17

Kurier Galicyjski * 16 – 29 listopada 2010

hoŁd pamiĘci obroŃc W LWoWa z WrześNia 1939

kumentów o obronie Lwowa we wrze-

KONSTANTy CZAWAGA

śniu 1939 roku?

tekst i zdjęcia

„Jestem wzruszony, że mogłem się

tu udać ze świadkami i uczestnikami II

3 listopada Konsulat Gene-

wojny światowej, obrony Lwowa – po-

ralny RP we Lwowie, na proś-

wiedział KG konsul RP we Lwowie Ma-

bę Polskiego Towarzystwa

ciej Obcowski. – Jest to dla mnie bardzo

Opieki nad Grobami Wojsko-

ważny moment. Złożyliśmy kwiaty, za-

wymi we Lwowie, zorganizo-

paliliśmy znicze przy grobach polskich

wał wyjazd do 6 miejsc po-

żołnierzy poległych pod Lwowem. Za-

chówku polskich żołnierzy –

pamiętam to na długie lata i chciałbym,

obrońców ojczyzny z września

żebyśmy to kontynuowali. Szczególnie

1939 roku, znajdujących się

młodzi ludzie powinni aktywnie włączać

we Lwowie oraz miejscowo-

się w tego typu inicjatywy i jak najczę-

ściach położonych w pobliżu

ściej tu przyjeżdżać nie tylko 1 listo-

miasta. Uczestnicy obchodów

pada, ale również w inne dni roku. Na

rocznicowych odwiedzili mo-

podstawie naszej historii powinniśmy

giłę zbiorową na cmentarzu w

honorowy prezes Polskiego Towarzystwa Opieki nad Gro-

budować przyszłość”.

Malechowie, miejsce pochów-

bami Wojskowymi Eugeniusz Cydzik przed zbiorową mogiłą

Ten artykuł był już w czasie przy-

ku na Zboiskach, zbiorowe

w Malechowie

gotowania, gdy otrzymałem maila

mogiły na cmentarzach w ho-

Państwo Wiatrowie

i kopię zdjęcia z Wrocławia: „Sza-

łosku i w Jaśniskach, miejsce

nowny Panie, piszę w imieniu mojej

pod dowództwem majora Stanisława

boju na Trzech Kopcach oraz

mamy – starszej osoby, która z utęsk-

Młyńskiego, zatrzymali w zaciętym

miejsce pochówku Polaków,

nieniem oczekuje wiadomości i zdjęć

boju niemiecki 61 PP, umożliwiając

Ukraińców i Węgrów z I i II

z miejsca pochówku jej ojca. Ten pan

11 Karpackiej Dywizji Piechoty Woj-

wojny światowej w lesie koło

na lwowskiej ulicy, to Bronisław Wiatr,

ska Polskiego zdobycie Lelechówki.

Lelechówki.

Członkowie Polskiego Towarzystwa

mój dziadek – pochowany w mogile

E. Czydzik pokazuje plan pomnika w

Opieki nad Grobami Wojskowymi, na

zbiorowej w Malechowie. Ta pani,

tym miejscu. Niestrudzony weteran

czele z Janem Franczukiem i honoro-

to moja babcia, która we Wrocławiu

już wyliczył, jak wznieść go taniej i na

wym prezesem, „Kustoszem Pamięci

codziennie czekała na powrót męża

długie lata. W najgorszym stanie jest

Narodowej” Eugeniuszem Cydzikiem,

z wojny. Mieszkali we Lwowie, ale

położone w lesie, koło Lelechówki,

od lat dokładają wielu starań na rzecz

wojenna zawierucha przyniosła bab-

miejsce pochówku żołnierzy różnych

budowy i utrzymania w godnym sta-

cię z mamą do Wrocławia. Dopiero

narodowości z I wojny światowej i pol-

nie tych mogił i krzyży. O ile jest to

moja mama cudem odnalazła miejsce

skich żołnierzy z września 1939 roku.

możliwe, prowadzą oni „lekcje histo-

pogrzebania dziadka we wrześniu

Tymczasem, spotykamy na ścieżce

rii” wśród młodszych pokoleń. Przykrą

1939 roku. Jest grób, jest pomnik, jest

leśnej trzy dziewczyny. Pracują one w

prawdą jest to, że społeczność we

krzyż, ale cały czas brak sił na podróż.

