9

Kurier Galicyjski * 17 – 30 sierpnia 2010

sW j? obcy? sąsiad.

tuszu, w sobotę 7 sierpnia. Z Ukrainy

JoaNNa DeMCio

wzięły w nim udział następujące ze-

tekst i zdjęcia

społy: Kapela „Wesoły Lwów”, Zespół

„Jagiellonia” z Gródka, Zespół Folk-

Polacy, Ukraińcy, Żydzi – co

lorystyczny „Podolski Kwiat” z Kozia-

nas dzieli? – Wszystko. Trady-

tyna na Podolu oraz Folklorystyczny

cje, kultura, nawet rozumienie

Wokalno-Instrumentalny Zespół „Bu-

historii. Co łączy? – Ziemia. Ta

kowińskie kolory” z Czerniowiec na

nasza, tutaj, na tym skrawku

Bukowinie.

Wschodniej, niektórzy mówią,

Opisać wszystkiego się nie da,

że Centralnej europy.

gdyż trzeba przeżyć samemu ten

Piąte Międzynarodowe Seminarium

fajerwerk uczuć. Napiszę więc krót-

„Arka”, skupiło się w tym roku przede

ko – nie było wolnego miejsca, gdzie

wszystkim na zagadnieniu sąsiedztwa.

nie siedzieli by oczekujący zabawy

Zagadnieniu niezwykle istotnym i co

widzowie, ręce mdlały od oklasków,

najważniejsze niełatwym. Podejrzewam,

policzki bolały od uśmiechu w żaden

że nie muszę tłumaczyć, dlaczego ten

sposób nie porzucającego swej ho-

trójkąt polsko-żydowsko-ukraiński sta-

norowej straży na ustach, oczy błysz-

nowi nie lada wyzwanie dla nie jednego

czały szczęściem, a serce biło coraz

historyka. Ważne tu jest jednak to, że ten

mocniej w przeczuciu niespodzianek.

trójkąt może stanowić nie lada funda-

A niespodzianej było kilka. Pierwszą

ment dla budowania przyszłości.

niespodzianką było zjawienie się na

By zacząć myśleć o przyszłości,

scenie pierwszej prezenterki festiwa-

trzeba pozamykać wiele rozdziałów

lu i wielkiej patriotki Kresów, Agaty

z przeszłości. Polityka II RP wobec

Młynarskiej z telewizji POLSAT. Nie

Żydów, II wojna światowa, UPA, AK,

mogłabym nie wspomnieć również

Wołyń 43, Wisła 47…

panów, dzięki którym burza oklasków

- Siła czy słabości współistnienia, to

przeleciała nad amfiteatrem i jak za

wszystko składa się na nasze sąsiedz-

machnięciem czarodziejskiej różdż-

two. To nasza wspólna historia, szkoda

ki – same nogi poszły w tan. Był to

tylko, że słowo to nie oddaje pełni za-

oczywiście występ gorąco kochanej

gadnienia – tłumaczy dr Małgorzata

Kapeli Wileńskiej. Nie zapomniano na

Soszka-Różycka – Bo przecież historia

imprezie również o dzieciach, których

to nie tylko suche podręcznikowe fakty,

była większość w występujących ze-

ale także historie rodzin, kochanków,

społach. Jak co roku, w dobrą wróżkę

przyjaciół. Teraz rozmawiając między

zmieniła się prezes TMWiZW w Lu-

sobą o Polakach, Żydach, Ukraińcach,

blinie Krystyna Romer-Patyra, nagra-

Mapa stereotypów

Rosjanach, odkrywamy ten wymiar, bar-

dzając ich starania czekoladowymi

dzo istotny.

ukraińscy Semen Gluzman i Myrosław

smakołykami.

Między innymi film „Historia rodziny

Marynowycz.

Na zakończenie Festiwalu, 8 sierp-

Kowalskich” daje nam możliwość spoj-

- Kto by nie pamiętał zdania wy-

nia odbył się w amfiteatrze piękny kon-

rzenia z bardziej przyziemnego, ludz-

powiedzianego przez Scarlet O Harę:

cert Reprezentacyjnego Zespołu Arty-

kiego punktu widzenia. na wydarzenia

„Pomyślę o tym jutro”? – mówi prof.

stycznego Wojska Polskiego. Program

historyczne, a dokładniej wydarzenia II

Myrosław Marynowycz w czasie słowa

koncertu był ułożony w ten sposób,

wojny światowej. Pamiętajmy jednak o

wstępnego – Odpowiedzialność jest

by pokazać widzom całe bogactwo

tym, że życie samo pisze scenariusze.

obecnie traktowana jako ciężar, który

polskiej tradycji wojskowej od najdaw-

Tak więc to wszystko, co można było

psuje całą zabawę.

