17

r WNi z r WNymi

Kurier Galicyjski * 2010

Później, 12 października 1919 roku,

Piłsudskiego tak zwana umowa war-

niepodległościowy i piłsudczyk, był

Okazało się, że jest Żydem i nazywa

Po ratyfikacji traktatu ryskiego, stro-

Petlura jako głównodowodzący wojsk

szawska. Gwarantowała ona wspólną

oddelegowany do ukraińskiego rządu

się Szloma Schwartzbard. Petlurę,

na polska miała nareszcie coś, czego

URL wydał odezwę:

wojnę przeciwko bolszewikom oraz

Petlury, jako pewnego rodzaju łącznik

jak twierdził, zastrzelił w zemście za

mogła lojalnie przestrzegać. (Umiło-

„Starszyzno i kozacy ukraińskiej

uznanie przez Polskę niepodległości

pomiędzy tym rządem i dowództwem

pogromy Żydów na Ukrainie.

wane zajęcie niektórych Polaków –

armii! Ukraińskie i żydowskie masy

Ukraińskiej Republiki Ludowej na te-

polskim. Józewski nadal przebywał

18 października 1927 rozpoczął

upajanie się faktem przestrzegania).

pracujące patrzą na was, jak na wy-

renach położonych na wschód od linii

przy rządzie ukraińskim nawet wte-

się proces Schwartzbarda. Oskarżo-

Pilne przestrzeganie postanowień trak-

zwolicieli i nadchodzące pokolenia

rzeki Zbrucz. W maju tego roku siły

dy, gdy miał on swoją siedzibę już

ny przedstawiał się na nim jako mści-

tatu miało w mniemaniu strony polskiej

nie zapomną waszych zasług dla tych

zbrojne URL liczyły ponad 13 tysięcy

na terenie Polski, w Tarnowie. Pan

ciel niewinnie pomordowanych. Bronił

zmusić bolszewicką Rosję do wypłaty

narodów, a historia z dumą wypisze

żołnierzy.

Józewski postanowił osobiście bro-

Schwartzbarda Henri Torres, słynny

umówionej sumy w złotych rublach. Nie

na swych stronicach momenty owej

Wiadomo było, że wojny z bolsze-

nić Petlury, którego cenił i szanował.

adwokat i działacz komunistyczny.

wiem, co powiedzieć. Dosłownie ręce

walki. Unikajcie prowokacji, a wobec

wikami nie można uniknąć. Dla władz

Przede wszystkim przewiózł Petlurę

Brali w obronę Schwartzbarda Albert

opadają! Skąd tym ludziom przycho-

prowokatorów, którzy sami urządzają

bolszewickich Polska stanowiła zaporę,

z Tarnowa do Warszawy i ukrywał go

Einstein, Henri Bergson, Maksym

dziły do głowy takie pomysły?! „Pod-

pogromy i zabijają słabszych od nas,

tamującą pochód rewolucji i aby do-

we własnym mieszkaniu. Później Pe-

Gorki i Aleksander Kiereński. Na

kładanie się” bolszewikom miałoby ich

brać się do zachodniej Europy, Polskę

tlura przewieziony zostaje do majątku

bądźcie bezlitośni. Kara śmierci musi

procesie Petlura przedstawiany był

zmusić do czegokolwiek?! Cwana stro-

spaść na głowy pogromców i prowo-

należało zlikwidować. Uprzedzając

Kośmin koło Grójca. Potem znów do

jako zbrodniarz i antysemita. Nikt nie

na bolszewicka, łudząc frajerów wypła-

katorów. Wymagam od was więcej

uderzenie Rosjan, Piłsudski rozpo-

Warszawy. 31 grudnia1923 roku Pe-

chciał słuchać takich działaczy żydow-

tami złotych rubli, mogła teraz polskimi

czął ofensywę 25 kwietnia 1920 roku.

Powszechnie wiadomo jak się ta ofen-

sywa zaczęła i czym się skończyła. Nie

chciałbym pisać o tym po raz kolejny.

Dużo ciekawsze chyba i naprawdę mało

znane były wydarzenia, które nastąpiły

zaraz po zakończeniu wojny bolszewic-

kiej i podpisaniu pokoju ryskiego.

