historia lubi się powtarzać

22

17 – 30 sierpnia 2010 * Kurier Galicyjski

i rozbi r poLski

wojskowej, gdyż kraj zrujnowany woj-

konfliktów. Podpisanie traktatów, do-

ną siedmioletnią potrzebował pokoju.

tyczących pierwszego rozbioru Rze-

opracował

Pragnął zrealizować także podstawowe

czypospolitej nastąpiło w Petersbur-

KrZYSZToF SZYMańSKi

dążenie Hohenzollernów do połączenia

gu 5 sierpnia 1772 roku. Zaś

ilustracja archiwum

Brandenburgii z Prusami. W tym celu

w dniu 30 września 1773 roku

rozpoczął próby wciągnięcia Rosji do

zatwierdził je Sejm Rozbiorowy,

Pakt  ribentrop-Mołotow

dzieła cesji ziem Polski i sondowania,

zwołany w Warszawie przez zabor-

był faktycznie ustaleniem iV

na jak duże ustępstwa jest w stanie

ców (przy proteście trzech posłów,

rozbioru rzeczpospolitej. Nie

pójść Petersburg. Rosja, nie miała bo-

w tym Tadeusza Rejtana).

był to pierwszy tego typu do-

wiem żadnego zysku z podziału kraju,

Polskę podzielono w następujący

kument w historii, który de-

który uważała za swój protektorat,

sposób:

cydował o losach Polski bez

wręcz przeciwnie, mogła na tym tylko

austria otrzymała całą połu-

jej udziału. Politycy XX wieku

stracić. Austria, natomiast, nie była

dniową Polskę po Zbrucz ze Lwo-

mieli na czym się wzorować.

zainteresowana w polskich terenach.

Pierwszego rozbioru dokonano

wem, ale bezKrakowa (83 tys. km²

Na sercu jej raczej leżało złagodze-

w 1772 roku. Dokładnie Prusy, Rosja

oraz 2,65 mln mieszkańców). Przy

nie stosunków z Rosją. W przejęciu

i Imperium Habsburskie podpisały

czym już w 1770 r. Austria samorzut-

części ziem polskich widziano raczej

cesję (podział) ziem Rzeczypospo-

nie przejęła Spisz i powiaty nowotar-

rekompensatę. Trwająca przez cztery

litej 5 sierpnia. Ale faktyczne usta-

ski, nowosądecki i czorsztyński.

lata konfederacja barska, którą stłu-

lenia zapadły o wiele wcześniej i to

Prusy anektowały Warmię i Pru-

miła interwencja wojsk rosyjskich, po-

pomiędzy Rosją i Prusami. 15 stycz-

sy Królewskie (Pomorze Gdańskie),

wstanie hajdamaków na Ukrainie, wy-

nia 1772 roku w Sankt Petersburgu

lecz bez Gdańska i Torunia (36 tys.

datnie osłabiły pozycję króla Polski,

hrabia Panin, hrabia Solms, książę

km² oraz 580 tys. mieszkańców).

Stanisława Augusta Poniatowskiego,

Golicyn podpisali Tajną konwencję

W ten sposób król Prus Fryderyk II

który w oczach Rosjan przestał być

rosyjsko-pruską dotyczącą rozbioru

Wielki zrealizował swe wieloletnie

mocnym i wiarygodnym gwarantem

Rzeczypospolitej. W tym dokumencie

marzenia o państwie na jednolitym

rosyjskiego protektoratu nad Rzecz-

mamy pewne fragmenty tekstu, któ-

obszarze od Niemna do Łaby.

pospolitą.

re z pewnymi zmianami zastosowali

rosja zagarnęła Inflanty Polskie

Bezpośrednim i wygodnym uza-

Mołotow i Robentrop. Wczytajmy się:

oraz wschodnie, peryferyjne krańce

sadnieniem dokonania rozbioru stał się

„Jej Cesarska Mość imperatorowa

Rzeczypospolitej za Dnieprem, Dru-

zamach i porwanie 3 listopada 1771 r.

Wszech Rosji i Jego Królewska Mość

cią i Dźwiną (województwa: mścisław-

króla Stanisława Augusta Poniatow-

król Prus, znajdując się w stanie

skie, witebskie i połockie oraz część

skiego przez spiskowców, związanych

najściślejszego związku wszystkich

mińskiego i inflanckiego – ogółem 92

z konfederatami barskimi. Wszystkie

interesów swych monarchii, uznają

tys. km² oraz 1,3 mln mieszkańców),

trzy dwory rozpętały kampanię, jakoby

się za zobowiązanych by zwrócić naj-

utrzymując poza tym swój protektorat

był to dowód na niezdolność Rzeczy-

poważniejszą i baczną uwagę na te-

nad resztą okrojonego kraju.

