przegląd wydarzeń

2

15 – 28 lutego 2011 * Kurier Galicyjski

WiaTr, NiefrasobLiWość

Reportaż z Podkamienia

czy NiedbaLsTWo?

KONsTaNTy Czawaga

tekst i zdjęcia

Jak zawaliła się wieża

w byłym klasztorze domi-

nikańskim w Podkamieniu

koło Brodów i czy to praw-

da, że ze znajdujących się

tam figur, będących dziełem

uczniów Pinzla nic nie zo-

stało? – nie przestają pytać

redakcji „Kuriera galicyj-

skiego” czytelnicy z Ukrainy,

Polski oraz innych krajów.

Według relacji przedstawionej

przez lwowskie władze obwodowe, w

nocy z 4 na 5 lutego wskutek burzy,

silnego wiatru i niedbalstwa pracow-

ników prywatnej firmy z Nowowołyń-

gdyby kamienie mówić mogły...

ska, która zajmowała się remontem

klasztoru, za zgodą przełożonego

wieży zawaliła się część rusztowania,

dominikanów, przeniosła się rów-

które zmiażdżyło kamienne baroko-

nież duża część mieszkańców sa-

we figury, będące dziełem uczniów

mego Podkamienia. Zgromadzeni

Pinzla. Oficjalnie poinformowano,

w klasztorze, zorganizowali na wy-

że z budżetu obwodu lwowskiego

Jedyna, osamotniona figura

padek ataku samoobronę. Według

przekazano na remont wieży prawie

na kraju dachu kościoła ze

wspomnień miejscowych Polaków,

milion hrywien. Narzekano też na

smutkiem i nadzieją czeka

broń uzyskano z placówki nadle-

niefachowość i niefrasobliwość wy-

na swój los

śnictwa, której załoga ze strachu o

konawców, którzy po rozbiórce po-

swoje życie przeniosła się również

le deklarowali, że Stowarzyszenie

chylonego hełmu 47-metrowej wieży

do klasztoru, oraz zakupiono (lub

działa nie tylko w celu należnego

nie zdemontowali bardzo cennych

budowlane, połamane rusztowanie

otrzymano) od walczących po stro-

uszanowania rodaków, ale również

figur i nie przekazali ich konserwa-

i porozrzucane śmiecie. Poza tym,

nie niemieckiej Węgrów. 12 marca

dla porozumienia między Polakami

torom. Jedyne pocieszenie, że obyło

że pozbierano i zamknięto gdzieś

Oto, co zostało po dawnej

1944 roku doszło tu do masakry

i Ukraińcami. Po chrześcijańsku,

się bez ofiar w ludziach. W każdym

resztki zrzuconych przez wiatr

świetności

ludności cywilnej i zakonników.

odpowiadając na wezwanie Sługi

razie sprawę skierowano do proku-

trzech figur – dookoła góry śmiecia

Ile osób zamordowano w miejscu,

Bożego Jana Pawła II, który 10 lat

ratora, natomiast powołana komi-

żej. Z bólem w sercu opowiadają,

budowlanego. I tylko jedyna osa-

gdzie teraz stoimy czy przechodzi-

temu podczas Mszy św. we Lwowie

sja radnych ma zamiar poszukiwać

jak ta perła, ta druga Częstochowa,

motniona figura na kraju dachu ko-

my? – Sto, więcej i kim byli spraw-

wezwał oba narody do przebacze-

większych środków na odnowienie

Częstochowa Wschodu obróciła się

ścioła ze smutkiem i nadzieją czeka

cy tej masakry? Na miejscu nie ma

nia i porozumienia.

wieży i całego zespołu klasztornego

w ruinę.

na swój los.

żadnej tablicy czy pomnika pomor-

Przez niepogodę, nie zdążyliśmy

w Podkamieniu.