Pokój ryski podpisywała delegacja

polska, składająca się w większości

z przeciwników polityki Józefa Piłsud-

skiego. Byli tam też jakoby zwolennicy

tej polityki, jak choćby pan Wasilewski,

który nie potrafił się powstrzymać przed

dawaniem popisów swego wykształ-

Godło Zachodnioukraińskiej

cenia, czy może przed niesieniem „ka-

Jewhen Petruszewycz

republiki Ludowej

gańca oświaty”, redagując po ukraińsku

Wojna bolszewicka. Piłsudski i Petlura w otoczeniu oficerów

karności i dyscypliny, aby ani jeden

polskich i ukraińskich na stacji kolejowej w stanisławowie

włos nie spadł z głowy niewinnego”.

Jeśli sytuacja wymagała od Pe-

skich jak Dobkowski, Goldelmann,

tlury wydawania takich rozkazów,

czy Żabotyński, którzy osobiście znali

znaczyło to, że żołnierze Petlury brali

Petlurę i twierdzili, że Petlura nigdy

udział w pogromach, a ich dowódca

antysemitą nie był.

usiłował pogromy powstrzymać. Sko-

Prasa francuska przedstawia-

ro zaś żołnierze Petlury mimo tego

ła Schwartzbarda jako „człowieka

nadal dokonywali pogromów, świad-

honoru” i „sumienie ludzkości”. W

czyło to tylko o daleko posuniętym

końcu sąd uniewinnił Schwartzbarda

upadku dyscypliny wśród ukraińskie-

i nakazał jego zwolnienie z aresztu.

go wojska, nie zaś o personalnej od-

Szczęściarz z tego Schwartzbarda.

powiedzialności jego dowódcy za to,

Gdyby naśmiecił na chodniku, pew-

że takie pogromy się zdarzały.

nie by musiał zapłacić mandat, a tu

Koniec roku 1919 był dla Symona

– nic! Po wypuszczeniu z aresztu,

Petlury więcej, niż pechowy. Armia

Schwartzbard natychmiast wyjechał...

Czerwona pobiła Denikina i znów

do Związku Radzieckiego. Wiele to

zajęła Kijów, gdzie zainstalował się

tłumaczyło, ale całej prawdy, świat

Polski oddział kobiecy karabinów maszynowych. Lwów

bolszewicki rząd ukraiński. Cofające

dowiedział się nieco później.

1919-1920

szloma schwartzbard

się wojska ukraińskie zostały przez

Schwartzbard był takim mścicie-

rękami załatwić swoje porachunki z

lem, jakim był „sumieniem ludzkości”.

22 kwietnia 1920 roku przez Symona

niewygodnymi dla nich działaczami

Schwartzbard mieszkał w Paryżu od

antykomunistycznymi i oficerami ukra-

roku 1920 i wcale nie musiał czekać

Petlurę i Józefa Piłsudskiego została

ińskimi.

na rok 1926, by móc zemścić się na

podpisana umowa. Gwarantowała ona

7 października 1921 roku po-

Petlurze, który do Paryża przyjechał

seł bolszewicki Lew Karchan i Jan

już w roku 1924. Tylko, że Schwart-

wspólną wojnę przeciwko bolszewikom

Dąbski podpisali protokół, regulujący

zbard wcale nie miał zamiaru się

oraz uznanie przez Polskę niepodległo-

warunki wykonania traktatu ryskiego.

mścić. Petlura nic go nie obchodził.

ści Ukraińskiej Republiki Ludowej.

Strona bolszewicka zobowiązywała

Schwartzbard był agentem GPU i wy-

się do realizacji polskich roszczeń

konywał w Paryżu jakieś tam swoje,

swoje dowództwo rozczłonkowa-

dokumenty dla fałszywej, niemającej

finansowych (złote ruble!!), a strona

sekretne czynności.

ne i zamienione na oddziały party-

pojęcia o języku ukraińskim, niby to

polska zobowiązywała się do wyda-

Pomiędzy 12 i 15 maja 1926

zanckie. Niewielkie terytorium koło

ukraińskiej delegacji bolszewickiej

lenia z Polski 14 działaczy antybol-

Józef Piłsudski dokonał w Warsza-

Chmielnika, jakie jeszcze pozostało

(Lenin nazywał takich specjalistów –

szewickich – rosyjskich, ukraińskich

wie tak zwanego przewrotu majowego

we władzy URL, stało się miejscem

pożytecznymi idiotami).

