25

Kurier Galicyjski * 18 – 31 marca 2011

List do redakcji

kresy WschodNie

chowano w nim przedstawicieli kilku

pokoleń rodziny, a mianowicie: zna-

koNTyNuujemy

nego lekarza i balneologa Godfryda

Mosinga (zm. 1873) – MD. Fizyka

ANNA gIEDRyS

m. Lwowa: księdza Karola Mosinga

sTaropoLskie

(1815-1886) infułata, proboszcza ka-

Na polskim rynku księgarskim

pituły metropolitalnej; lekarza-opera-

ukazał się kolejny, piąty już z kolei,

tora dra Kazimierza Mosinga (1838-

tom nienumerowanej serii poświę-

1898) – radcę cesarskiego, Juliana

zWyczaje

conej sprawom polskim na Kresach

Mosinga (zm. 1872 r. w Algerii) i ks.

Wschodnich pt. „Polityczne, kul-

Henryka Mosinga (1910-1999) – „ojca

turalne i religijne aspekty sprawy

Pawła”, profesora, wybitnego epide-

polskiej na Kresach Wschodnich”

miologa, badacza tyfusu plamistego.

pod redakcją prof. Bogumiła Grotta.

W powojennym radzieckim Lwowie,

O ile poprzednie tomy skupiły się

w głębokiej konspiracji, prowadził on

na tematyce polsko-ukraińskiej, to

działalność duszpasterską. Dr Mosing

wspomniany poszerza spojrzenie

na Kresy o zagadnienia dotyczące

szeroko rozumianych spraw polsko-

białoruskich.

Tom składa się z trzech części.

Pierwsza z nich obejmuje artykuły,

Bogumił Grott, redaktor tomu, po-

druga artykuły recenzyjne i recen-

święcił swoje zainteresowanie Polską

zje, natomiast trzecia, ostatnia to

mieszkającym obecnie w Republice

cześć wspomnieniowa, poświęcona

Białoruskiej – „Polacy na Białorusi.

zmarłemu niedawno Wiktorowi Po-

Szanse przetrwania?”. Autor podkre-

leszczukowi.

śla, że Polacy stanowią tam najwięk-

Kolejno zamieszczone teksty trak-

sze skupisko na dawnych Kresach

sze miejsce w konkursie poezji zdo-

W obecnym 2011 roku karnawał

tują o sprawach niezwykle istotnych

Wschodnich Rzeczypospolitej i fakt

był wyjątkowo długi, bo Wielki Post

była Krystyna Jastrebska. Uczestnicy

dla polityki państw sąsiadujących

ten powinien budzić największą tro-

zaczął się dopiero 9 marca, a więc

konkursu byli przygotowywani przez

ze sobą dziś terytorialnie, a w prze-

skę o Polaków mieszkających poza

na zabawy karnawałowe mieliśmy

nauczycielki Irenę Jarosz i Marię

szłości uwikłanych w najróżniejsze

granicami kraju i dlatego przyciąga

sporo czasu.

Ziembowicz. Za oprawę muzyczną

sploty zdarzeń historycznych.

uwagę. Autor rozpoczyna swe prze-

Słowo karnawał długo nie było

karnawału oraz prowadzenie kon-

Problemy odnoszące się do uka-

myślenia od rysu historycznego ziem

znane w Polsce. Używano nazw:

kursu wielkie brawa należą się pani

zania pewnych niepodejmowanych

i postaw ludności je zamieszkującej,

dotąd przez historyków polskich

zapusty, mięsopusty, ostatki. Po-

dyrektor Polskiej Niedzielnej Szkoły

zmierzając do podkreślenia specyfiki

kwestii polsko-ukraińskich porusza

tematu.

wszechnie przyjmuje się, że słowo

Krystynie Husarz oraz Kazimierzowi

Krzysztof Łada. W artykule „Priory-

Bolesny problem usuwania języ-

to pochodzi od wyrażenia łacińsko-

Husarzowi za przygotowanie zespo-

tety nowej władzy banderowskiej na

ka polskiego przez Kościół katolicki

włoskiego carne vale (żegnaj mię-

łu „Fujareczka”.

