początek ii wojny światowej

20

31 sierpnia - 17 września 2010 * Kurier Galicyjski

WolNe miasto

graniczyło z Polską i Niemcami (od

strony Prus Wschodnich). Miało swo-

ją konstytucję, swój parlament zwany

Volkstag, rząd zwany Senatem, a na-

wet swój hymn. Językiem urzędowym

Wolnego Miasta był język niemiecki,

ale oficjalne dokumenty dotyczące

Polaków i Kaszubów sporządzano

dodatkowo w języku polskim.

SZyMON KAZIMIeRSKI

Sprawy zagraniczne Wolnego

Miasta, a także sprawy obywateli

Gdy w noc wrześniową północ

Wolnego Miasta za granicą, prowa-

wybiła

dziły polskie placówki zagraniczne,

Eskadr bojowych ogromna moc,

którym Senat gdański mógł przyda-

Szumem motorów ciszę przebiła

wać urzędnika, lub urzędników, rekru-

W piekło zmieniła cichą noc.

(Jedna z samorzutnie powstałych

tujących się ze swoich obywateli. Na

piosenek z pierwszych tygodni oku-

terenie Wolnego Miasta obowiązywa-

pacji niemieckiej w Polsce)

ły pieniądze zwane guldenami. Do 31

sierpnia 1939 roku gulden był równo-

ważny złotemu polskiemu.

II wojna światowa

Polska miała prawo do eksportu i

zaczęła się w Wieluniu

Herb Wolnego Miasta Gdań-

Proszę państwa, II wojna światowa

importu towarów poprzez port gdań-

ska

wcale nie zaczęła się atakiem niemiec-

kiego pancernika Schleswig-Holstein

na polską placówkę Westerplatte. II wojna

światowa zaczęła się nalotem nie-

mieckich sztukasów na miasto Wie-

luń. Pancernik zaczął strzelać 1 wrze-

śnia o godzinie 4.45, podczas gdy

sztukasy bombardowały już Wieluń

od dziesięciu minut (niektórzy twier-

dzą, że od pięciu). Dziesięć minut sil-

nego bombardowania, czy choćby tyl-

ko pięć, to bardzo dużo. W momencie,

gdy pancernik odpalił pierwszą salwę,

Wieluń był już zmasakrowany. Było to

przecież tylko piętnastotysięczne mia-

steczko i do dziś nikt nie może się do-

myślić, czemu Niemcy aż tak okropnie

go wtedy zbombardowali. Nalotu na

Wieluń dokonało 29 sztukasów z lot-

niska w miejscowości Nieder-Ellguth,

Mapa Wolnego Miasta Gdańska

niedaleko Strzelców Opolskich, dzisiaj

znanej jako Ligota Dolna.

Dlaczego więc mówi się o Wester-

platte, a nie o Wieluniu? – Powodem

jest chyba z jednej strony propaganda

niemiecka, bo w Gdańsku stały kame-

ry filmujące wystrzały Schleswiga i to

było ważne dla Niemców. Natomiast

uporczywa, trwająca tydzień obrona

Westerplatte, była ważna dla Polaków.

Znaczki poczty polskiej w Gdańsku

Gdańsk, wielkie bogate miasto o ty-

siącletniej historii i mały, biedny Wieluń.

miała miejsce w tym samym czasie.

Wieluń z tą swoją tragedią nieznaną

Według tej propagandy, na wschodzie

5 stycznia 1925. Otwarcie i poświęcenie urzędu pocztowego

nikomu (1,2 tys. zabitych, 75% mia-

nic się nie działo, a Polska walczyła

na placu Heweliusza

sta kompletnie zniszczone) i Gdańsk.

tylko z Niemcami.

Wolne Miasto Gdańsk powsta-

ski. Do Polski należały koleje gdań-

Miasto wyjątkowe. Naprawdę, zawsze

Wykorzystano już istniejący ste-

ło 15 listopada 1920 roku na mocy

skie. Polska miała prawo do utworze-

wyjątkowe.

reotyp początku wojny, czyli atak na

traktatu pokojowego, który kończył

nia na terenie Miasta swojej służby

Teraz już Państwo wiecie, dlacze-

Westerplatte, ale aby lepiej pasował

I wojnę światową. Polska odzyska-

pocztowej i telekomunikacyjnej, ist-

go II wojna zaczęła się w Gdańsku.

do koncepcji wojny tylko polsko-nie-

ła wtedy tak zwany „korytarz”, czyli

niejącej niezależnie od niemieckiej

Propaganda Polski Ludowej miała

mieckiej, obronę Westerplatte przed-

Znaczek niemieckiej poczty

część jej dawnych Prus Królewskich,

poczty Wolnego Miasta.

za cel ambitne zadanie zamazania w

stawiano jako obronę granic Polski.

