29

r WNi z r WNymi

Kurier Galicyjski * 2010

swoje, zupełnie inne sympatie. Zwo-

władze sowieckie był początkowo

ła swój los z rodem Radziwiłłów, zaś

zarządzania  olbrzymimi  dobrami

stowska krew! Zaraz po zakończeniu

lennikiem Niemiec był tylko Bolko,

przetrzymywany w Przemyślanach, a

Mechtylda wyszła za Czartoryskiego.

Hochbergów na Śląsku. Hochbergo-

wojny, gdy ważyły się losy przynależ-

który zmarł w dziwnych, do dziś nie-

następnie na podstawie decyzji orze-

Warto dodać, że małżeństwa zostały

wie należeli wówczas do najpotęż-

ności państwowej Górnego Śląska,

wyjaśnionych okolicznościach. Dwaj

czenia Specjalnego Kolegium KGB

zawarte z miłości. Można jednak po-

niejszych i najstarszych rodów nie-

Pszczyna stała się znów widownią

pozostali, którzy przed wybuchem II

w Kijowie – skazany na długoletnie

wiedzieć, iż księżniczki miały szczę-

mieckich. W ich żyłach płynęła krew...

ważnych wydarzeń historycznych.

wojny światowej znaleźli się w Anglii,

więzienie o zaostrzonym reżimie we

ście, zakochując się w Polakach.

Piastów śląskich, co było rodzinnym

Hochbergowie byli zdecydowany-

wybrali inaczej. Starszy Jan Henryk

Włodzimierzu nad Klaźmą. Zmarł

mi zwolennikami włączenia ziemi

Ciosem dla książęcej pary był

powodem do dumy. Było rodzinną tra-

XVII został oficerem brytyjskim. Wy-

pszczyńskiej do Niemiec. Gdy 16

mezalians trzeciej z córek, Eleono-

dycją, by w każdym pokoleniu jeden

w tym więzieniu 1 maja 1951

brał narodowość matki. Młodszy Alek-

sierpnia 1919 r. wybuchło I powstanie

ry. Jako jedyna, wybrała na męża

z synów nosił imię Bolko. Czuli się

roku.

sander zgłosił się na ochotnika do

Rok wcześniej w rodzinnym Kor-

śląskie, powstańcy zostali zaatako-

Niemca. Do tego doszły zmartwienia

Niemcami. Można powiedzieć Gente

Polskich Sił Zbrojnych. Walczył na Bli-

czynie zmarł generał Stanisław Szep-

wani przez wojska niemieckie już w

związane z Wilhelmem. Poparciem

Polonus Natione Germanus.

skim Wschodzie i we Włoszech. Pra-

tycki. W latach 1945 – 1950 był preze-

miejscu zbiórki, zaś książę udostęp-

rodziny Habsburgów dla odradza-

W wieku lat trzydziestu, w roku

cował jako tłumacz w sztabie Naczel-

sem Polskiego Czerwonego Krzyża.

nił swój pałac na siedzibę i koszary

jącej się Polski było wstąpienie do

1891, Henryk XV, naciskany przez

nego Wodza. Podobno w czasie jego

Sam metropolita andrij ro-

rodzinę, obawiającą się jego staroka-

paramilitarnych grup niemieckich.

wojska polskiego w Krakowie synów

man hrabia szeptycki zmarł

1 listopada 1944 roku, wkrótce

po wkroczeniu Armii Czerwonej do

Lwowa. Ostatnie lata spędził na wóz-

ku inwalidzkim w pałacu biskupim

opodal katedry św. Jura. Jego dzia-

łalność w latach II wojny światowej

– to temat na odrębne opracowanie.

W swoim pojęciu stał konsekwentnie

po stronie narodowego ruchu ukraiń-

skiego, lawirował pomiędzy zmienia-

jącymi się okupantami, nie zapominał

jednak o przykazaniach Bożych. W

swoim pałacu biskupim przechowy-

Jan Henryk XV książę –von

wał Żydów – podobne dyspozycje

Pless (Pszczyński)

wydał i innym strukturom kościelnym.

arcyksiążę Karol Karol ste-

Po śmierci żegnały go tłumy lwowian.

Karola Stefana – Leona Karola i Ka-

fan Habsburg

W ostatniej drodze towarzyszyła mu

rola Olbrachta.

cesarz Wilhelm II

W podziemiach pałacu urządzono

kompania honorowa wojsk sowiec-

Jan Henryk XVII – książę

wówczas prowizoryczne więzienie,

walerstwa – ożenił się z Marią Teresą,

kich. Spoczął w podziemnej krypcie

Właśnie Karol olbracht

Pszczyński

gdzie osadzano schwytanych Po-

zwaną księżną Daisy. Daisy, a właści-

archikatedry św. Jura we Lwowie. Po

stał się

laków. Również podczas kolejnych

wie Maria Teresa Oliwia Cornwallis

kilku latach władze sowieckie urządzi-

służby przy sztabie podszedł do niego

rzeczywistym duchowym

dwóch powstań Hochbergowie ak-

West. Urodziła się w 1873 roku, w

ły w krypcie magazyn.