Wołyniu w świetle raportów politycz-

z obrębu swojej obrzędowości poru-

so). Karnawał staropolski to przede

Podczas balu wszystkim dopi-

nych” oparł się przede wszystkim o

szony został przez oszmiańskiego

wszystkim bale na dworach i w pa-

sywał dobry humor. Dorośli nie tyl-

dokumenty, opisujące metody, któ-

proboszcza ks. Jana Puzynę w ar-

łacach, zabawy chłopstwa w karcz-

ko przyglądali się zabawie swoich

rymi posługiwali się ukraińscy na-

tykule pt. „Duszpasterstwo Polaków

mach, a mieszczan – w siedzibach

podopiecznych, ale także włączyli

cjonaliści.

na Białorusi dziś i jutro”. Tekst miej-

Figura Matki Boskiej na gro-

swoich cechów lub na ulicach. Wiele

się w taneczne pląsy. Były tańce w

Wiktor Poleszczuk w tekście na

scowego kapłana jest świadectwem

bie Karola Mayera

staropolskich zwyczajów zamiera w

parach, w kołach oraz wężyki. Gry

temat mordów, dokonanych przez

stosunku do polskości na Białorusi.

dzisiejszym zabieganym społeczeń-

i zabawy dla dzieci prowadziła Ołe-

banderowców na ludności spoloni-

Tekst prof. Winnickiego – „Pol-

był wychowawcą i opiekunem młodzie-

stwie, ale uroczystości karnawałowe

na Petruszka. Uczniowie swoją kre-

zowanej pochodzenia ukraińskiego

ska-Baiłoruś – uskok i przenikanie

ży polskiej w trudnych czasach prześla-

odżywają, a najchętniej dzieci garną

atywność wykazali w postaci pięk-

i ludności ukraińskiej wskazuje na

cywilizacyjne” stanowi rozważania

dowania religii w Związku Radzieckim.

się do takich czy innych rozrywek,

nych i pomysłowych przebrań. Nie

ideologiczne motywy popełnionych

dotyczące cywilizacyjnej niejedno-

Ojciec Święty Jan Paweł II nazwał go

uczestnicząc w balach przebierań-

zabrakło postaci z bajek – wróżek,

zbrodni.

„człowiekiem sprawiedliwym, gorliwym

litości terytorium obecnej Republiki

ców.

pszczółek, czarodziejów i oczywi-

pasterzem i wytrwałym misjonarzem,

Artykuł, którego autorem jest

Białoruskiej w kontekście tamtejszej

oddanym bez reszty Chrystusowi i lu-

Maciej Strutyński, religioznawca

problematyki polskiej. Polacy i ka-

W Samborze wielkim karnawa-

ście księżniczek. Gratulujemy rodzi-

dziom”.

i politolog, sięgnął po temat dzia-

tolicy – kulturowy pierwiastek za-

łowym miejscem zabaw od kilku lat

com i dzieciom pomysłów!

Po drugiej stronie alejki znajdu-

łalności  politycznej  hierarchów

chodni, a prawosławni – wschodni.

jest Dom Polski, gdzie 20 lutego b.r.

A jaki karnawał bez tradycyj-

je się szereg cennych nagrobków, a

Kościoła grekokatolickiego w la-

Ci ostatni ulegają wpływom kultury

zebrało się liczne grono uczniów

nych pączków, których nikomu nie

mianowicie Celestyny Czaykowskiej

tach międzywojnia i okupacji. Dru-

rosyjskiej.

