6

70. rocznica

31 sierpnia – 14 września 2009 * Kurier Galicyjski

II WOJNA ŚWIATOWA POLSKI BILANS

sierpnia w Berchtesgaden na

odprawie z niemieck¹ gene-

ralicj¹ Hitler powiedzia³:

„Nieprzyjaciel mia³ […] na-

dziejê, ¿e Rosja stanie siê

naszym wrogiem po podboju

dr ANDRZEJ ZAWISTOWSKI

Polski. Nieprzyjaciel nie liczy³

specjalnie dla „Kuriera

siê z moj¹ zdolnoœci¹ podej-

Galicyjskiego”

mowania decyzji. Nasi nie-

przyjaciele to nêdzne robaki.

Autor jest naczelnikiem

[…] Rosja nie ma ¿adnego

Wydzia³u Edukacji Historycz-

interesu w utrzymaniu Polski,

nej Biura Edukacji Publicznej

a Stalin wie, ¿e to koniec jego

IPN w Warszawie, koordyna-

re¿ymu, niezale¿nie od tego

torem programu „Polonijne

czy jego armia wyjdzie z wojny

SpotkaniazHistori¹Najnowsz¹”.

zwyciêsko, czy podbita. Teraz

Polska znalaz³a siê w sytuacji,

Rocznica wybuchu II

w jakiej chcia³em j¹ mieæ.”

wojny œwiatowej przynosi

Dzieñ póŸniej zadecydowa³

wysyp ró¿nego rodzaju

o rozpoczêciu dzia³añ wojen-

publikacji, poœwiêconych

nych rankiem w sobotê, 26

wydarzeniom wrzeœnia

sierpnia 1939 r. Sytuacja zmie-

1939 r. Chcia³bym, trochê

ni³a siê po po³udniu 25 sierp-

wbrew tej tendencji, skupiæ

nia, w momencie zawarcia

siê jednak na tym, dlaczego

œwiata. Czy jednak na pewno

zabitych podczas wojny

przez Polskê i Wielk¹ Brytaniê

gospodarcz¹ Polski proble-

tak wielu badaczy uwa¿a, ¿e

II wojna œwiatowa by³a dla

obywateli Polski jest mocno

uk³adu sojuszniczego. Dodat-

mów ludnoœciowych. Wed³ug

Polska tê wojnê de facto

Polski zwyciêstwem?

kontrowersyjna, prawdopo-

kowo do kanclerza III Rzeszy

oficjalnych zestawieñ, II wojna

przegra³a.

dobnie niedoszacowana

dotar³a informacja, ¿e Musso-

W wyniku II wojny œwiato-

œwiatowa kosztowa³a ¿ycie

Podobno, gdy zapad³a

i, jak siê wydaje, ustalona

lini nie w³¹czy siê do dzia³añ

wej Polska straci³a ok. 20%

ok. 30 760 tys. osób, z czego

decyzja o przylocie do

na potrzeby propagandowe.

militarnych w chwili wybuchu

swego terytorium (wystarczy

w Europie zginê³o 30 460 tys.

Moskwy ministra spraw za-

W sposób arbitralny i bez

konfliktu europejskiego.

przypomnieæ, i¿ obecny ge-

osób. Najwiêksze straty lud-

granicznych III Rzeszy

jakichkolwiek, choæby po-

Wieczorem Hitler wstrzyma³

ometryczny œrodek Polski

noœciowe odnotowa³ ZSRR

Niemieckiej Joachima von

bie¿nych szacunków, ustali³

atak, przestraszywszy siê ry-

znajduje siê ok. 175 km na

(17 mln) nastêpnie Polska

Ribbentropa, wœród odpo-

j¹ Jakub Berman.

zyka. Obawy Hitlera by³y

zachód od takiego¿ punku

(6 mln), Niemcy (3,3 mln),

wiedzialnych za protokó³

jednak krótkotrwa³e i kilka

z okresu miêdzywojennego).

Jugos³awia (1,7 mln), Francja

Liczba rzeczywista – o czym

Obszar II RP wynosi³ 389,6

(0,6 mln). Porównuj¹c jednak

poni¿ej – mog³a byæ znacznie

Polsce przysz³o zap³aciæ ogromn¹

tys. km.2 a po 1945 312,5 tys.

liczbê strat do liczby miesz-

wiêksza. Dopiero z gór¹ 60 lat

cenê za udzia³ w II wojnie œwiatowej.

km.2. Nie jest prawd¹, co

kañców danego pañstwa „ran-

po zakoñczeniu wojny zosta³

przez dziesiêciolecia uparcie

king” ten wygl¹da inaczej.

zainicjowany przez Instytut

Od samego jej pocz¹tku stawia³a opór

g³oszono, ¿e odebrane Niem-

Polska straci³a najwiêcej, bo

Pamiêci Narodowej oraz Mini-

Niemcom. I chocia¿ w 1945 r. Polska

com tereny, obok rekompen-

ok. 20% stanu swojej lud-

sterstwo Kultury i Dziedzictwa

saty za utracone ziemie na

noœci. Jugos³awia – 11,7%,

Narodowego program „Straty

de jure przynale¿a³a do obozu zwyciêz-

osobowe i ofiary represji pod

Zestawienie porównawcze strat w ludziach, poniesionych

ców w tym konflikcie, de facto wojna

okupacj¹ niemieck¹”. Jego

przez wybrane kraje uczestnicz¹ce w II wojnie œwiatowej

ta przynios³a jej klêskê i niewolê.

celem jest stworzenie imien-

nej bazy danych, o ofiarach

dyplomatyczny, podczas

dni póŸniej niemiecka machi-

i przeœladowaniachniemieckich

wizyty goœci zagranicznych

na wojenna ruszy³a do walki.

wobec obywateli polskich w

w Moskwie zapad³a konster-

Oddzia³y niemieckie (a na

latach 1939-1945.

nacja. Sk¹d wzi¹æ niezbêdne

po³udniu tak¿e s³owackie)

Terytorium, które w 1945 r.

w takich przypadkach flagi

przekroczy³y granicê wczesnym

znalaz³o siê w granicach

i god³o pañstwa, z którego

rankiem 1 wrzeœnia 1939 r.

