10

Postacie niezwykłe

17 31 marca 2009 * Kurier Galicyjski

KAROL MIKULI – ZAPOMNIANY

LWOWSKI KOMPOZYTOR I PEDAGOG

nictwo muzyki w szerszym

Czêsto korzysta³ wówczas z

MICHA£ PIEKARSKI

stylu, a g³ównie w kierunku

uwag zanotowanych przez

tekst i zdjêcie

narodowym, któremu te¿ da³

swojego mistrza na egzempla-

wyraz w ca³ym szeregu w³as-

rzach lekcyjnych. By³ redak-

Nale¿a³ do grona osób naj-

nych wielce cennych kompo-

torem zbiorowego 17- tomo-

bardziej zas³u¿onych dla

zycyj. Tak te¿ kszta³ci³ swych

wego wydania dzie³ Chopina

polskiej kultury muzycznej.

uczniów i uczennice, których

wydanego w Lipsku w 1879 r.

Poprzez swoj¹ dzia³alnoœæ

nieprzeliczone szeregi w ci¹gu

Choæ Karol Mikuli by³

pedagogiczn¹ trwale zwi¹za³

trzydziestoletniej dzia³alnoœci

pochodzenia ormiañskiego, to

siê ze Lwowem. By³ tak¿e ce-

na stanowisku dyrektora Ga-

przez 40 lat dzia³a³ na rzecz

nionym pianist¹, dyrygentem

licyjskiego Towarzystwa Mu-

polskiej kultury muzycznej.

i kompozytorem. Urodzi³ siê 20

zycznego wprowadzi³ w krainê

Dlatego z ca³¹ pewnoœci¹

paŸdziernika 1819 r. w Czer-

sztuki”.

mo¿emy go zaliczyæ do osób

niowcach. Wywodzi³ siê z or-

zas³u¿onych dla kultury pol-

miañskiej rodziny kupieckiej,

Dzia³alnoœæ

skiej. W „Gazecie Lwowskiej”

nosz¹cej pierwotnie nazwisko

kompozytorska

pisano, ¿e „Lwowianie nie tylko

Axanian, która pochodzi³a

Karol Mikuli, podobnie jak

wysoce go cenili, ale rzec mo¿-

z Mo³dawii. Od najm³odszych

jego mistrz – Fryderyk Chopin,

na prawdziwie kochali”. Karol

lat uczy³ siê prywatnie gry na

komponowa³ przede wszyst-

Mikuli zmar³ we Lwowie 21

fortepianie wykazuj¹c nad-

kim utwory fortepianowe. By³y

maja 1897 r. i zosta³ pochowa-

zwyczajne zdolnoœci. Ponoæ

to: mazurki (stylizacje utworów

ny na Cmentarzu £yczakow-

zami³owanie do muzyki spotê-

o proweniencji ludowej), nok-

skim. W jego pogrzebie wziê³y

gowa³o siê w nim jeszcze bar-

turny (typ romantycznej mi-

udzia³ nieprzebrane t³umy. W

dziej, gdy podczas jednego

niatury o ornamentalnym

„Gazecie Lwowskiej” relacjono-

z koncertów zachwyci³ siê

charakterze linii melodycz-

wano: „zw³oki œp. Karola Mi-

utworami Fryderyka Chopina.

nej), walce (do s³uchania, nie

kulego odprowadzono wczoraj

Po ukoñczeniu gimnazjum w

do tañczenia), polonezy (te¿

na wieczny spoczynek - od-

Czerniowcach, z woli rodziców

twórcze stylizacje tego naro-

prowadza³ je ca³y Lwów. [...]

studiowa³ medycynê w Wiedniu

dowego tañca). Wiele z tych

Przed wyniesieniem z domu

(1839-1844). Jednak od me-

utworów nale¿y do wykszta³-

¿a³oby zw³ok, u których nie-

dycyny zawsze interesowa³a

conego w epoce romantyzmu

przeliczone z³o¿ono wieñce,

go bardziej muzyka. W 1844 r.