Jaworowskim Parku Narodowym i już

Lwowie, a także na całej Ukrainie, nie

Była na ekshumacji zwłok żołnierzy

od dawna chciały się dowiedzieć,

Redaktor Polskiego Radia Lwów Anna Gordijewska (druga

posiada prawdziwej wiedzy o wyda-

polskich i uroczystości przeniesienia

kto przyjeżdża do krzyża w lesie, kto

od lewej), konsul RP we Lwowie Maciej Obcowski, członek

rzeniach września 1939 roku. Obec-

ich do wspólnej mogiły. Znalazłem

jest tam pochowany by godnie upa-

Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Wojskowymi

nie, jak i za czasów sowieckich, pra-

w Internecie Pańskie artykuły i zdję-

miętnić to miejsce. Z ust Eugeniusza

Danuta Kuziw, Eugeniusz Cydzik, prezes Polskiego Towa-

wie nie wspomina się o bohaterskiej

cia... Czy mogę się ośmielić prosić o

Cydzika dziewczyny notują krótką

rzystwa Opieki nad Grobami Wojskowymi Jan Franczuk oraz

obronie Lwowa na początku II wojny

przesłanie na mój adres jakichkolwiek

historię boju polskich żołnierzy z

pracownice Jaworowskiego Parku Narodowego

światowej, o walkach Wojska Polskie-

zdjęć z tego, najważniejszego dla mo-

hitlerowcami w lasach Janowskich.

go z hitlerowcami w okolicach miasta.

jej rodziny miejsca? Z góry serdecz-

Strzelców Karpackich. Przeżył 25 lat,

wydzielona nowa działka i ogrodzona

Są Ukrainkami, jednak wszystko ro-

Odchodzą świadkowie tych wyda-

nie dziękuję. Z poważaniem Paweł

służył wiernie Bogu, Ojczyźnie i Ro-

drutem kolczastym. Akurat na środku

zumieją po polsku. Podały też adres

rzeń. Czasami proboszcz czy ktoś z

Zaleski”.

dzinie. Poległ w ostatnim dniu walk

cmentarza, na starych grobach!!!

dyrekcji Parku, która znajduje się w

miejscowych ludzi, jak to mamy w

Od razu wysłałem zdjęcia z opi-

11 KDP (20.IX 1939 r.). Służy już tylko

„W tej dolinie spoczywa około ty-

Iwanofrankowie (Janowie). Liczą na

Malechowie, przypomina w kościele o

sanych odwiedzin zbiorowej mogiły

Panu Bogu, który wynagrodzi wszyst-

siąca żołnierzy, którzy „dochowali wier-

na kolejne spotkanie i rozmowy.

pochówku polskich żołnierzy i zachęca

polskich żołnierzy na cmentarzu w Ma-

kim polecającym w swej modlitwie du-

ności” – czytamy epitafium. – Tak po-

Wzruszony Eugeniusz Cydzik

do wspólnej modlitwy przy ich grobie.

lechowie. Przyszła odpowiedź: „Sza-

sze poległych obrońców Ojcyzny”.

wiedział o Nich dowódca 11 Karpackiej

powiedział, że zgromadził wiele ma-

Od czasu od czasu, grupy harcerzy

nowny Panie, dziękuję z całego serca,

Po złożeniu kwiatów, zapaleniu

Dywizji Piechoty, półkownik Bronisław

teriałów, które są otwarte dla badaczy.

odwiedzają i porządkują te groby. Nie-

a właściwie z dwóch! Jutro zrobię od-

zniczy i krótkiej modlitwie, ruszamy

Prugar-Ketling. Polegli w walkach: w

Są też materiały w zbiorach Muzeum

dawno, Rajd Katyński motocyklistów

bitki i zaniosę wraz z listem do mamy.

przez Brzuchowice do mogiły 67 żoł-

pobliskich lasach Janowskich (16-17

Historycznego we Lwowie i innych

z Polski złożył hołd pamięci w Male-

Przed chwilą, powiedziałem jej przez

nierzy polskich poległych 19 wrze-

IX), pod Lelechówką (18 IX), Brzucho-

instytucjach. Może przyszedł już czas

chowie. Stoi na razie krzyż na Zbo-

telefon o Pańskim liście. Usłyszałem…

śnia w Jaśniskach. W uroczysku Trzy

wicami i Hołoskiem (19-20 IX). Bronili

zorganizować we Lwowie poważną

iskach, gdzie przewidziano wznieść

łzy radości. Wszystkiego dobrego. Pa-

Kopce, z tablicy pod Krzyżem można

Lwowa przed hitlerowskim najeźdź-

konferencję naukową na ten temat z

nowy hotel. W sąsiedztwie zbiorowej

weł Zaleski”.