żołnierz, w którym Aleksander rozpo-

spadkobiercą ojca

tywnie wspierali żywioł niemiecki.

niezbyt zamożnej, ale szczycącej się

znał jednego z pracowników zamku w

Przyjął obywatelstwo polskie i czuł

Jan Henryk XV wyposażył własnym

znakomitym pochodzeniem rodzinie.

Pszczynie. „Jakbym nie widział pana

się Polakiem. Dwadzieścia lat później,

marny los spotkał też

sumptem spory oddział, który pod

Z jej przodków wywodziły się dwie

w tym mundurze, powiedziałbym, że

podczas II wojny światowej, odmówił

Wilhelma Habsburga

dowództwem jego syna podczas III

królowe angielskie, natomiast brat

jest pan synem księcia pszczyńskie-

współpracy z Niemcami i podpisania

(Wasyla Wyszywanego)

powstania śląskiego stoczył ciężkie

Daisy był ojczymem Winstona Chur-

Po zajęciu Austrii przez Armię

go”. „To ja” – odpowiedział Aleksan-

volkslisty. Żądał, aby traktowano go,

walki z powstańcami na Górze Świę-

chilla. Maria Teresa była kobietką

Czerwoną 26 sierpnia 1947 został

der Hochberg. Ponoć jego rozmówca

jak oficera Wojska Polskiego, którym

tej Anny.

pełną wdzięku i urody, a o jej względy

aresztowany przez GRU, wywieziony

mało nie zemdlał.

w istocie był i za którego się uważał.

Wcześniej, w 1921, w plebiscycie,

zabiegała cała męska część Europy.

potajemnie do ZSRR, skazany jako

W konsekwencji pozbawiono go ma-

który miał zdecydować o przynależ-

Po ceremonii ślubnej państwo mło-

„angielski agent” na 25 lat więzienia,

jątku, a w wyniku przesłuchań stracił

Wróćmy znów

ności państwowej Górnego Śląska,

dzi wyjechali w podróż dookoła świata,

zmarł na gruźlicę w łukianiwskim wię-

zdrowie: więziony i przesłuchiwany w

do szeptyckich

zieniu w Kijowie.

Mimo krańcowo różnych czasami

cieszyńskim gestapo utracił oko i zo-

wyborów – w życiu prywatnym, Szep-

stał jednostronnie sparaliżowany. Jego

tyccy trzymali się razem. Oglądałem

sławne stwierdzenie: Habsburg nie

Epilog

25 stycznia 1992 r. Żywiec go-

fotografię pięciu braci Szeptyckich

jest Niemcem doprowadzało do szału

ścił przedstawicieli rodu Habsbur-

wykonaną w roku 1938 w Łabuniach

przesłuchujących go gestapowców.

gów – księcia Karola Stefana wraz

na Zamojszczyźnie. Podobno zawsze

Zachowały się protokoły, w których

z siostrą Marią Krystyną Habsburg,

byli zgraną, kochającą się rodziną.

Niemcy opisują, że jego opór wobec

zamieszkałego od 1939 r. w Szwe-

Lata drugiej wojny światowej,

nazistów zaostrzał się tym silniej, im

cji i jego przyrodniego brata – ojca

mimo różnych wyborów, były dla nich

bardziej oni naciskali, aby uznał, że

Joachima Badeniego. Goście otrzy-

tragiczne.

jest Niemcem. Dzięki staraniom żony,

mali honorowe obywatelstwo miasta.

27 września 1939 roku żołnie-

łączniczki i oficera AK, skoligaconej z

Swoje dzieci wychowali na polskich

rze sowieccy rozstrzelali w rodowym

królową szwedzką, udało się na dro-

patriotów. Wszyscy mówią piękną

majątku Szeptyckich w Przyłbicach,

dze zabiegów dyplomatycznych i za

polszczyzną.

brata Andrija – Leona szeptyc-

wpłaceniem sowitych łapówek wykupić

W 2000 r. księżna Maria Krysty-

kiego wraz z żoną Jadwigą, kolekcjo-

Karola Olbrachta od Niemców i rodzina

na Habsburg powróciła w rodzinne

nerką i miłośniczką pieśni ukraińskich.

ostatecznie wyemigrowała do Szwecji,

strony i zamieszkuje w podarowanym

Było to świadome pośrednie uderze-

Pałac Hochbergów w Pszczynie

gdzie Karol Olbracht, nigdy nie odzy-

przez miasto mieszkaniu, znajdują-

nie w metropolitę Andrija, wymierzone

skawszy zdrowia, zmarł w 1951 r.

za Polską głosowało w powiecie

z której Daisy przywiozła sznur pereł o

cym się w Żywieckim Nowym Zamku.

przez komunistyczną władzę sowiec-

pszczyńskim 53 tys. mieszkańców,

długości ponad 6 metrów. Pożycie mał-

Mieszkańcy z szacunkiem i przyjaźnią

ką. Bratanek i zarazem chrześniak

Gente Polonus

a za Niemcami – 18 tys. W samym

żeńskie układało się początkowo zna-

traktują córkę zasłużonego dla miasta

metropolity, noszący to samo imię

natione Germanus

mieście zwyciężyła jednak dość zde-

komicie. Daisy urodziła trzech synów,

człowieka.