niejszych czasów. Artyści wykonywali

zobaczyć na ekranie w czasie jednej z

Pozwolę sobie nie zgodzić się z ta-

różnego rodzaju pieśni, pochodzące

sesji, nagle przeniosło się do sali konfe-

kim stwierdzeniem. Ojciec Rafał Kiernic-

z różnych epok historycznych państwa

rencyjnej w postaci świadków tamtych

ki czy dr Aaron Weiss (gość seminarium

polskiego. Najbardziej wzruszyły jed-

tragicznych wydarzeń. Nasi sąsiedzi, za-

w Uniowie) poświęcili się dla sprawy

nak widzów utwory z okresu I i II woj-

mieszkujący okolice Uniowa, odwiedzili

całkowicie i z oddaniem. Takich ludzi było

ny światowej. Słowicze głosy i znako-

prelegentów seminarium i opowiedzieli.

znacznie więcej, ludzi wielkich. Dlacze-

mite talenty aktorskie występujących,

Opowiedzieli o tym, co sami pamiętali,

go? – Bo niezwykłe czasy wymagają

serce zmusiły bić szybciej, a łzy same

albo to, co im rodzice przekazali. Mówi-

niezwykłych ludzi. Sam prof. Maryno-

popłynęły z oczu. Program koncertu był

ło się o wojnie i śmierci, więc były i łzy.

wycz w ostatnich dniach „Arki” mówi:

dokładnie przemyślany w taki sposób,

Mimo to rozmawiać i słuchać trzeba.

- Podczas jednego z podobnych

Konsul M. Zieniewicz, reżyser J. Lubach, ks. Prof. J. Krętosz,

by wywołać u widzów karuzelę emocji,

- Na „Arce” nie chodzi o tworzenie

młodzieżowych seminariów strofowa-

w tle wystawa „Sojusz Piłsudski-Petlura”

więc po poważnych pieśniach następo-

presji, by się koniecznie poznać, tylko

łem studentów, że o ile nie są niczym

wało zawsze coś lekkiego i skocznego

o możliwość. Sąsiedztwo to jest szansa

zainteresowani, nie powinno się im

wyobrażenie o konkretnych narodowo-

Myślę, że swoistą kontynuacją zało-

– czy to piosenka czy taniec. Kulmina-

poznania. Zauważanie podobieństwa u

w ogóle przyznawać pieniędzy na takie

ściach. Daleko szukać nie trzeba – „wy-

żeń J. Giedroycia jest produkcja i ukazy-

cją imprezy była pieśń o polskim godle

drugiego – w wymiarze płci, narodowo-

spotkania. Po paru miesiącach wybucha

cyganić” wyraźnie pejoratywne słowo,

wanie takich filmów jak „Trudne brater-

państwowym, której towarzyszył taniec

ści, religii, tworzy bliskość, co jest nie

Pomarańczowa Rewolucja, a większość

utrwala momentalnie negatywny obraz

stwo” czy „Złoty wrzesień”.

baletnicy ze skrzydłami husarskimi na

do przecenienia, ponieważ podobnych

tych „znudzonych” studentów stawia się

narodowości romskiej.

Pakt Piłsudski-Petlura do tej pory

tle sztandaru.

bardziej się lubi – prof. dr hab. Barbara

na Majdanie.

Jednym z najlepszych lekarstw na

wzbudza ogromne emocje. Nie tylko

Największą troską dla każdego

Waigl przeprowadziła w Uniowie se-

Zarówno podziemna działalność

międzynarodowe niesnaski była kon-

wśród Polaków i Ukraińców, Żydów tak-

festiwalu jest oczywiście pogoda.

rię warsztatów związanych z tematyką

przeciwko reżimowi, czy Majdan – to

cepcja Giedroycia.

że. Semen Petlura jako zdrajca narodu

Przyznam, że chmury ciężkie i szare

stereotypów, które w znacznym stopniu

formy sprzeciwu wobec zastanego

- Recepta była bardzo prosta – jeśli

i antysemita – najpowszechniej przyjęty

nie pozwalały się rozluźnić, posyłając

ukazały uczestnikom spotkania kwinte-

i niechcianego stanu rzeczy. Krytyku-

pochylamy się nad Hutą Pieniacką, to

jego wizerunek – został całkowicie prze-

czasami rzęsiste ulewy. Ciekawostką

sencję problemu.

jemy po to, by uczyć się na błędach.

pochylmy się nad Babim Jarem. Chodzi-

łamany w filmie „Trudne braterstwo”, co

jest jednak to, że żadna impreza nie

Co się jednak dzieje, gdy się nie zna-

Piłsudski mawiał: „Romantyzm celów,

ło o rozmowę, nie o to, by przyznawać

oczywiście wywołało nie lada dyskusję.

była odwołana, jak gdyby organizato-

my, nie rozumiemy? Boimy się. Z kolei

pragmatyzm środków”.

rację, tylko, żeby zrozumieć z czego wy-

Rzecz jasna – o to chodzi.

rzy umówili się z pogodą. Padało aku-

strach i niezrozumienie tworzą stereoty-

- Nasza przyszłość to Europa. Nie

nika postawa drugiego. Nie zgadzaj się

- Staraliśmy się nie naruszać w filmie

rat wtedy, gdy spaliśmy w nocy w ho-

py – stare jak baśń i trwałe jak tradycja.

