24

W górach niewysokich

17 31 marca 2009 * Kurier Galicyjski

PIELGRZYMKA DREWNIANEJ CERKWI

WOJCIECH KRYSIÑSKI

koñczy³ po wojnie, w 1947

tekst i zdjêcia

roku, ksi¹dz Teodor Bodnar.

Stara cerkiew, równie¿

W 1645 roku zosta³a w imiê

„po wojnie”, zosta³a pieczo-

Bo¿e i z pomoc¹ Ducha Œwiê-

³owicie rozebrana na czêœci,

tego zaczêta,wzniesiona i

które ponumerowano. Spraw-

ukoñczona drewniana cer-

dzono te¿ stan poszcze-

kiew pod wezwaniem Narodze-

gólnych elementów i naj-

nia Bogarodzicy we wsi Boto-

bardziej zniszczone ponapra-

ºana [Botoszana]. Wieœ le¿¹ca

wiano. Odkryto te¿ wtedy

na skraju lasów od zachodu

umieszczony na belce napis

schodz¹cych z gór Obcina

1645, który przyjêto za pier-

Fagului [Bukowica] od wscho-

wotn¹ datê wzniesienia œwi¹-

du mia³a rozleg³e pola up-

tyni.

rawne Wy¿yny Suczawskiej.

Przez ca³y rok 1948 wo-

By³ to praktycznie zachodni

³ami i koñmi zwo¿ono ele-

kraniec cywilizowanej krainy

menty cerkwi przez góry do

mo³dawskiej. Dalej tylko góry

wsi Dragoºa. Drogi nie by³y

i zbójnicy niejednokrotnie

takie jak dzisiaj. Wyprawa

nêkaj¹cy wieœ. Postawienie w

wozem tam i z powrotem

tym miejscu ma³ej cerkwi dla

trwa³a dwie lub trzy doby.

Widok na cerkiew z mostu nad potokiem

oko³o 50 mieszkañców wyraŸ-

Chocia¿ podmurówkê pod

nie œwiadczy³o o religijnym

œwi¹tyniê dragoszanie wyko-

i spokojnym nastawieniu

nali ju¿ w 1951 roku, to

mieszkañców.

cerkiew ponownie, po raz trze-

Po up³ywie ponad wieku, w

ci, zosta³a wzniesiona dopiero

drugiej po³owie XVIII wieku

w latach 1954-1955. W 1956

powsta³a g³êbiej w lasach na

roku wyœwiêcono j¹ ponownie,

zachód od Botoºany nowa

wieœ Poiana Armanului [Po-

lana Ormianina]. Gêste lasy

porastaj¹ce okolice potoków

Morii (Poienii) i Racova nie-

opodal Solki i Abore na po-

górzu pierwszych wyniesieñ

karpackich – Obcina Fagului

zosta³y zakupione przez Or-

mianina Erbaca. By³ to bogaty

cz³owiek, który niedawno spro-

wadzi³ siê do Mo³dawii. Za-

proponowa³ robotnikom u

niego pracuj¹cym osiedlenie

siê na terenach po wyrêbie

Napisy na ikonach w jêzyku rumuñskim pisane

drzew. I tak na powsta³ej w

alfabetem cerkiewno-s³owiañskim

g³êbi lasu polanie powsta³y

pierwsze trzy gospodarstwa.

Zgodnie z miejscow¹ tradycj¹

Pierwsza wojna œwiatowa nie

tym razem pod wezwaniem œw.

chaty powsta³y ze œciêtych na

spowodowa³a znacz¹cego

Paraskiewy.

miejscu drzew [„tãiat de pe

ubytku ludnoœci. W 1916 roku

Dzisiaj wieœ Dragoºa, któ-

loc”].

Poieni zamieszkiwa³o 1870

rej powstanie i nazwa powi¹-

Okreœlenie czasu powsta-

zane s¹ z legend¹ o odpoczy-

osób. Nic zatem dziwnego, ¿e

nia osady przybli¿aj¹ kolejne

w 1936 roku zapada decyzja

waj¹cym tu w pogoni za

wydania map tych terenów.

o wybudowaniu nowej wiêk-

turem wojewod¹ Dragoszem

Mapa Büschela powsta³a w

szej cerkwi i o przekazaniu

[Dragoº] (1351-1353), liczy

latach 1773 – 1775 nie za-

starej do wsi Dragoºa, nale-

oko³o 300 mieszkañców, wiêc

wiera ¿adnych informacji o

¿¹cej do parafii Frumosu.

rozmiar cerkwi jest dla niej

polanie, czy osiedlu powsta³ym

Powstaje pytanie, czemu

wystarczaj¹cy, mimo to

wewn¹trz lasów, natomiast na

tak póŸno podjêto decyzjê o

mieszkañcy stawiaj¹ now¹

mapie katastralnej z 1783

budowie nowej cerkwi? Prze-

œwi¹tyniê, murowan¹ i wiêk-

roku ju¿ jest œlad i notatka „La

cie¿ cerkiew nie mieœci wiêcej

sz¹.

