiele

taktów dobros¹siedzkich,

W Starej Siniawie wszystko pozosta³o tak,

budownictwo „zepchnê³o”

dzieci mego prapradziadka.

aby siê ubogaca³y, a sytu-

jak by³o przed rewolucj¹, ma³o, co siê zmieni³o.

stare budynki. W Starej

Mowa o prapradziadku An-

acja temu sprzyja. Nato-

Mowa tu o atmosferze, o starych budyneczkach,

Siniawie wszystko pozosta³o

tonim Or³owskim, który mia³

miast, jeœli chodzi o w³adze,

tak, jak by³o przed rewo-

szesnaœcioro dzieci, jede-

wa¿ne, ¿eby nie przeszka-

które mnie oczarowa³y i wprowadza³y do at-

lucj¹, ma³o, co siê zmieni³o.

naœcioro, wiadomo, urodzi³o

dza³y. Narody dadz¹ sobie

mosfery pobytu tam jeszcze mego pradziadka...

Mowa tu o atmosferze, o tych

siê w Starej Siniawie i na Po-

radê z tym, ¿eby budowaæ

- Widzê te¿ ksi¹¿kê, nades-

starych  budyneczkach,

dolu. Przyjê³o siê u nas, by

mojej babci, zginêli z ¿on¹

przyjaŸñ. W³adze po jednej

³an¹ na Twoje nazwisko...

które mnie oczarowa³y i wpro-

jak najg³êbiej zbadaæ swoje

na Sybirze, o czym mówi

i drugiej stronie granicy

wadza³y do atmosfery pobytu

korzenie, dlatego takie sen-

tablica pami¹tkowa, umiesz-

- Tak, otrzyma³em j¹ z

powinny rozumieæ: Ukraina

tam jeszcze mego pradziad-

tymenty rodzinne mnie nad-

czona na koœciele Cmentarza

Francji, gdzie mieszka rodzi-

ma bardzo wa¿ne znaczenie

ka, dla mnie to wszystko

zwyczaj interesuj¹, w swym

Pow¹zkowskiego w Warsza-

na Or³owskich. Znam spad-

w stosunkach nie tylko z Pol-

by³o bardzo interesuj¹ce.

sercu przechowujê pamiêæ

wie. Ca³a œciana tego koœcio³a

kobierców, w³aœcicieli Male-

sk¹, ale tak¿e z innymi

Nawet brak œwiat³a w nocy

o kraju, którym wêdrowali

jest poœwiêcona pamiêci Po-

jowiec, którzy mieszkali tam

s¹siednimi pañstwami. Mam

w Starej Siniawie i rzeka w

moi dawni przodkowie.

laków, którzy zginêli na

jeszcze przed rewolucj¹. Co

nadziejê, ¿e bêdzie tak, jak

- Pamiêtam, kiedy przy-

œwietle ksiê¿yca – dla mnie

Wschodzie.

ciekawe? W roku 1989,

myœlê.

je¿d¿a³eœ do Starej Siniawy,

- Rodzina Or³owskich

- Czy teraz chcia³byœ

to by³o uroczyste i roman-

przebywaj¹c na wycieczce w

interesowa³a Ciê bardzo his-

jest znana z maj¹tku Male-

przyjechaæ do obwodu

tyczne. Oczywiœcie, mam

Kamieñcu Podolskim, zamó-

toria tamtejszej cukrowni.

jowce w pobli¿u Dunajowiec

chmielnickiego, do Starej

œwiadomoœæ, ¿e mieszkañ-

wiwszy taksówkê, wbrew

i Kamieñca Podolskiego

Siniawy, gdzie kiedyœ

com  przeszkadza  brak

- Rodzina mojej babci,

programowi pobytu, poje-

w okolicach Chmielnickiego.

mieszkali Twoi przodkowie?

œwiat³a na ulicach w nocy,

czyli mój pradziadek Boles³aw,

cha³em do Malejowiec i zro-

Po 1917 roku wyjecha³a do

ale mnie ta atmosfera prze-

syn Antoniego, by³ ¿onaty

bi³em tam sporo zdjêæ. Pa³ac

- O, marzê o tym. Przyje-

Argentyny. Zna o niej ca³y

nosi³a o co najmniej sto lat

z Mari¹ Szepelsk¹, której

w Malejowcach stoi do dnia

cha³bym z du¿¹ przyjemnoœ-

œwiat, bo pokona³a stepy

wstecz.

rodzina pracowa³a w tam-

dzisiejszego, kszta³c¹ siê w

ci¹. Niestety, obecny stan

- Krzysztofie, jesteœ Pre-

i prerie, i od pokoleñ hoduje

tejszej cukrowni. Interesuj¹

nim i lecz¹ dzieci, chore na

mego zdrowia nie pozwala

zydentem Stowarzyszenia

tam byd³o. Wyjechawszy

mnie stare budynki, zbudo-

gruŸlicê. Wiem, ¿e córka os-

mi na dalekie wyprawy.

Szlachty Polskiej...

bez grosza przy duszy, zo-

wane przez moich krewnych,

tatniego z w³aœcicieli Malejo-

Stara Siniawa jest mi bardzo

stali znanymi farmerami.

- Tak, jestem kierownikiem

a tak¿e sama cukrownia,

wiec, urodzona na pocz¹tku

bliska, tak jak Berdyczów,

Co ³¹czy Ciê z t¹ rodzin¹

oddzia³u warszawskiego

któr¹ oni rozbudowali. Mam

ubieg³ego wieku w tym pa³a-

¯ytomierz, w ogóle Podole,

Or³owskich?

Stowarzyszenia Szlachty

bardzo wiele zdjêæ, które siê

cu, kilka lat temu, bêd¹c ju¿

gdzie niegdyœ mieszkali moi

Polskiej. Jest to organizacja,

zachowa³y jeszcze z czasów

- £¹czy jedynie nazwisko

w podesz³ym wieku, odwie-

przodkowie. Bardzo chcia³-

która przechowuje wszystko,

przedwojennych i oczywiœcie

i herb. Jest to rodzina Or³ow-

dzi³a ten maj¹tek i zosta³a

bym przyjechaæ i chocia¿ raz

co by³o najlepszego w szla-

tych, które zrobi³em podczas

skich herbu Lubicz, maj¹ca

bardzo ciep³o przyjêta przez

byæ w tych stronach.

- To zapraszamy w od-

chectwie polskim, jednoczeœnie

niedawnego pobytu.

bardzo roz³o¿yste drzewo

tamtejsze kierownictwo.

- Or³owscy, Szepelscy –

- Chcia³a nawet, jak in-

wiedziny.

stara siê unikn¹æ jego wad

genealogiczne. Jeœli mowa

te nazwiska pochodz¹ ze

formowa³y media, przyj¹æ

i przywar. £¹cz¹ nas dzia³ania

o tej rodzinie, to nie zawsze

- Dziêkujê.

KG

KG

Starej Siniawy?

obywatelstwo ukraiñskie.

w dziedzinie kultury i sztuki.

przestrzega³a herbu, choæ