gatunku miniatury fortepia-

odœpiewali cz³onkowie towa-

spe³ni³ cel swoich marzeñ i wy-

Tablica pami¹tkow¹ na zewnêtrznej œcianie (w kru¿ganku)

nowej, która charakteryzuje

rzystw œpiewackich Lutni,

jecha³ do Pary¿a, aby dosko-

Katedry Ormiañskiej

siê szczególnie wysublimo-

Echa i Bojana [a zatem zarów-

naliæ siê tam w grze na forte-

wan¹ form¹ ekspresji w ra-

no polskich, jak i ukraiñskich]

pianie, pobieraj¹c lekcje u Fry-

mach formy muzycznej o nie-

pod batut¹ p. Cetwiñskiego

deryka Chopina w latach 1844-

objawia³y siê najlepiej sam na

Za dyrekcji Mikulego prezen-

wielkich rozmiarach. Mikuli

[Stanis³awaCetwiñskiego–za³o-

1847 (Chopin mieszka³ z prze-

sam z uprzywilejowanym na

towano tak¿e utwory kompo-

komponowa³ tak¿e utwory

¿yciela Lutni] wspania³y hymn

rwami w Pary¿u w latach

lekcji”. Mikuli czêsto powtarza³

zytorów zagranicznych, m.in.

kameralne (Polonez na troje

po¿egnalny Beati mortui, po-

1831-1849). W Pary¿u Mikuli

tak¿e s³owa Chopina, stosuj¹ce

symfonie Josepha Haydna,

skrzypiec, Grand Duo na

czem z ulicy Chor¹¿czyzny

spotyka³ siê tak¿e z innymi

siê do interpretacji utworumu-

symfonie i fragmenty z oper

skrzypce i fortepian) oraz

[obecna ul. Czajkowskiego] wy-

przedstawicielami ¿ycia kultu-

zycznego: z³e frazowanie „to

Wolfganga Amadeusa Mozarta,

pieœni na g³os z fortepianem

ruszy³ kilkutysiêczny orszak

ralnego, m.in. Franzem Lisz-

jest tak, jakby ktoœ recytowa³

symfonie (I - VIII) i koncerty

do tekstów w jêzyku niemiec-

¿a³obny wielki, a cichy i t¹ sw¹

tem i George Sand. W 1848 r.

jakiœ tekst w jêzyku, którego

fortepianowe Ludwiga van

kim. Warto wspomnieæ tak¿e

cichoœci¹ majestatyczny,

powróci³ do Czerniowiec, gdzie

nie zna”. Karol Mikuli przeka-

Beethovena, koncerty forte-

skomponowany przez Miku-

wœród bicia dzwonów ku

zosta³ profesorem gry na for-

za³ swym uczniom tradycje

pianowe Edvarda Griega i Ro-

lego Hymn jubileuszowy na

cmentarzowi”. Nad grobem

tepianie. Wystêpowa³ jako

interpretacyjne utworów Cho-

berta Schumanna. Warto

przemówi³ Ernest Till, wice-

czeœæ króla Jana III Sobies-

pianista m.in. w: Bukareszcie,

pina. Dziêki niemu polska

podkreœliæ, ¿e to w³aœnie Mi-

kiego do s³ów W³adys³awa

prezes GTM, podkreœlaj¹c, ¿e

Jassach, Kijowie, Kiszyniowie

szko³a pianistyczna bezpo-

kuli wprowadzi³ orkiestrowe

Be³zy, który powsta³ w 1883 r.

Karol Mikuli „by³ jednym z

i we Lwowie. W 1857 r. prze-

œrednio kontynuowa³a trady-

utwory Schumanna do pro-

z okazji zorganizowanego we

najœwietniejszych przedstawi-

prowadzi³ siê do Lwowa, gdzie

cje chopinowskie. Do uczniów

gramów lwowskich koncertów.

Lwowie obchodu 200 letniej

cieli muzyki polskiej”. Na koñ-

zosta³ powo³any na stanowisko

Mikulego nale¿eli m.in. Sta-

Utwory te reprezentowa³y

rocznicy odsieczy Wiednia.

cu swojej mowy Till zwróci³ siê

dyrektora Galicyjskiego Towa-

nis³aw Niewiadomski i Mie-

zatem ró¿ne gatunki i style. W

do zebranych s³owami: „Miejmy

rzystwa Muzycznego (GTM).

czys³aw So³tys, którzy tak¿e

Twórczoœæ Karola Mikulego reprezen-

nadziejê, ¿e [...] tradycja jego

Przez 30 lat Mikuli pracowa³

dzia³ali we Lwowie i tu spoczêli

tuje styl romantyczny. Choæ by³ pod

dzia³alnoœci przetrwa wieki

tak¿e w konserwatorium GTM

na cmentarzu ³yczakowskim.

wp³ywem stylu Chopina, to nie naœla-

i ¿e spo³eczeñstwo nasze, w

prowadz¹c wy¿szy kurs gry na

poœród którego dzia³a³ przez

Dzia³alnoœæ Mikulego

fortepianie oraz dyryguj¹c

dowa³ go mechanicznie.

ca³y ci¹g ¿ycia swego, przeka-

w GTM

utworami symfonicznymi,

Dokonywa³ tak¿e opracowañ

¿e nastêpnym pokoleniom

prezentowanymi przez GTM.