Polski opuœci³o ok. 3 mln

przybywa goœæ? Przecie¿ od

17 wrzeœnia Stalin wspar³

Niemców oraz ok. 0,5 mln.

1933 r., gdy kanclerzem

swojego nowego sojusznika,

Ukraiñców, Bia³orusinów i Lit-

Niemiec zosta³ Adolf Hitler,

atakuj¹c Polskê od wschodu.

winów natomiast z Zachodu

Ÿród³o: Sprawozdanie w przedmiocie strat wojennych

ZSRR i g³oszona przez niego

Niespe³na szeœæ lat póŸ-

powróci³o ok. 2,8 mln Polaków,

Polski w latach 1939-1945, Fundacja „Polsko-Niemieckie

ideologia by³y g³ównym

niej Hitler ju¿ nie ¿y³, a z

a z terenów anektowanych

Pojednanie, Warszawa 2007, s. 37.

wrogiem Rzeszy. Nikt nie

„Tysi¹cletniej Rzeszy” nie

przez Sowietów przyjecha³o

ZSRR – 8,9%, Grecja – 6,8%,

wschodzie mia³y wynagrodziæ

wyobra¿a³ sobie, by dwa

pozosta³ kamieñ na kamie-

ok. 1,5 mln. Do tego nale¿y

Austria – 5,7%, Niemcy 5%.

Polsce straty poniesione w

totalitarne kraje prowadzi³y

niu. Polska – formalnie –

doliczyæ ogromny ruch wêd-

Oczywiœcie, warto pamiêtaæ

czasie wojny. By³y one bo-

przyjazn¹ sobie politykê.

znalaz³a siê w gronie zwy-

rówkowy wewn¹trz kraju,

o tym, i¿ obywatele polscy

wiem zniszczone i to w du¿o

Skandalu dyplomatycznego

ciêzców w najwiêkszym konf-

wywo³any powrotami z wiêzieñ

w znacznym stopniu ginêli

wiêkszym stopniu ni¿ ziemie

uda³o siê unikn¹æ w ostat-

likcie zbrojnym w historii

i obozów, przenoszeniem siê

w wyniku terroru okupantów,

dawne. Gdy na ziemiach daw-

niej chwili. Ktoœ sobie przy-

na ziemie odzyskane, poszu-

II wojna œwiatowa

natomiast Austriacy i Niemcy

nych zniszczono 62% zak³a-

pomnia³, i¿ w magazynach

kiwaniami nowego miejsca do

przynios³a Polsce

dów przemys³owych – na

jako ¿o³nierze agresorskich

studia filmowego jest wiele

¿ycia itp. Warto pamiêtaæ, ¿e

ziemiach zachodnich 73%,

armii.

hitlerowskich emblematów,

najwiêksze straty spoœród

niemal 45-letni¹

gdy na terenach dawnych

Do powy¿szych wyliczeñ

u¿ywanych w trakcie krêcenia

grup spo³ecznych ponios³a

dyktaturê komu-

zniszczono 20,6% zagród

nale¿y dodaæ jeden wa¿ny

antyniemieckich obrazów

inteligencja i rzemieœlnicy.

nistyczn¹ i zupe³ne

komentarz. Liczba 6 mln

wiejskich – na terenach no-

propagandowych. Ribbentrop

Du¿a czêœæ tej pierwszej

wych 27,5%. Niemal ca³kowicie

zosta³ godnie powitany.

uzale¿nienie od

Je¿eli porównaæ dane spisów pow-

zniszczone by³o pog³owie

Nawet, je¿eli powy¿sza

ZSRR – pañstwa

szechnych z lat 1931 i 1946 to widaæ,

zwierz¹t hodowlanych (np. na

opowieϾ nie jest prawdziwa,

ziemiach odzyskanych by³o

znakomicie pokazuje, jakim

wspó³odpowiedzial-

i¿ Polska straci³a w ci¹gu 15 lat

tylko 10% koni w porównaniu

zaskoczeniem by³o porozu-

nego za wybuch

ponad osiem milionów swoich obywa-

do stanu z 1938 r., na zie-

mienie niedawnych wrogów.

œwiatowego kon-

teli. Trzeba jednak tak¿e pamiêtaæ, i¿

miach danych odpowiednio

Niemiecko-radziecki pakt o

58%). Nie bez znaczenia by³y

nieagresji, podpisany noc¹ 23

fliktu zbrojnego.

do przestawionego rachunku nale¿y

tak¿e grabie¿e dokonywane

sierpnia 1939 r. (wraz z taj-

Skutki tych wyda-

dodaæ ponad 1 mln inwalidów, ponad

przez wycofuj¹cych siê Niem-

nym protoko³em, dziel¹cym

ców, a nastêpnie przez Armiê

Europê Œrodkow¹ pomiêdzy

rzeñ kraj dotkliwie

1 mln chorych na gruŸlicê – to dopiero

Czerwon¹.

nowych sojuszników) otworzy³

odczuwa do dnia

daje szacunkowy bilans strat ludzkich

Warto pamiêtaæ tak¿e o

Adolfowi Hitlerowi drogê do

dzisiejszego.

obci¹¿aj¹cy powojenn¹ Polskê.

ogromnym wp³ywie na sytuacjê

ataku na Polskê. Ju¿ 22