Poienile” na miejscu niezbyt

ni¿ 200 – 250 wiernych.

Pytani, co zrobi¹ ze star¹,

odleg³ym od wsi Bottaschana

Czy¿by oznacza³o to, ¿e poie-

odpowiedzieli, ¿e jej nikomu

Wnêtrze cerkwi

[Botoºana]. Nieco póŸniej w

nianie chodzili do najbli¿ej od

nie oddadz¹, natomiast chc¹,

1790 roku na mapie von

w 1802 roku do liczebnoœci

filialny parafii botoszañskiej

ich domów po³o¿onej cerkwi w

by zosta³a we wsi jako zabytek

Ostellowitza widaæ trzy gos-

oko³o 150 mieszkañców (liczo-

do 1824 roku, kiedy to ksi¹dz

Solce, czy w Arbore na nabo-

drewnianego budownictwa

podarstwa zaznaczone i opi-

ne razem z Botoºan¹).

Teodor Olinschi obj¹³ admini-

¿eñstwa, a nie do parafialnej,

cerkiewnego. Pytani tak¿e,

sane jako Poieni.

Widz¹c szybki rozwój wsi

stracjê nowo powsta³ej parafii

mieszcz¹cej siê na po³udnio-

dlaczego takim nak³adem si³

Tymi pierwszymi osadnika-

Poieni, botoszañski proboszcz

w Poieni. Decyzja o przepro-

wo-wschodnim krañcu wsi?

i czasu przewozili œwi¹tyniê z

mi byli ch³opi z Transylwanii

Gheorghe Cantemir w 1795

wadzce œwi¹tyni okaza³a siê

Pytani o to starzy mieszkañcy

Poieni odpowiedzieli, ¿e skoro

pochodz¹cy z okolic Ilva Micã

roku doszed³ do wniosku, ¿e

trafna, gdy¿ ju¿ w 1841 roku

wioski udzielali najprzeró¿-

tam by³a niepotrzebna, a

[Ilva Ma³a] i Ilva Mare [Ilva

nale¿y star¹ drewnian¹ cer-

Botoºana i Poieni liczy³y

niejszych odpowiedzi. Nie

biskup wyrazi³ zgodê, to oni

Du¿a] – rodziny Iona Todera-

kiew (postawion¹ w 1645 roku)

razem 666 mieszkañców.

uda³o siê wyci¹gn¹æ jedno-

nie mogli dopuœciæ, by uleg³a

ºa, Patrei Galeºa i Iona Albu.

podarowaæ przybyszom, a na

Wieœ Poieni powiêksza siê

znacznych wniosków z wywia-

zniszczeniu i zapomnieniu,

Nied³ugo po nich osiedli³a siê

jej miejsce wybudowaæ now¹

i rozwija coraz mocniej w

dów, przeprowadzonych z 31

poniewa¿ Dom Bo¿y jest zaw-

rodzina Ho¿botów, pochodz¹ca

wiêksz¹ i wspanialsz¹. Cer-

kierunku pó³nocnozachod-

ankietowanymi.

sze zamieszka³y, a ³aska

z le¿¹cej za pobliskimi górami

kiew pieczo³owicie rozebrano,

nim. W 1890 roku liczy ju¿

Parafianie zaczêli zbieraæ

sp³ywa na tych, którzy o nim

wsi Mãnãstirea Humorului

przewieziono na miejsce od-

1400 osób, a w 1908 roku po-

materia³ na budowê nowej

pamiêtaj¹ i o niego dbaj¹.

[Klasztor Humor]. Potem

leg³e o oko³o trzy kilometry

siada oko³o 1800 mieszkañ-

cerkwi. Chcieli u¿yæ do budo-

Dowodem s³usznoœci ich

kolejni... W ostatnim dziesiê-

i odbudowano. Dumnie sta-

ców. Rozci¹ga siê na prze-

wy dêbiny, któr¹ musieli spro-

czynu jest nastêpuj¹ce zda-

strzeni 13,81 km2. Z pora-

cioleciu przed 1800 rokiem

nê³a w rozwidleniu potoków

wadzaæ z daleka i która by³a

rzenie, o którym opowiedziano

osiedli³o siê a¿ 58 osób z Mã-

Morii i Racova. Ponownie wy-

staj¹cych ten teren lasów

droga. Dlatego te¿ do budowy

mi z wielk¹ satysfakcj¹ i du-

nãstirea Humorului.

œwiêcono j¹ w 1797 roku pod

pozosta³o tylko 137 ha, a pow-

nowej cerkwi przyst¹piono do-

m¹: kilka lat temu, podczas

Osada, potem wieœ rozwi-

wezwaniem Narodzenia Boga-

sta³ych na wyrêbach gruntów

piero w przededniu drugiej

wyrêbu lasu, zosta³ œciêty

ja³a siê prê¿nie, dochodz¹c

rodzicy. Pozosta³a jako koœció³

ornych uprawiano 894 ha.

wojny œwiatowej. Budowê za-

buk, którego s³oje u³o¿y³y siê