dlatego, że mieliśmy w kraju bohaterów,

ze mną, ale wiedz dlaczego ja tak myślę

granic obiektywizmu, ale zarazem chcie-

telu lub integrowaliśmy się przy miłej

- Inne wcale nie oznacza wrogie –

ale dlatego, że ludzie siedzieli za to,

– to jest podstawa dialogu – dr M. Susz-

liśmy wywołać jakieś emocje – mówi Je-

muzyczce w jakimś przytulnym lokalu.

zaznacza dr Igor Szczupak, z Ukraiń-

że na głos mówili: „Nie zgadzam się!”

ka-Różycka jest jednym ze znawców

rzy Lubach, reżyser – Strona żydowska

Czy mogło być inaczej? Myślę, że nie.

skiego Centrum Nauki o Holokauście

– Semen Gluzman, psychiatra, więzień

założeń Giedroycia – Problem polega na

nie była zadowolona z tego filmu, nie

Tu serca biją w jeden takt, otwierają

„TKUMA” – Może słyszeliście pewną

polityczny.

tym, że koncepcja ta jest dla ludzi inteli-

chcą uwierzyć w niewinność Petlury co

się ku sobie, widać uśmiechy, radość.

historię, która wydarzyła się za czasów

- Chcieliśmy być Polską, chcieliśmy

gentnych i pracowitych.

do pogromu Żydów w 20 latach.

Jasne, że przyroda nie chciała nam

carycy Katarzyny. Pewnego razu do

być Litwą – konstatuje prof. Marynowycz

Było sześć lat po wojnie, kiedy Jerzy

Przed pokazem filmu „Złoty wrze-

płatać figle i życzliwie się uśmiechała.

carycy przyszedł list od kupców rosyj-

– Może po 20 latach wypada wreszcie

Giedroyć w „Kulturze” wystąpił z niezwy-

sień” zastanawiałam się nad reakcją

Pozwolę sobie tu przytoczyć urywek

skich uskarżających się na swój los:

zmienić strategię. Ukraina to Wschód

kle odważnym postulatem – jeśli Polacy

uczestników ze wschodniej części

z wiersza, który najpełniej oddaje

- Najdroższa Mateczko Caryco, bła-

i Zachód, cywilizacja bizantyjska i łaciń-

chcą mieć dobre stosunki z sąsiadami,

kraju. W końcu w świadomości więk-

nastrój panujący na festiwalu. Jest to

gamy Cię, byś się zajęła jakoś Żydami.

ska – może by je tak połączyć?

muszą odżałować Lwów i Wilno. Tak,

szości „wschodniaków” II wojna świa-

utwór, który o świcie wypłynął na świat

Bo kiedy my świętujemy, oni nam krad-

Po usłyszeniu tych wszystkich słów

to wymagało nie tylko inteligencji, ale

towa rozpoczęła się w 1941 roku. Ta-

z natchnionego serca Sergiusza Zie-

ną klientów.

wśród seminarzystów pojawiło się pyta-

i odwagi. A wdrażanie tego pomysłu –

kie podejście obala film „Złoty wrze-

miańczyka. Wiersze tego polskiego

Odpowiedź Katarzyny była zwię-

nie: Gdzie są Rosjanie?

cierpliwości i pracowitości.

sień” w reżyserii Tarasa Chymycza.

poety z Białorusi, sprawiają wrażenie

zła:

- To niesamowite, na pierwszej

- Giedroyciowi chodziło o gruntowne

Ukazane tam fakty nie tylko zmuszają

świeżości majowego poranka, rado-

- A wy nie pijcie.

„Arce” nie do pomyślenia by było, że ktoś

przeoranie naszych umysłów. Obecnie,

do zapoznania się z paktem Ribben-

snych i czasami figlarnych promy-

Odpowiedź i na to przyszła:

będzie upominał się o rosyjską mniej-

mogę śmiało powiedzieć, że kawał ro-

trop – Mołotow, ale wywołują w środo-

ków słońca wędrujących po policzku,

- My piliśmy, pijemy i pić będziemy.

szość narodową – zastanawia się dr

boty został wykonany. Tym momentem

wisku pytania o moralność i wartości.

optymizmu młodości. Wersami tymi

Ty się lepiej Żydami zajmij.

Suszka-Różycka – Teraz wyraźnie bra-

przełomowym z całą pewnością była

Czy tylko kiedyś ludzie potrafili bronić

zakończę relacje:

- Nacjonalizmy, fałszywie pojęte ide-

kuje jeszcze jednej strony dialogu!

Pomarańczowa Rewolucja. Polacy do-

tego, co jest rzeczywiście ważne?

„Poranek, słońce i moje słowa

ologie czy religie – to właśnie one tworzą

Ludzie nie rodzą się prawymi, do-

strzegli w Ukraińcach naród, kiedy ten

Bardzo wiele na temat poświęcania

Już kocham Ciebie, moje Mrągowo”.

kategorie wrogości – prof. Waigl. Dziec-

brymi, otwartymi i porządnymi. Oni się

wyszedł na ulice, walnął pięścią w stół

się „dla sprawy” mówili byli sowiec-

ko w wieku pięciu lat ma już pewne

takimi stają, lub nie.

i powiedział „Nie!” – dodaje dr Różycka.

cy więźniowie polityczni, dysydenci