Za czasów jego dyrekcji

zdecydowanej wiêkszoœci by³y

na fortepian utworów ró¿nych

wdziêczn¹ pamiêæ jego, jako

W 1887 r. ze wzglêdu na z³y

(1857-1887) w Galicyjskim

to dzie³a powsta³e przed po³o-

kompozytorów, co by³o zjawis-

mê¿a oko³o sztuki polskiej

stan zdrowia zrezygnowa³ ze

Towarzystwie Muzycznym

w¹ XIX w., dlatego niektórzy

kiem bardzo popularnym w

dobrze zas³u¿onego”.

stanowiska dyrektora konser-

zaczêto wykonywaæ coraz wiê-

zarzucali Mikulemu konser-

XIX w. (nie by³o jeszcze przecie¿

Postaæ Karola Mikulego

watorium GTM, ale ju¿ w 1888

cej utworów kompozytorów

watyzm pogl¹dów i brak za-

gramofonów i je¿eli ktoœ chcia³

upamiêtniono w Katedrze Or-

r. za³o¿y³ we Lwowie prywatn¹

polskich, gdy¿ przedtem domi-

interesowania muzyk¹ nowsz¹.

poznaæ jakiœ utwór, to musia³

miañskiej, gdzie na zewnêtrz-

szko³ê gry na fortepianie,

nowa³y utwory kompozytorów

Jednak jego rola jako popu-

sam go sobie zagraæ na fortepia-

nej œcianie (w kru¿ganku) w

któr¹ prowadzi³ wraz z ¿on¹

austriackich i zagranicznych.

laryzatora dzie³ œwiatowego

nie), oraz transkrypcji (na po-

1900 r. umieszczono pami¹t-

do swojej œmierci. W 1889 r.

Wœród dzie³ polskich znajdo-

formatu (w tym Chopina) jest

szerzony sk³ad instrumentalny)

kow¹ tablicê z p³askorzeŸb¹

zosta³ odznaczony Krzy¿em

wa³y siê m.in.: Msza i kantata

nie do przecenienia. W „Gaze-

utworów Fryderyka Chopina.

przedstawiaj¹ca jego profil,

Rycerskim Orderu Cesarza

Widma (wg II cz. Dziadów)

cie Lwowskiej” w 1897 r. pisano,

Twórczoœæ Karola Mikulego

wykonan¹ przez Cypriana

Franciszka Józefa I. Zmar³ 21

Stanis³awa Moniuszki, wyko-

¿e: „We Lwowie rozwin¹³ Mikuli

reprezentuje styl romantycz-

Godebskiego jeszcze za ¿ycia

maja 1897 r.

nana po raz pierwszy we Lwo-

czynnoœæ nadzwyczajn¹ stwa-

ny. Choæ by³ pod wp³ywem

kompozytora. Pod p³askorzeŸb¹

wie w 1865 r., zaraz po pra-

rzaj¹c poniek¹d na nowo za-

stylu Chopina, to nie naœlado-

widnieje napis: „Karolowi

Lekcje u Chopina

wykonaniu w Warszawie,

mar³e poprzednio ¿ycie muzy-

wa³ go mechanicznie. Wiele

Mikulemu *1819+1897, zna-

Mówi¹c o lekcjach gry na

utwory Ignacego Feliksa Do-

kalne, budz¹c œwietnem wy-

utworów Mikulego ukaza³o siê

komitemu pianiœcie i kom-

fortepianie, które pobiera³

brzyñskiego, Karola Lipiñ-

konaniem utworów Chopina

we Lwowie i w Wiedniu dru-

pozytorowi, Dyrektorowi Ga-

u Chopina, Mikuli podkreœla³,

skiego oraz dzie³a Fryderyka

zami³owanie do genialnej,

kiem za jego ¿ycia.

licyjskiegoTowarzystwaMuzycz-

¿e jedynie uczniowie znali

Chopina (lwowska publicznoϾ

natchnionej pieœni polskiej.

Mikuli przygotowa³ do

nego, wdziêczni uczniowie

w pe³ni Chopina jako pianistê,

czêsto mia³a wówczas okazjê

By³ nie tylko œwietnym wyko-

druku wiele utworów Chopina.

i uczennice”.

którego wznios³oœæ i perfekcja

us³yszeæ je po raz pierwszy).

nawc¹, ale pojmowa³ pos³an-