22

czy łatwo być polakiem

20 – 29 października 2009 * Kurier Galicyjski

spojrzenie przez pryzmat 20-lecia

wolnych wyborów do senatu rp

kościoły, a stare ruiny świątyń są re-

anna MaciJewSKa

staurowane.

20 lat temu odbyły sie pierwsze

wolne wybory do Senatu Rzeczypo-

Dobra tradycja – maszerować

spolitej Polskiej po II wojnie świato-

pod flagą historycznej Ojczyzny

wej. Od 1989 roku nasi rodacy żyją

Po raz trzeci w tym roku Polacy

w wolnym, demokratycznym kraju.

z Żytomierza kroczyli w uroczystym

Nowy rząd zapoczątkował ogromne

marszu z okazji Dnia Zwycięstwa pod

zmiany w państwie, które różnie wpły-

biało-czerwoną flagą. Ludzie, którzy

nęły na życie polskojęzycznej ludno-

przez całe życie niosą w sercach

ści na obczyźnie. W szczególności,

swoją polskość, chociaż są obywa-

odnalezienie wolności i demokracji

telami Ukrainy, ponownie zebrali się

przyczyniło się do powstania organi-

pod sztandarem historycznej Ojczy-

zacji polonijnych na całym świecie.

zny. Ta tradycja powstała z inicjatywy

Warto zwrócić uwagę na fakt, że ró-

Żytomierskiego Obwodowego Związ-

wieśnikiem pierwszych wolnych wy-

ku Polaków na Ukrainie w dniu 9

borów do Senatu RP została pierw-

maja 2007 roku. Obok młodych ludzi

sza na Ukrainie organizacja społecz-

maszerowały osoby w średnim wieku

na - Związek Polaków na Ukrainie w

i weterani II wojny światowej. Tego

obwodzie Żytomierskim. 18 marca

dnia wszyscy starają się złożyć hołd

br. obchodziła ona swój jubileusz

pamięci bohaterom tych okropnych

20-lecia. Jej pierwszym przewodni-

bitew i przypomnieć o Żytomierskich

czącym został poeta, lider wspólnoty,

kombatantach,  którzy  przyczynili

dziennikarz, krytyk literatury i sztuki

się do wielkiego zwycięstwa nad fa-

Walentyn Grabowski, który pracował

szyzmem. Latem 1944 r. w centrum

na tym stanowisku przez wiele lat. To

miasta ulokowano Sztab Główny

Katedra św. Zofii w Żytomierzu

dzięki jego inicjatywie i praktycznie od

polskich jednostek wojskowych na

razu po stworzeniu Związku Polaków

Żytomierszczyźnie. Dzięki pomocy

na Ukrainie w obwodzie Żytomierskim

laków na Ukrainie. 2 lutego br. zespół

- Muzyka sprawia, że człowiek

- Cieszymy się, że doczekałyśmy

Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w

w miastach i wsiach regionu zaczęły

obchodził piątą rocznicę powstania.

czuje się bezpieczniejszy i jest mu

się chwili, w której można bez prze-

2006 roku w tym budynku została

tworzyć się nowe ośrodki kultury pol-

Charakterystyczny jest dla niego

lekko na sercu. Trudno sobie wy-

szkód wierzyć w Boga. Nie ma w nas

odsłonięta tablica, upamiętniająca to

skiej. Wtedy rozpoczęły swoją działal-

nietypowy dobór repertuaru. Muzycy

obrazić modlitwę minionych epok w

żadnego smutku, bo każdy kry-

wydarzenie historyczne.

ność grupy taneczne i chóralne, które

wykonują mało znane kompozycje

jej dźwiękach, przy których ktoś spo-

zys można przezwyciężyć, żyjąc ze

Po raz kolejny uczcił to święto p.

dziś są dobrze znane nie tylko na

XV-XVII wieku i ciągle poszukują no-

wiadał się, ktoś brał ślub, ktoś został

Stwórcą, – mówią.

Franc Brżeżycki z Żytomierza, którego

terenie Ukrainy, ale także w Polsce.

wych, ciekawych form tego okresu.

ochrzczony. Jesteśmy wybrańcami...

Niegdyś p. Zosia mieszkała w pol-

w pierwszych dniach okupacji aresz-

Wśród tych polonijnych zespołów są:

Koncerty ansamblu, którym kieruje

– podzieliła się z nami swoimi myśla-

skiej wsi w jednym z rejonów obwodu.

towało gestapo tylko dlatego, że był

Polski Ludowy Zespół Folklorystycz-

dr muzykologii Irena Kopoć, mają

mi jedna z parafianek, pani Wanda

Pamięta, jak będąc małą dziewczynką

Polakiem. Wiele cierpień przygotował

ny „Poleskie Sokoły”, Polski Ludowy

charakter lekcji. Zazwyczaj pani Irena

Slawińska.

dziadek potajemnie zaprowadził ją do

los temu odważnemu człowiekowi.

