14

Wspólne dziedzictwo

17 31 marca 2009 * Kurier Galicyjski

„KAŚKA KARIATYDA” WRÓCIŁA DO LWOWA

JURIJ SMIRNOW

„Biblioteka literatury s³owiañ-

tekst i zdjêcia

skiej” zosta³ zapocz¹tkowany

w 2001 r. Lwowskie wydawnic-

Na prezentacjê nowego

two publikuje ka¿d¹ z wyda-

wydania „Kaœki Kariatydy”

wanych w tej serii ksi¹¿ek w

Gabrieli Zapolskiej szed³em

dwóch jêzykach, oryginalnym

zawczasu. By³em przy Pa³acu

i ukraiñskim. Wszystko jest

Sztuki godzinê wczeœniej.

zawarte w jednym tomie.

I tutaj przypadkowo spotka-

Oczywiœcie, czytelników i re-

³em redaktora naczelnego

daktorów w pierwszej kolej-

wydawnictwa „Kameniar”

noœci interesuje literatura

Pana Dmytra Sapihê, który

naszego najbli¿szego s¹siada

w³aœnie jest pomys³odawc¹

– literatura polska. Rok temu

i realizatorem ju¿ oko³o

by³ prezentowany tom wierszy

setki t³umaczeñ utworów

i esejów Zbigniewa Herberta,

klasyki polskiej na jêzyk uk-

dziœ – Gabriela Zapolska.

raiñski. Pan Dmytro w naj-

Trudno jednak nie powiedzieæ

bli¿szej kwiaciarni wybiera³

o tej literaturze – literatura

kilka scen z „Kaœki Kariatydy”,

kwiaty. Trzyma³ w rêku du¿y

lwowska! Chodzi bowiem nie

odegrane przez dwóch aktorów

bukiet. „Dla kogo Pan re-

tylko o bli¿sze poznanie

Teatru im. Marii Zañkowiec-

daktor kupuje takie piêkne

s¹siada, lecz te¿ o poznanie

kiej. Gra³a bardzo nastrojowa

muzyka w wykonaniu skrzyp-

ka i gitarzysty. To by³y sceny

spowiedzi Kaœki w koœciele

Bernardynów we Lwowie i

scena w kostnicy. Tekst Gab-

rieli Zapolskiej i gra aktorów

ujawni³y, dlaczego okreœlone

grono ówczesnej spo³ecznoœci

nie lubi³o i nie przyjmowa³o

twórczoœci pisarki. Mówi³a im

gorzk¹ prawdê, ujawnia³a ich

obrzydliwe myœli, obojêtnoœæ

wobec bólu i biedy innych

ludzi. W utworach Zapolskiej,

w tym te¿ w „Kaœce Karia-

tydzie”, niejeden (w tamtych

czasach i w dniu dzisiejszym)

zobaczy³ siebie samego w

takim œwietle, ¿e nie móg³

wybaczyæ tego autorce. W na-

szych czasach moralnego

upadku, obojêtnoœci wobec

losu bliŸniego, pogoni za

pieniêdzmi, ogólnego nihiliz-

Dmytro Sapiha i Bo¿ena Rafalska

mu, odrzucania norm, zasad

i wartoœci ogólnoludzkich,

uwagi i spostrze¿enia Zapol-

skiej s¹ bardzo aktualne.

Jednak, kto dziœ zechce us³y-

szeæ jej s³owa, pisane sto lat

temu? W tym miejscu chcia³-

bym podkreœliæ, ¿e na prezen-

tacjê przysz³o ma³o ludzi, nie

by³o przedstawicieli TKPZL,

polskiego konsulatu etc.

Po odegraniu scen z po-

wieœci wyst¹pi³a aktorka Te-

atru Polskiego we Lwowie pani

Jadwiga Pechaty. Mia³a ona

przed sob¹ niby proste zada-

Na scenie aktorzy Teatru im. Marii Zañkowieckiej

nie – przybli¿yæ zebranym

kwiaty?”,- pomyœla³em. Za

naszych w³asnych korzeni, o

¿yciorys Gabrieli Zapolskiej,

pó³ godziny, kiedy wcho-

których d³ugo milczano i

podaæ najwa¿niejsze daty i wy-

dzi³em do Sali Pa³acu Sztuki,

prawie zapomniano. Przecie¿

darzenia z jej ¿ycia, najwa¿-

otrzyma³em odpowiedŸ na to

literatura (i ogólnie kultura)

niejsze tytu³y jej utworów.

pytanie. Kwiaty z³o¿ono na

polska w Galicji nie rozwija³a

Lecz pani Jadwiga wyg³osi³a

scenie przy portrecie Gab-

siê samoistnie, jak równie¿

wspania³y monolog, ujawnia-

rieli Zapolskiej. No w³aœnie!

literatura ukraiñska. Rozwija³y

j¹c swój dar artystyczny i g³ê-

Któ¿ najbardziej zas³u¿y³

siê wspólnie i równolegle,

bokie rozumienie twórczoœci

w takim dniu na kwiaty od

oddzia³ywa³y wzajemnie,

pisarki. Niekiedy wydawa³o

Jadwiga Pechaty

ukraiñskiego redaktora?

wyros³y na jednym gruncie i

siê, ¿e do widzów przemawia

Oczywiœcie, autorka wydanej

pod jednym niebem! Najwy¿sza

wydania, jak „Kaœka Ka-

iñski i polski, lecz nikt z pub-

sama pani Gabriela Zapolska,

ksi¹¿ki.

pora, by powróciæ do wspól-

riatyda” w jêzyku ukraiñskim

licznoœci nie odczuwa³ z tego

a innym razem – Kaœka Karia-

Scena by³a ozdobiona

nego dziedzictwa, przypomnieæ

nie by³yby mo¿liwe bez dofi-

powodu ¿adnego dyskomfortu

tyda. Gratulujemy, pani Jadziu!

bardzo gustownie. Ju¿ samo

sobie, ¿e Polak (czy Ukrainiec)

nansowania ze strony Funda-

i nie potrzebowa³ t³umacza.

Zwracaj¹c siê do obecnych,

jej przygotowanie w taki spo-

to nie tylko s¹siad z zagra-

cji Pomoc Polakom na Wscho-

Prezentacjê prowadzili re-

redaktor Dmytro Sapiha po-

sób wró¿y³o, ¿e prezentacja

nicy, lecz s¹siad z naszej ulicy

dzie. Mi³o te¿, ze prezentacja

daktor naczelny „Kameniara”

wiedzia³:

bêdzie intryguj¹ca i orygi-

i naszej kamienicy. Szczytne

ksi¹¿ki by³a organizowana

Dmytro Sapiha (po ukraiñ-

„Dzisiaj zosta³a przedsta-

nalna. Tak siê te¿ sta³o. Lecz

d¹¿enia inteligencji ukraiñskiej

wspólnie z wydawnictwem

sku) i redaktor naczelny „Lwow-

wiona ksi¹¿ka Gabrieli Zapol-

najpierw kilka s³ów o samym

w tym kierunku rozumie i

„Kameniar” i redakcj¹ kwar-

skich Spotkañ” Bo¿ena Rafal-

skiej „Kaœka Kariatyda”, która

projekcie wydawnictwa „Kame-

wspiera moralnie oraz mate-

talnika „Lwowskie Spotkania”.

ska (po polsku). Na pocz¹tku

ukaza³a siê w naszym wydaw-

niar”. Projekt pod tytu³em

rialnie strona polska. Takie

Brzmia³y dwa jêzyki – ukra-

by³o przedstawienie, dos³ownie

nictwie „Kameniar”. Zapolska