Wolnego Miasta

jakie Polska zdobyła na Krzyżakach

W roku 1924 za zgodą Ligi Naro-

świadomości Polaków faktu odebrania

No więc, nieprawda, bo Westerplatte

by ktoś napadł na polską ambasadę.

na końcu wojny trzynastoletniej, w

dów (rodzaj parlamentu światowego,

Polsce Kresów Wschodnich i można

leżało poza granicami Polski, na tere-

W ogólnym rozgardiaszu wojennym

roku 1466. Włączenie do tych ziem

podobny do obecnego ONZ) Polska

powiedzieć, że jej się to udało.

nie obcego tworu państwowego, ja-

umyka nam druga z kolei polska obro-

odzyskanych przez Polskę również

uzyskała prawo do założenia na te-

Przedstawiano kampanię wrze-

kim było Wolne Miasto Gdańsk i atak

na na terenie Wolnego Miasta, czyli

i Gdańska, natrafiło na trudności.

renie Gdańska swojej wojskowej

śniową, jako napaść niemiecką, nie

na polską placówkę można było po-

obrona polskiej poczty. Dzisiaj chciał-

W Gdańsku i najbliższej jego oko-

składnicy tranzytowej i ochronę tej

wspominając nawet słowem o agresji

traktować jako atak na Polskę tylko w

bym przedstawić Państwu dzieje tej

licy mieszkało wtedy 90% Niemców

składnicy przez wyznaczony od-

Związku Radzieckiego, która przecież

kategoriach przenośni, czyli tak, jak-

poczty i późniejszą jej obronę przed

i tylko 10% Polaków. Gdańsk i okolice

dział Wojska Polskiego. Jako teren

Wolne Miasto Gdańsk powstało 15 listopa-

atakiem niemieckim.

wyłączono więc z obrębu ziem, mają-

składnicy wybrany został półwysep

cych wrócić do Polski, ale wyłączono

u wejścia do gdańskiego portu,

da 1920 roku na mocy traktatu pokojowe-

je również z państwa niemieckiego,

zwany Westerplatte.

Powstanie

go, który kończył I wojnę światową. Pol-

tworząc osobny twór państwowy zwa-

Wolnego Miasta Gdańsk

1 września 1939 roku w Gdań-

ny Wolnym Miastem. Traktat pokojo-

ska odzyskała wtedy tak zwany „korytarz”,

Poczta Polska w Gdańsku

sku, pocztę polską i Westerplatte nie

wy określał dokładnie granice tego

Pierwsza polska placówka poczto-

czyli część jej dawnych Prus Królewskich,

atakowała armia niemiecka. Polskie

państwa i ustanawiał obywatelstwo

wa w Gdańsku powstała 10 marca 1920

jakie Polska zdobyła na Krzyżakach na

placówki w Gdańsku były atakowane

Wolnego Miasta dla jego mieszkań-

roku w gdańskiej dzielnicy Nowy Port.

przez siły gdańskiej policji i należące

ców. Wolne Miasto miało 408 000

W roku 1921 powstała Dyrekcja Poczt

końcu wojny trzynastoletniej, w roku

do tej policji paramilitarne oddziały

mieszkańców i liczyło 1893 kilome-

i Telegrafów na placu Heweliusza na

1466. Włączenie do tych ziem odzyskanych

gdańskiego SS. Za jednym wyjąt-

trów kwadratowych powierzchni. Spis

Starym Mieście. W roku 1939 w Gdań-

kiem. W ataku na Westerplatte wzięła

ludności Wolnego Miasta z roku 1924

sku istniały już trzy urzędy pocztowe:

przez Polskę również i Gdańska, natrafiło

udział kompania niemieckiej piechoty

podawał: 130 000 katolików, 260 000

Gdańsk 1 na placu Heweliusza, Gdańsk

na trudności. W Gdańsku i najbliższej jego

morskiej ze Schleswiga i to był jedyny

protestantów i 11 000 Żydów wyzna-

2 na gdańskim Dworcu Głównym oraz

okolicy mieszkało wtedy 90% Niemców

oddział niemieckiego Wehrmachtu,

nia mojżeszowego.

Gdańsk 3 w Porcie Gdańskim.

jaki wtedy szedł do ataku na Pola-

Państwo nazwane Wolnym Mia-

Gdańsk 1 został wyznaczony na

i tylko 10% Polaków.

ków.

stem Gdańsk miało swoje granice, a

główny urząd pocztowy, gdzie mieściła