Taneczny Zespół „Koroliski”, Polski

przed wykonaniem utworu opowiada

sąsiedniej wsi, aby mogła się wyspo-

Był wśród 1400 osób, których faszy-

Dziecięcy Zespół Wokalny „Dzwo-

historię jego napisania, zapoznaje

wiadać. Niestety, krótko po tym zda-

ści wywieźli z Żytomierza do obozu

Epoka

neczki” oraz inne. Każda z wymienio-

słuchaczy z życiorysem kompozytora

rzeniu kościół ten został zamknięty.

koncentracyjnego na Majdanku. Dziś

zamkniętych kościołów

nych grup twórczych wkrótce także

i przybliża nam kulturę tego okresu.

Był to rok 1946.

p. Franciszek jest ostatnim żyjącym

minęła

będzie świętować swoje 20-lecie.

Jubileuszowy występ zespołu z

Mieszkańcy Żytomierza - człon-

- Aresztowano księży i nikt nie

świadkiem tego okrucieństwa. Niewie-

Zespoły te promują w Polsce polską

okazji 5-lecia powstania odbył się w

kowie dawnych rodzin katolickich,

wiedział z jakiego powodu. Cicho mo-

le naszych rodaków wróciło po wojnie

i ukraińską kulturę, a na terenie Żyto-

katedrze św. Zofii w Żytomierzu. Tego

pamiętają te czasy, w których kościół

dliliśmy się za nich w domu. Dziadek

do domu. Ale i tutaj czekały na nich

mierszczyzny i innych regionów Ukra-

wieczoru, w starożytnych murach ko-

został zamknięty. A potem, choć po-

gorliwie czuwał nad tym. Nawet, gdy

nowe cierpienia - stalinowskie wię-

iny - kulturę polską. Bez ich udziału

ścioła, brzmiały klasyczne melodie

nownie został otwarty, nie było mile

mieliśmy gorączkę, dopóki nie odmó-

zienia i obozy - za pochodzenie. Tak

trudno obecnie wyobrazić sobie fe-

popularnych  kompozytorów  XVIII

widziane chodzenie do niego. Szcze-

wiliśmy pacierza, nie mogliśmy się

sowiecka „ojczyzna” podziękowała

stiwal polskiej kultury i sztuki, który

wieku o tematyce Bożonarodzenio-

gólnie odczuwało się to podczas

położyć spać – mówi p. Zosia.

więźniom nazistowskich obozów

odbywa się w obwodzie. W bieżącym

wej. Swego czasu towarzyszyły one

najważniejszych świąt religijnych. Za

Następnie, kontynuowała, z wiej-

koncentracyjnych za to, że wrócili

roku z okazji 20-tej rocznicy wolnych

modlitwie. Zdaniem proboszcza kate-

czasów radzieckich, władza przez

skiego kościoła zrobiono magazyn

z niewoli ze straconym zdrowiem

wyborów w Polsce jest dedykowa-

dry ks. Józefa, tę muzykę powinniśmy

wzgląd na „tradycję”, zawsze organi-

ziarna, nieco później – szpital, a

do domu. Nie raz w życiu pan Fran-

ny jubileuszowy XV Festiwal Kultury

częściej gościć w świątyni, ponieważ

zowała „subotnik” lub „woskreśnik”,

świątynię w głównym mieście rejonu

ciszek pytał samego siebie, czy łatwo

Polskiej „Tęcza Polesia”, który odbę-

nie tylko wzbogaca ducha ludzkiego,

czyli pracującą sobotę lub niedzielę.

została przerobiona na przedsiębior-

być Polakiem na Ukrainie? Ta myśl

dzie się w listopadzie br. w Żytomie-

ale również go wycisza. Jak powie-

O swoich doświadczeniach, związa-

stwo państwowe, zajmujące się eks-

nie dawała mu spokoju w chwilach,

rzu. Festiwal został zapoczątkowany

działa pani Irena, celem stworzenia

nych z epoką zamkniętych kościołów,

pedycją. Krok za krokiem katolicka

gdy bili go za to, że rozmawiał po

przez Walentyna Grabowskiego oraz

zespołu było wykonywania utworów

opowiedziała pani Janina Chimkie-

wiara ulegała zniszczeniu, podobnie

polsku, a powinien po rosyjsku... To

Stanisława Szałackiego.

klasycznych właśnie w tym kościele.

wicz. Pamięta, że będąc studentką

jak i polskie społeczeństwo. Dzisiaj

pytanie męczyło, kiedy otwarcie mó-

Dzisiaj na Żytomierszczyźnie,

Jednak brak fortepianu i inne na-

kolegium, pojechała na wycieczkę do

w tej wsi, gdzie mieszkała p. Zosia,

wili mu, że jest niepełnowartościową

gdzie mieszka największa ilość Po-

potykane trudności uniemożliwiały

muzeum, obok którego znajduje się

nie ma żadnej polskiej rodziny, a ona

osobą, bo wierzy w Boga.

laków na Ukrainie (blisko 50 tysięcy

spełnieniu się tego marzenia. Ostat-

najstarszy architektoniczny budynek

sama już dawno przeniosła się do Ży-

- Wreszcie, doczekałem się chwi-

osób), są wydawane w języku polskim

nio, przy wsparciu Żytomierskiego

miasta – katedra św. Zofii. Nauczyciel-

tomierza i chętnie chodzi do ulubionej

li, w której Ja, obywatel Ukrainy, mogę

dwie gazety: „Mozaika Berdyczow-

Obwodowego Związku Polaków na

ka po zakończeniu wycieczki umożli-

katedry.

bez obawy przejść pod tak drogim

ska” i „Gazeta Polska”. W kilku szko-

Ukrainie, został zakupiony dla zespo-

wiła studentom obejrzenie Kościoła.