i białoruskich. Ukraińcy, jacy mieli być

i używając wojska, siłą doszedł do wła-

powołania przez Petlurę nowego rzą-

Reprezentowana przez takich

z Polski usunięci – to Symon Petlura

dzy. Środowiska emigrantów ukra-

du ukraińskiego.

właśnie ludzi delegacja polska, mo-

oraz ukraińscy generałowie: Mychajło

ińskich przyjęły ten fakt z nadzieją

W grudniu 1919 Petlura udaje

gła podpisać tylko taki pokój, jaki

Omelianowicz-Pawlenko, Jurko Tiu-

na nowe przymierze przeciwko So-

się do Polski na rozmowy z Józefem

podpisała. Myślę, że jest pewien ro-

tiunnyk i Wiktor Zelinski. Polska zo-

wietom. Sowieci postanowili nie do-

Piłsudskim. Po długich rozmowach

dzaj Polaków tak przyzwyczajonych

bowiązywała się do usunięcia ich nie

puścić do nowego porozumienia pol-

w Belwederze ustalono, że za cenę

do dominacji rosyjskiej, że źle czują-

dalej niż do 20 października. W całej

sko-ukraińskiego. Zdecydowali więc,

zrzeczenia się Galicji i części Wo-

cych się w sytuacji, kiedy nagle, na

Polsce takie potraktowanie niedaw-

by zlikwidować Petlurę. W Paryżu

Grób symona Petlury na cmen-

łynia, URL uzyska uznanie dyplo-

pewno nie ich własnym wysiłkiem,

nych sojuszników wywołało falę złości

zajął się tą sprawą szef GPU na Fran-

tarzu montparnasse

matyczne Polski oraz wyposażenie

zostaną postawieni na pozycji zwy-

i krytyki. Piłsudski nazwał to dobitnie

cję Michaił Wołodin. Jako wykonawcę

tlura wyjeżdża z Polski i poprzez Wie-

trzech dywizji do walki z Rosją so-

cięzców w jakimś konflikcie z Rosją.

– handlem żywym towarem.

zamachu wybrał on agenta Schwart-

deń, Budapeszt, Berno i Genewę, na

wiecką. Sprawy tworzenia ukraiń-

Baranieją wtedy. Wpadają w panikę

Polskę opuścili tylko generał

zbarda, który miał zagrać rolę Żyda,

wiosnę roku 1924 przyjeżdża do Pa-

skiego wojska postanowiono trakto-

i robią wrażenie, jakby chcieli prze-

Pawlenko i Zelinski, którzy udali się

mściciela Żydów, pomordowanych

ryża. 25 maja 1926 roku, na rogu bul-

wać jako priorytetowe. W kwietniu

praszać.

do Gdańska. Generała Tiutiunnyka

w pogromach na Ukrainie. I świat to

waru Sainte-MIchaille i ulicy Rasina,

1920 URL została oficjalnie uznana

Coś równie obrzydliwego stało

ochronił Oddział II Sztabu General-

opowiadanie od Wołodina kupił.

do oglądającego wystawę sklepową

przez Polskę. Na sojusz z Polską

się właśnie, po wygranej przecież

nego, któremu panowie ministrowie

Symon Petlura został pochowany

Petlury podszedł jakiś mężczyzna. Po

nie wyraził zgody tylko rząd Zachod-

przez Polskę wojnie z Rosją sowiec-

polskiego rządu woleli nie podskaki-

na paryskim cmentarzu Montparnas-

upewnieniu się, że ma do czynienia

nioukraińskiej Republiki Ludowej na

ką. Rosjanie, oczywiście, od razu

wać, zaś Symon Petlura został ukry-

se.

z Petlurą, wydobył rewolwer i trzykrot-

uchodźstwie we Wiedniu.

to wykorzystali i spowodowali, że z

ty przed polskimi władzami przez

(„Kurier Galicyjski” nr 3/2009,

nie strzelił, zabijając go na miejscu.

22 kwietnia 1920 roku podpisana

pokonanych, stali się prawie zwy-

pana Henryka Józewskiego. Henryk

14.02.2009 r.)

Spokojnie dał się aresztować policji.

została przez Symona Petlurę i Józefa

cięzcami!

Józewski – artysta malarz, działacz