- Z tego, co tak cieszyło wzrok

Nie ukrywam, że patrzyłem na

dowanym Polakom.

niestety dojechać do tych z miejsco-

„Na początku lutego obleciała

swoim pięknem prawie nic nie zo-

obstawioną rusztowaniami wieżę z

W tej sprawie 16 listopada 2010

wych Polaków, którzy w dzieciństwie

Brody, Podkamień i okolice smut-

stało – pokazuje kapłan zrujnowane

pewnym zwątpieniem, że zostanie

roku w gmachu Ministerstwa Spraw

uczęszczali do klasztoru ojców do-

na wiadomość, że bardzo znany,

mury klasztorne na zaśnieżonym

ona całkowicie odnowiona, zwłasz-

Wewnętrznych w Warszawie, będą-

minikanów. Porozmawiamy z nimi

zabytkowy klasztor ojców dominika-

wzgórzu. – Szkoda, że niestety nie

cza do szczętu zrujnowana i roze-

cym również siedzibą Rady Ochrony

przy najbliższej okazji.

nów w Podkamieniu poniósł olbrzy-

ma kogoś, kto by wziął się poważnie

brana jej górna cześć z figurami.

Pamięci Walk i Męczeństwa odbyło

„Ubolewamy nad losem tego

mią stratę przez niedbały montaż

do odnowienia tego klasztoru, żeby

Mamy już przykre doświadczenia w

się spotkanie delegacji Stowarzy-

klasztoru i mamy nadzieję, że jed-

rusztowania wokół wieży – powie-

znów mógł on służyć miejscowym

przystosowywaniu łacińskich obiek-

szenia Kresowego „Podkamień” z

nak ludzie zrozumieją, co mogą

dział „Kurierowi” ks. Anatol Szpak,

ludziom a także by przyjeżdżali tu

tów sakralnych, nie tak dla potrzeb

Sekretarzem Rady – Andrzejem Ku-

utracić i nie pozwolą, żeby do końca

proboszcz rzymskokatolicki w Bro-

turyści.

wiernych obrządku bizantyjskiego,

nertem. Inicjatorzy budowy pomni-

zatrzeć ślady historii” – powiedział

dach, który dojeżdża też do kaplicy

Zbieg okoliczności sprawił, że

jak dla „usatysfakcjonowania” gustu

ka, świadomi tego, że rozmowy z

na koniec naszego spotkania ks.

położonej w Podkamieniu. – Jest to

w dniu mojego przyjazdu do Pod-

niektórych duchownych z Kościołów

obecnymi władzami samorządowy-

Anatol Szpak.

bardzo cenny zabytek, znany nie tylko

kamienia, w południe 12 lutego,

Wschodnich. Wystarczy zobaczyć

kG

mi we Lwowie nie będą łatwe, sta-

w okolicy. Każdego roku przyjeżdża tu

właśnie na Górze Różańczowej, do-

kościół w Brodach, z którego przy

bardzo wielu turystów, szczególnie z

padła nas kolejna wichura. Na dzie-

pomocy miejscowych władz samo-

Polski. Przyjeżdżają, aby odwiedzić

dzińcu klasztoru nie na żarty puścił

rządowych brutalnie wypędzono

„przez czerwony step” –

ten piękny niegdyś klasztor, który

się w tany silny wiatr ze śniegiem,

rzymskich katolików i przekazano

podczas dramatycznych wydarzeń

zima zademonstrowała, że ma jesz-

go grekokatolikom. Natychmiast

nowa książka piotra kościńskiego

z połowy ubiegłego stulecia bardzo

cze moc. Pociemniało. Wysoko nad

na dachu kościelnym pojawiły się

ucierpiał. Tak naprawdę, do dziś nie

głową załomotały deski rusztowania

aż trzy kopuły, co wkrótce dopro-

„Przez czerwony step” to powieść

historyczno-sensacyjna, której akcja

ma tu gospodarza z prawdziwego

dookoła bezgłowej wieży. Drzwi ko-

wadziło do pękania ścian świątyni.