(syn Leona), andrzej szeptyc-

Dobra pszczyńskie, choć nieda-

cydowanie opcja niemiecka – 2843

za których wdzięczny Henryk spełniał

Ostatni z żyjących Hochbergów

ki był klerykiem rzymskokatolickim.

leko Żywca położone, znajdowały się

głosów przeciwko 910 za Polską.

wszystkie zachcianki żony, pozwalając

– oczywiście Bolko (ur. w roku 1936)

Będąc dopiero na pierwszym roku w

w państwie pruskim. Ich właścicielem

Wśród głosujących za Niemcami byli

wydawać pieniądze na klejnoty i toale-

jest honorowym obywatelem miasta

seminarium we Lwowie, jako oficer

był wówczas Jan Henryk (Hans

także specjalnie przywiezieni „emi-

ty. Sielanka nie trwała jednak wiecznie

Pszczyny. Bywa na zamku, pomaga

rezerwy otrzymał zezwolenie biskupa

Heinrich) XV Hochberg, ksią-

granci” z okolic Książa, sprowadzeni

i w miarę, jak synowie dorastali, rosła

urządzać tam wystawy, wspiera, na

na udanie się na front. Zginął w Ka-

żę von Pless (Pszczyński). Był

przez księcia Jana Henryka. Po III

wzajemna obojętność, a potem – nie-

ile może.

praktycznie rówieśnikiem Karola Ste-

tyniu.

powstaniu i podziale Górnego Śląska

chęć książęcej pary. W czasie I wojny

W Polsce mieszkają wnuki Le-

19 czerwca 1940 roku gesta-

fana Habsburga, jak i Andrija Romana

Pszczyna wraz z całym powiatem

światowej zamek w Pszczynie stał się

ona Szeptyckiego – Maria Szeptycka

po zamęczyło w Rotundzie zamoj-

Szeptyckiego.

przypadła Polsce.

na dwa lata główną kwaterą wschod-

– profesor w Instytucie Problemów

skiej drugiego z braci Szeptyckich,

Spadkobierca jednej z najwięk-

29 czerwca 1922 uroczyście wkro-

nich wojsk cesarza Wilhelma II.

Jądrowych i Andrzej Szeptycki – pro-

Aleksandra – właściciela majątków

szych fortun śląskich początek ka-

czyły do miasta wojska polskie pod do-

5. XI. 1916 r. w zamku podpisano

fesor Instytutu Systematyki i Ewolucji

Łabunie i Łaszczów. Był on jedną z

riery miał również podobny. Ukończył

wództwem generała stanisława

deklarację niemieckiego i austriackie-

Zwierząt PAN.

pierwszych ofiar pacyfikacji zamojsz-

ekskluzywne gimnazjum św. Marii

szeptyckiego. Witał go Wojciech

go cesarza o utworzeniu zależnego

Trzeci wnuk Leona i zarazem trze-

czyzny.

Magdaleny we Wrocławiu, studiował

Korfanty. Śląsk wracał do Polski.

od Niemiec Królestwa Polski. Propo-

ci z rodzeństwa – Paweł Szeptycki jest

Następny z braci Szeptyckich –

ekonomię na uniwersytetach w Berli-

Hochbergowie, nie chcąc narazić

zycję zgłosił cesarz Niemiec Wilhelm

profesorem matematyki w USA.

błogosławiony Kazimierz (o. Klemens

nie, Genewie, Bonn.

się nowym władzom, przyjęli obywa-

II pod warunkiem, że na tronie króla

– wyniesiony na ołtarze przez papie-

Potem był… huzarem. Po ukoń-

telstwo polskie. Mijały lata. Każdy

zasiądzie Książę Pless, Hans Hein-

ża Jana Pawła II) był archimandrytą

czeniu służby wojskowej ruszył w

(„Kurier Galicyjski” nr 5/2007,

z synów Jana Henryka XV i pięknej

rich XV. – Jan Henryk XV., Reichsgraf

zakonu Studytów Uniowskiej Ław-

długą podróż dookoła świata. To

15.10.2007 r.)

Daisy (po polsku Stokrotka) miał

von Hochberg, w którym płynie pia-

ry. Aresztowany w 1947 roku przez

wszystko miało go przygotować do