8

Zapisano na starych kliszach

17 31 marca 2009 * Kurier Galicyjski

ŚWIAT KTÓRY ULEGŁ ZAGŁADZIE

– WYSTAWA FOTOGRAFII ADAMA BOCHNAKA WE LWOWIE

technikê fotografowania do

„Rocznika Krakowskiego”

takiego stopnia, ¿e sta³ siê w

przyczyni³ siê do jego wyso-

tej dziedzinie znakomitym

kiego poziomu merytorycz-

zawodowcem.

nego. Kolejnym polem dzia³al-

II wojna œwiatowa i lata po-

noœci Bochnaka by³o muzeal-

wojenne okaza³y siê fatalne

nictwo. W latach 1933 – 1949

dla zabytkowych œwi¹tyñ na

kierowa³ Muzeum UJ, a w la-

Kresach. Systematyczne ni-

tach 1935 – 1939 pracowa³ jako

szczenie zabytków sztuki

konserwator-kustosz Gabi-

sakralnej przez Sowietów

netu Rycin PAU. Zaraz po woj-

JURIJ SMIRNOW

pozbawi³o nas wielu cennych

nie podj¹³ pracê w Pañstwo-

tekst i zdjêcia

pami¹tek rzeŸby rokokowej.

wych Zbiorach Sztuki na

To, co uda³o siê uratowaæ,

Wawelu, pocz¹tkowo jako kus-

We Lwowskiej Galerii

znajduje siê w muzeach Lwowa,

tosz, a póŸniej jako wicedy-

Sztuki otwarto wystawê fo-

Tarnopola, Stanis³awowa.

rektor. Owe stanowisko zaj-

tografii autorstwa znanego

Tylko nieliczne rzeŸby zosta³y

mowa³ do 30. 09. 1957 r. Od

polskiego profesora Adama

na swoich starych miejscach.

1.10 1957 i do sierpnia 1963 r.

Bochnaka, historyka sztuki,

A wiele z nich jest ju¿ tylko na

by³ dyrektorem Muzeum Naro-

jednego z pierwszych bada-

fotografiach prof. Adama

dowego w Krakowie. Z osob¹

czy fenomenu lwowskiej

Bochnaka, które w czasach

nowego dyrektora wi¹za³o siê

rzeŸby rokokowej. Wystawa

dzisiejszych sta³y siê unika-

o¿ywienie dzia³alnoœci nauko-

zosta³a przygotowana w

towym Ÿród³em informacji

wej, wystawienniczej. Zosta³

Warszawskim Instytucie

i materia³em do badañ nau-

zbudowany równie¿ nowych

Sztuki PAN przez Piotra

kowych. Swoje rozwa¿ania

gmach dla Biblioteki Czarto-

Jacka Jamskiego i Andrzeja

o rzeŸbie rokokowej Kresów

ryskich”.

Betleja. Organizatorzy wy-

Bochnak opublikowa³ w 1931 r.

Otwarcie wystawy fotografii

brali ze zbioru fototeki In-

w pracy pod tytu³em „Ze stu-

Adama Bochnaka we Lwowie

stytutu najciekawsze zdjêcia,

diów nad lwowsk¹ rzeŸb¹

by³o nie tylko prezentacj¹ jego

wykonane przez prof. Boch-

epoki rokoka”, bogato ilustro-

dorobku w tej dziedzinie, lecz,

Borys WoŸnicki – dyrektor Lwowskiej Galerii Sztuki

naka w drugiej po³owie lat

wanej w³asnymi zdjêciami.

co najwa¿niejsze, przypom-

utworzenia w 1956 r. Insty-

nieniem jego pionierskiej roli

tutu Historii Sztuki by³ jego

w badaniach lwowskiej rzeŸby

wicedyrektorem, a od 1960 a¿

rokokowej, przejawem usza-

do przejœcia na emeryturê dy-

nowania pamiêci znanego

rektorem. Na Uniwersytecie

polskiego uczonego.

te¿ pe³ni³ funkcje prodziekana,

Dlatego zaskoczy³a nas

dziekana – dwie kadencje i pro-

ma³a liczba tych, którzy przy-

rektora. Silnie zwi¹zany emo-

szli do Lwowskiej Galerii

cjonalnie z uczelni¹, godnoœci

Sztuki na uroczystoϾ otwarcia

te ceni³ bardzo wysoko. Drug¹

wystawy. Byli to wy³¹cznie

instytucj¹ naukow¹, z któr¹

pracownicy Galerii i kilku

Bochnak czu³ siê silnie zwi¹-

lwowskich dziennikarzy. S³o-

zany, by³a Polska Akademia

wo wstêpne wyg³osi³ dyrektor

Umiejêtnoœci. Wybrany w

Galerii pan Borys WoŸnicki.