się dowiedzieć, że w tym miejscu 17

cą. Jednym z nich jest ś.p. Stanisław

udziałem historyków Ukrainy i Polski

mogiły w Hołosku, została natomiast

kG

września żołnierze II batalionu 53 PP

Niemczyk. Żołnierz 48 Półku Piechoty

oraz przygotować wystawę zdjęć i do-

XiX konkurs recytatorski „kresy” we Lwowie

zapoczątkowany – zaznaczyła Teresa

Życzył uczestnikom sukcesów, zdo-

KONSTANTy CZAWAGA

Dutkiewicz – Konkurs był zapoczątko-

bycia pierwszych nagród we Lwowie

tekst i zdjęcie

wany przez Podlaskie Stowarzyszenie

i później, dalszych sukcesów już w

„Wspólnota Polska” w Białymstoku”.

finałowym konkursie w Polsce”.

„Jest to dla nas wszyst-

Współorganizatorami konkursu były:

kich wielkie święto – podkre-

Federacja Organizacji Polskich na

Wyniki eliminacji Konkursu Recy-

śliła Teresa Dutkiewicz, wi-

Ukrainie i Konsulat Generalny RP we

tatorskiego „Kresy 2010”:

ceprezes Federacji Polskich

Lwowie.

kategoria – 23 recytatorów – dzieci

Organizacji na Ukrainie, pod-

Specialnie, aby wysłuchać dzieci

do 12 lat: I miejsce Jerzy Wilszanec-

czas inauguracji XIX Konkur-

i zadecydować wyniki XIX konkursu

ki (Stryj), II – Helena Hołobyn (Iwa-

su recytatorskiego „Kresy”,

„Kresy”, do Lwowa przyjechały z Bia-

no-Frankowsk), III – Salomea Babicz

który odbył się we Lwowie w

łegostoku Agnieszka Glińska, muzyk

(Stryj).

dniach 6-7 listopada.

Z ust dzieci z zachodnich obwodów

i kompozytor, Agnieszka Baranowska,

II kat. – 36 recytatorow – dzieci i mło-

Ukrainy, których zjednoczył konkurs

aktorka, asystent Akademii Teatralnej,

dzież 12-16 lat: I – Maria Andruchiw

„Kresy 2010”, kolejny raz zabrzmiało

Teresa Zarzecka, przedstawiciel Pod-

(Dubno), II – Anastazja Berlizowa

słowo polskie. Dzieci, w różnym wieku,

laskiego Stowarzyszenia „Wspólnota

(Chmielnicki), III- Anna Sedina (Stryj).

miały możliwość zaprezentować znajo-

Polska”. W jury zasiadła również Jo-

III kat. – 19 recytatorów – młodzież

obecnością zaszczycił konsul Bar-

stem naprawdę bardzo wzruszony, że

mość poezji polskiej, przekazać swoją

anna Szeliga, pracownik Konsulatu

i dorośli od 16 lat: I – Anna Babiczewa

tosz Szeliga, który w swoim powita-

widzę tyle młodych twarzy, które będą

miłość i szacunek do korzeni przodków.

Generalnego RP we Lwowie.

(Lwow), II – Elżbieta Kostecka

niu powiedział: „Język – to jest taka

w tym naszym języku recytować wier-

„Tak sobie pomyślałam, że najstar-

W imieniu Konsula Generalnego

(Gródek Chmielnicki), III – Maria

mała nasza Ojczyzna. To jest to, co

sze, a w tych wierszach będą sławić i

szy uczestnik z pewnością jeszcze się

RP we Lwowie Grzegorza Opaliń-

Winiarska (Lwów). Wiele osob zostalo

wyróżnia poszczególne narody. Je-

pokazywać piękno naszej Ojczyzny”.

nie urodził, kiedy ten konkurs był już

skiego, inaugurację konkursu swoją

wyrożnionych.