– Nigdy nie mogłam powiedzieć

sercu sztandarem. Po prostu trudno

łach centrum regionalnego, którym

łu syntezator elektryczny.

Uszczęśliwiona dziewczyna weszła

otwarcie, że idę do kościoła. Jednak

mi uwierzyć w to szczęście. Czy by-

głównym miastem jest Żytomierz, są

- Wreszcie nasze marzenie speł-

do jego wnętrza i od razu zaczęła mo-

razem z niepodległością, przyszła do

łoby to możliwe 20 lat temu? Polska

utworzone polskie klasy. Dzieci po-

niło się. Dążyliśmy do tego przez wie-

dlić się żarliwie. Z powodu tych kilku

nas wolność wiary. Jakie to szczęście

odzyskała wolność, i nam Polakom,

chodzenia polskiego, dzięki finanso-

le lat. Jest to dla nas bardzo ekscy-

minut głębokiej modlitwy Janina stra-

pójść jawnie na spotkanie z Bogiem,

rozproszonym po świecie, zaczęło się

waniu z Senatu RP mają możliwość

tujący moment, ponieważ będziemy

ciła semestralne stypendium, mimo

bez ukrywania się. Zawsze płaczę,

łatwiej żyć - ze wzruszeniem powie-

nie tylko odpocząć, ale poznać swo-

mogli grać w katedrze pw. św. Zofii,

że uczyła się dobrze.

gdy widzę pięknie ubrane dziewczyn-

dział p. Franciszek.

ją historyczną Ojczyznę, zaprzyjaź-

którą pokochaliśmy w dzieciństwie i z

- Cieszę się, że moja rodzina

ki, idące do Pierwszej Komunii Świę-

nić się z rówieśnikami, wziąć udział

którym jesteśmy związani od najmłod-

może teraz bezpiecznie chodzić do

tej. Wyglądają jak małe królewny.

Kroki, prowadzące

w Igrzyskach Polonijnych.

szych lat – powiedziała pani Irena.

kościoła. Dzięki Bogu Polska jest

A moja spowiedź odbyła się po kry-

do ożywienia języka i wiary

Najważniejsze jest to, że na wy-

już dwadzieścia lat wolnym i demo-

jomu. Całe życie gnębi mnie uczucie,

Całe życie Polacy na Ukrainie

stępy właśnie o takim charakterze

kratycznym krajem. Jesteśmy są-

że zostałam okradziona z radości

marzyli o swobodnym komunikowa-

Występują w kościele,

czekała publiczność i wierni. Ludzie

siadami i dlatego dla nas, Polaków

pojednania z naszym Panem – wes-

niu się w ojczystym języku. Miłość do

który pokochali w dzieciństwie

Zespół kameralny imienia Ignace-

cieszą się, ponieważ Kościół, który był

żyjących na Ukrainie, życie w sensie

tchnęła p. Zosia.

niego żyła w ich sercach od najmłod-

go Feliksa Dobrzynskiego jest stałym

zawsze ośrodkiem języka polskiego i

duchowym stało się łatwiejsze. To na-

– Obie panie i p. Janina nie raz

szych lat. Niestety zostali pozbawieni

uczestnikiem festiwalu „Tęcza Pole-

polskiej kultury, może dziś pochwalić

tchnienie, które odczuwam po Mszy

pytały same siebie: czy łatwo być Po-

nauki języka przodków. Granica była

sia”, bierze również udział we wszyst-

się również muzyką, która nie zawsze

Świętej, jest niemożliwe do opisania,

lakiem na Ukrainie? Dziś są wdzięcz-

zamknięta, brakowało przepływu in-

kich artystycznych i kulturalnych wy-

ma sakralne brzmienie. Od niedawna

- powiedziała p. Janina. Jej opinię w

ne władzom za wyrozumiałość. Pań-

formacji. Rzeczywiście, dla pokole-

darzeniach, organizowanych przez

są tu organizowane koncerty muzyki

pełni podzielają dwie oddane para-

stwo oddaje wiernym budynki kultu,

nia, urodzonego na Ukrainie w czasie

Żytomierski Obwodowy Związek Po-

kameralnej i pieśni religijnych.

fianki – p. Zosia i p. Walentyna.

od czasu do czasu otwierają się nowe

represji i po nich, miejsca kultu i język