1923 r. cz³onkiem akademic-

Jego zainteresowanie dzia³al-

kiej komisji historii sztuki by³

noœci¹ prof. Bochnaka nie jest

w latach 1923 – 1925 i 1934 –

przypadkowe. Pan dyrektor

Otwarcie wystawy fotografii Adama

Bochnaka we Lwowie by³o przypom-

nieniem jego pionierskiej roli w ba-

Otwarcie wystawy

daniach lwowskiej rzeŸby rokokowej.

20. XX w. na terenach woje-

Publikacja by³a pionierska,

wództwa lwowskiego i tar-

pierwsza z setek monografii

nopolskiego.

i artyku³ów na ten temat, któ-

ry nie daje spokoju i wspó³-

Adam Bochnak (1899 –

czesnym badaczom.

1974) nie by³ zawodowym foto-

Wybitny naukowiec Adam

grafem. By³ znanym history-

Bochnak zrobi³ karierê na

kiem sztuki, od lat studenckich

Uniwersytecie Jagielloñskim.

by³ zwi¹zany z Uniwersytetem

Przez wiele lat po habilitacji

Jagielloñskim a¿ do emerytury

(1925 r.) wyk³ada³ w zak³adzie

w 1969 r. W latach 20. m³odego

Historii Sztuki, którego kie-

naukowca zainteresowa³a

rownictwo obj¹³ w 1933 r. po

rzeŸba póŸnobarokowa i roko-

przedwojennym etatowym

odejœciu swego nauczyciela

kowa Kresów Po³udniowo-

1952jejsekretarzem,aw1952r.

jest prawdziwym pasjonatem

pracownikiem z habilitacj¹.

Wschodnich. Nie tylko oso-

i mistrza prof. Juliana Paga-

– jej przewodnicz¹cym. W

lwowskiej rzeŸby rokokowej,

Adam Ma³kiewicz z UJ pisze,

biœcie zbada³ najwa¿niejsze

czewskiego.

1939 r. zosta³ powo³any na

poœwiêci³ wiele wysi³ku jej ra-

¿e „jednak pogl¹dy Bochnaka

zabytki, które znajdowa³y siê

4 lutego 1945 r. prof.

cz³onka korespondenta Aka-

towaniu w trudnych czasach

nie odpowiada³y oczekiwa-

w dalekich zak¹tkach ówczes-

Bochnak wróci³ do Krakowa

demii. Szczególnie wa¿n¹ rolê

radzieckich. Przez wiele lat

niom ówczesnych w³adz, tote¿

nej Galicji Wschodniej, lecz

ze wsi ko³o Tarnowa, gdzie

odgrywa³ jako wspó³redaktor,

zajmuje siê naukowym opra-

bêd¹c kierownikiem zak³adu

przeprowadzi³ fotofiksacjê,

prze¿y³ trudne lata okupacji

a od 1945 r. – redaktor prac

cowaniem i badaniem twór-

pozostawa³ pocz¹tkowo na

zrobi³ tysi¹ce zdjêæ o³tarzy,

niemieckiej i przyst¹pi³ do

komisji historii sztuki PAU.

czoœci najwybitniejszego przed-

stanowisku zastêpcy profesora,

pojedynczych rzeŸb, ca³ych

odtworzenia Zak³adu Historii

Dzia³alnoœæ wydawnicza i re-

stawiciela rzeŸby rokokowej

a od 1948 r. – profesora kont-

zespo³ów architektonicznych.

Sztuki UJ. Wówczas by³ jedy-

daktorska zawsze stanowi³a

na Kresach, mistrza Jana

raktowego. Dopiero w 1954 r.

Z czasem profesor opanowa³

nym obecnym w Kraju jego

istotny nurt jego dzia³alnoœci.

Jerzego Pinsla. Otwieraj¹c

uzyska³ tytu³ profesora nad-

Przez kilkanaœcie lat Bochnak

wystawê, Borys WoŸnicki po-

Do dziœ tylko nieliczne rzeŸby zosta³y

zwyczajnego, a 27 listopada

uczestniczy³ w pracach Towa-

wiedzia³: „Wystawa zosta³a

na swoich starych miejscach. Wiele

1957 r. – zwyczajnego. 1 listo-

rzystwa Mi³oœników Zabytków

zorganizowana przez Instytut

pada 1953 r. zosta³ powo³any

Krakowa, a bêd¹c w latach

Historii Sztuki Polskiej Akade-

z nich jest ju¿ tylko na fotografiach

na kierownika Katedry His-

1935 – 1965 wspó³redaktorem

mii Nauk. By³a eksponowana

prof. Adama Bochnaka

torii Sztuki. Od momentu

wydawanego przez niego

w Warszawie i Krakowie. Adam