rozpoczyna się na Ukrainie, niedaleko

zdarzenia, a co za tym idzie brak spój-

ścioła okazały się zamknięte, wej-

Bardzo chciałbym liczyć na to, że

od sowiecko-polskiej granicy. W 1935

nego programu konserwacji i rekon-

ście do klasztoru mnichów studytów

podkamieńscy studyci nie zapragną

roku Stalin zdecydował o likwidacji

strukcji. Nie ma kogoś, kto by ponosił

też. Obok nas, przez zaspy w kie-

wznieść kolejnej „cebuli” na odno-

tak zwanej Radzieckiej Marchlewsz-

odpowiedzialność za ten zabytek, i

runku skrzydła dawnego klasztoru,

wionej wieży klasztoru w Podkamie-

czyzny, polskiego rejonu autonomicz-

niestety jest to widoczne, bo odnawia

gdzie nadal funkcjonuje medyczny

niu, oczywiście bez żadnych figur.

nego w Ukraińskiej SRR.

się byle jak. Każdy próbuje coś zrobić,

zakład dla upośledzonych i chorych

Mieszkający w niej Polacy, wbrew

ale gołym okiem widać, że wiele prac

psychicznie starców, przemknęło

nadziejom komunistów, nie chcieli

By przeczekać burzę chowamy

kołchozów, nie garnęli się do par-

wykonywanych jest niefachowo”.

kilka dziwacznych, milczących fi-

się pod bramą wejściową. Tu nadal

tii bolszewickiej, nie zrezygnowali

Po drodze z Brodów do Podka-

gur w łachmanach. „No entrance”

są dobrze widoczne na ścianach

ze swej wiary. I dlatego też stali się

miena ks. Anatol Szpak opowiada,

– zauważyłem jedyną tabliczkę z

liczne ślady od kul. Rozmawiamy o

pierwszym w ZSRR „narodem ukara-

że żyją jeszcze ludzie, którzy pa-

ostrzeżeniem  o  niebezpieczeń-

tym, że równo za miesiąc minie 67

nym”. Wkrótce potem rozpoczęły się

miętają ten piękny klasztor ojców

stwie pod uszkodzoną wieżą. Czy

lat od tragicznych wydarzeń na tym

masowe wywózki do Kazachstanu.

dominikanów sprzed wojny. To są

naprawdę każdy z przechodzących

wzgórzu. Od rozpoczęcia czystek

Bohater książki, młody Polak ży-

jego starsi parafianie. Jeszcze jako

tutaj zna angielski? I gdzie to ogro-

etnicznych na pobliskim Wołyniu do

jący w sowieckim państwie, odwiedza

rodzinną miejscowość, którą właśnie

NKWD, sowieckie tajne służby, któ-

dzieci przychodzili do tej świąty-

dzenie, o którym poinformowano w

lutego 1944, zabudowania kościoła

wtedy otaczają żołnierze NKWD.

re oplotły cały kraj siecią swych agen-

ni. Ten klasztor nosi nazwę Matki

komunikatach władz obwodowych

i klasztoru dominikanów w Podka-

On, jego rodzice i znajomi do-

tów? Co się stanie z jego rodziną?

Boże Różańcowej. Nazywany jest

i służb Ministerstwa Nadzwyczaj-

mieniu były miejscem schronienia

wiadują się, że muszą natychmiast

Książka jest kontynuacją dziejącej

też Górą Różańcową. Wielka liczba

nych Sytuacji? Chociażby jednego

dla ludności polskiej, uciekającej

opuścić ziemie, zamieszkałe przez

się kilka lat wcześniej powieści „Przez

pielgrzymów przychodziła tu kiedyś

stróża wystawiono. Widowisko do-

ze swoich miejsc zamieszkania w

ich przodków od setek lat. Czy nasz

czerwoną granicę”.

na odpusty, szczególnie 15 sierpnia

okoła żałosne: fragmenty kamienia

powiatach krzemienieckim i du-

bohater będzie wywieziony wraz z in-

Książka dostępna w księgarniach

na święto Wniebowzięcia Matki Bo-

licowego, niewykorzystane drewno

bieńskim. Od grudnia 1943 roku do

nymi? Czy uda mu się przechytrzyć

na terenie Polski.