pospolitej do utrzymania porządku i

raźniejszy zbieg okoliczności – tak na

W wyniku zatwierdzenia traktatu

Kołacz królewski – alegoria rozbioru Polski, miedzioryt z ry-

jedności wewnętrznej oraz, że jej stan

całkowity zamęt, w jakim pogrążona

rozbiorowego, król Stanisław August

sunku Nicolas Noël Le Mire

anarchii jest zagrożeniem dla trzech

jest Rzeczpospolita przez niezgodę

Poniatowski uzyskał spłatę swoich

sąsiednich państw (analogicznie jak

pomiędzy możnymi i zepsucie ducha

Dalej idzie cały szereg punktów,

długów, których wysokość w znacznej

poparcie Francji. Prusy związane były

pomocą bratniemu ludowi Zachodniej

wszystkich jej obywateli...”

omawiających szczegóły działań mi-

mierze podał fikcyjną. Pieniądze te zo-

sojuszem z Rosją i konflikt wciągnął

Ukrainy w 1939 roku). Dalsze rozmo-

Ich Moście po dojrzałym namyśle

litarnych i politycznych na wypadek

stały wypłacone podstawionym przez

by je również. Francja i Austria sta-

wy na linii Berlin-Petersburg prze-

nad bezpośrednimi związkami jakie

gdyby Francja lub Austria starały się

niego fikcyjnym wierzycielom, którzy

rały się przyciągnąć Prusy do swego

ciągały się aż do 1772 roku, gdyż

zachodzą pomiędzy takim położe-

przeszkodzić realizacji Konwencji

w dużej mierze byli jego zausznikami.

obozu. To właśnie Paryż i Berlin jako

Austria odżegnywała się od próby

niem sąsiedniego kraju a ich własnymi

lub miały inne plany względem ziem

W czasie przeprowadzania rozbioru

pierwsze zaproponowały rozładować

podziału Polski, rozpatrując jeszcze

monarchiami i bezpieczeństwem ich

polskich.

król wziął ze skarbca wspólnego dwo-

napięcie kosztem terenów polskich.

możliwość rozbioru Turcji (tamte te-

granic, uważają za niezbędne współ-

O jakim „zepsuciu” mowa w tym

rów Rosji, Austrii i Prus, utworzonej na

Idea francuska zakładała przeka-

reny po prostu bardziej Austrię inte-

działanie pomiędzy sobą dla podjęcia

dokumencie? Polska pod koniec XVIII

przekupienie posłów sejmu delegacyj-

zanie południowych rubieży Rzeczy-

resowały). Ostatecznie przeważył re-

środków zabezpieczenia ich tytułów,

wieku była państwem, które nie było

nego sumę 6000 dukatów.

pospolitej Turcji, co zabezpieczałoby

alizm polityczny – podział części ziem

praw i pretensji wobec Rzeczypospo-

w stanie obronić się w czasie konfliktu

W taki to sposób Polska po raz

interesy Austrii i umacniało pozycję

polskich między Rosję a Prusy był

litej Polskiej, w celu przyłączenia do

zbrojnego, nie była w stanie obronić

pierwszy w historii stała się „strefą

Porty Otomańskiej. Prusy, w zamian za

właściwie formalnością, chodziło już

swych państw niektórych okręgów

też swoich interesów na arenie poli-

buforową”, „ziemią niczyją”, która

neutralność i przekazanie części Śląska

tylko o skonkretyzowanie wielkości

tego królestwa, przedstawiając w ten

tycznej. W Europie narastał nowy kon-

miała służyć do łagodzenia konfliktów

Austrii, miały uzyskać Warmię z Mazu-

zagarniętych terytoriów. Ziemie pol-

sposób z jednej strony zabezpiecze-

flikt zbrojny. Po rozbiciu Porty Rosja

europejskich (czytaj: interesów rosyj-

rami oraz fragment Kurlandii. Fryderyk

skie nie zostały podzielone w całości

nie ich interesów, z drugiej strony by

zaczęła wysuwać pretensje do ziem

sko-niemieckich). Jak wiemy historia

II prowadził jednak niezależną polity-

pomiędzy trzech zaborców. Rzeczpo-

wywrzeć tym silniejsze wrażenie na

Mołdawskich i Wołoszczyzny, zbliża-

lubi się powtarzać i w XX wieku znów

kę w tej sprawie. Nie miał on zamiaru

spolita Polsko-Litewska posiadała na

niezgodnych umysłach Polaków, by

jąc swoje granice do terenów, będą-

Polska znalazła się w tych samych re-

wspierać Francuzów i Austriaków, zry-

tyle olbrzymie terytorium, że postano-

przyspieszyć termin uspokojenia ich

cych w strefie wpływów Habsburgów.

aliach – przeszkadzała Rosji i Niem-

wać sojuszu z Rosją i oddawać choćby

wiono wykorzystywać je częściowo

ojczyzny, by mieli na uwadze rzeczy-

Habsburgowie gotowi byli okazać

com, więc znów ją podzielili.

skrawka Śląska. Jednocześnie pragnął

kG

do gaszenie przyszłych europejskich

wiste zamiary ich sąsiadów…”

wsparcie Turcji, która dawno miała

uniknąć za wszelką cenę konfrontacji

do morza i od morza

List do redakcji

sŁoWa Wdzięczności

dę, ale przede wszystkim kościoły

Wikariusz parafii przy katedrze

KoNSTaNTY CZaWaGa

od mieszkaŃc W ŁanoWic

i wiarę, która jest w Polsce bardzo

łacińskiej w Odessie ks. Jan Dar-

- Na południu Ukrainy, nad

widoczna, co bardzo podbudowa-

giewicz w rozmowie zaznaczył, że

Pan Stanisław Orski pochodzi

morzem Azowskim, dzięki po-

ło obecną tam młodzież z Ukrainy.

w tym mieście sytuacja jest nieco

z Łanowic i nigdy nie zapomina o swo-

mocy z Polski oraz miejscowych

W kolejnych latach jeździliśmy do

inna.

jej rodzinnej miejscowości. Pomimo po-

sponsorów, w wielu miejscowo-

Polski na zaproszenie Caritasu.

- Zaczyna się lato i wszyscy

deszłego wieku (ma on już 80 lat), Pan

ściach nadmorskich zostały zor-

Byliśmy na Parafiadzie w Warsza-

jadą nad Morze Czarne, które jest

Stanisław często do nas przyjeżdża.

ganizowane w tym roku kolonie

wie. Ostatnio byliśmy w górach,

bardzo ciepłe. Natomiast tutejsza

Szczególnie pamięta on o ludziach

starszych, samotnych i opuszczonych.

dla dzieci z parafii rzymskokato-

w Poroninie, 45 dzieci plus opie-

młodzież jedzie w inne strony, bo

Gdy tylko przyjedzie do Łanowic, mimo

lickich – powiedział KG ks. Jan So-

kunowie, gdzie też przeżywaliśmy

morze ma praktycznie przez cały

zmęczenia po podróży, idzie i odwie-

biło, wikariusz generalny diecezji

swoje rekolekcje.

rok. Korzysta z różnych zaproszeń

dza osoby starsze. Rozmawia z nimi,

charkowsko-zaporoskiej. – Odpo-

Podkreślił, że młodzież jest

z Polski.

Drogi panie Stanisławie, chce-

wspiera moralnie i finansowo.

czywają tu dzieci z całej Ukrainy.

bardzo zadowolona z tych wyjaz-

Ks. Dargiewicz przyjechał na

my Panu serdecznie za wszystko

Ludzie podziwiają jego wytrwa-

Przyjeżdżają one przede wszyst-

dów, bo pogłębia swoje spojrze-

Ukrainę z Polski i pracuje w Ode-

podziękować i złożyć życzenia:

łość, pracowitość i poświęcenie.

kim po to, by zaczerpnąć świeżego

nie na świat i Polskę, jej kulturę,

ssie od pięciu lat.

szczęścia, zdrowia, powodzenia.

Rozumieją, że często ciężko mu to

powietrza morskiego. Jednocze-

jakiej osnową jest przecież kultura

- W pierwszym roku poje-

Niech Pan żyje długie lata w szczę-

przychodzi, bo i lata już robią swoje,

śnie tak staramy się organizować

chrześcijańska.

chałem z młodzieżą i dziećmi do

ściu, niech z łaski Boskiej omijają

ale pan Stanisław się nie poddaje.

pobyt, żeby dzieci miały zapewnio-

- Wracając na Ukrainę mło-

swojej rodzinnej diecezji ełckiej na

Pana troski, niech Panu służy do-

Mieszkańcy Łanowic też chcą się

ny także okres odpoczynku ducho-

dzież przekazuje innym wartości,

zaproszenie Caritasu – wspomina

broć i zdrowie jak najdłużej – tego

jemu jakoś odwdzięczyć. Często

wego: Mszę św., modlitwę. Dzieci

jakie zdobyła w Polsce – zazna-

duszpasterz – 160 osób uczest-

życzą Panu rodacy.

modlą się za niego, dają na Mszę

odjeżdżają umocnione nie tylko na

czył ks. Jan Dargiewicz.

niczyło w „Wakacjach z Bogiem”,

św. w jego intencji i proszą Boga o

Mieszkańcy Łanowic

ciele, ale również duchowo.

poznając piękną tutejszą przyro-

kG

siły i zdrowie dla niego.