młodszych klas Polskiej Niedziel-

zabrakło! W tym roku pączki oraz

(1835-1854) dłuta Pawła Eutelego,

gi tekst Strutyńskiego odnosi się

W kolejnym tekście prof. Win-

nej Szkoły im. Jana Pawła II, którzy

większość nagród zostały ufundo-

Justiana Tchórzewskiego dłuta Jana

do bieżącej polityki. Zasługuje na

nicki ukazuje również czynniki wpły-

bawili się wraz ze swoimi rodzicami,

wane przez zarząd TKPZL oddział

Schimsera, Kajetana Grif-Czajkow-

szczególną uwagę, ze względu na

wające na osłabienie samoświado-

młodszym rodzeństwem i wycho-

w Samborze na czele z Prezesem

skiego (1787-1859) dłuta Pawła Eu-

próbę opisania kształtującego się

mości narodowej Polaków mieszka-

wawcami oraz wzięli udział w kon-

Czesławem Prenkiewiczem. Dzię-

telego, rodziny Manugiewiczów dłuta

od niedawna oblicza niepodległej

jących w Republice Białorusi. „Autor

kursie na najciekawsze przebranie.

kujemy!

Jana Schimsera.

Ukrainy, pojawiającego się w niej

wyróżnia pięć takich czynników.

Karnawał był połączony z II Mię-

Komitet rodzicielski

Niewielką neogotycką kaplicę ro-

zjawiska nacjonalizmu i jego ewen-

Ponadto stara się zdekonstruować

dzyszkolnym konkursem „Zimowe

dziny Malinowskich, która znajduje się

Polskiej Niedzielnej Szkoły

tualnych skutków na płaszczyźnie

czynniki służące depolonizacji, jak

po lewej stronie alei, zbudowano z nie-

klimaty w muzyce i poezji polskiej”.

im. Jana Pawła II

międzynarodowej, a w szczególno-

i też wskazuje na możliwość prze-

otynkowanej czerwonej cegły i ciosa-

Gościliśmy uczniów z Polskiej So-

w Samborze

ści w odniesieniu do Polski.

ciwdziałania takiemu rozwojowi sy-

nych kamiennych bloków. Prowadzą

botniej Szkoły miasta Stryja. Pierw-

Kresy południowo-wschodnie w

tuacji” (Bogumił Grott).

do niej schody ozdobione balustradą

myśli narodowych demokratów lat

Prezentowana publikacja mówi

i ostrołukowe kute metalowe drzwi.

okupacji – to temat, na który wypo-

o sprawach trudnych, na temat

Fundatorem kaplicy był doktor prawa

wiada się Olgierd Grott. Szerokie

których rozpoczęcie dyskusji może

Józef Kazimierz Malinowski, architek-

ujęcie zagadnienia pozwala spoj-

być zarzewiem do dynamicznego

tem-projektantem Michał Kowalczuk.

rzeć na to, w jaki sposób działacze

jej przebiegu. Pominięcie ich w roz-

Nieco wyżej, po prawej stronie alej-

tego obozu politycznego interpreto-

woju dalszych stosunków politycz-

ki, zwracają uwagę smukłe obeliski i em-

wali mechanizm stosunków polsko-

nych i społecznych jest działaniem

pirowe pomniki na wojskowych grobach

ruskich. Zagadnienie związanie z

jak najbardziej potrzebnym dla ich

austriackich: feldmarszałka gubernato-

rozwiązaniem sprawy ukraińskiej

dobrego przebiegu. O wartości do-

ra Galicji hr. Johanna Gaistrucka (zm.

w Polsce po zakończeniu II wojny

brych relacji państw, graniczących

1801), generał-porucznika Jana Marii

światowej jest ukazane przez en-

ze sobą historia wypowiedziała się

de Narboni (zm. 1846), komandora

deków w ciekawych aspektach.

nie raz.

orderu Marii Teresy i szefa 4 pułku dra-

I to na nich skupia swą uwagę

gonów cesarskich Jana Karola Hillera

Grott. Dodać też należy, że jego

Polityczne, religijne i kulturalne

(1718-1819), czy też Franciszka Maso-

wywody są oparte na nie eksplo-

aspekty sprawy polskiej na Kresach

cha (1763-1845) – chirurga, profesora

rowanych dotychczas źródłach,

Wschodnich, pod redakcją Bogumi-

i rektora Uniwersytetu Lwowskiego,

przez co wnoszą wiele nowego do

ła Grotta, Kraków NOMOS, 2010,

krewnego znanego austriackiego pisa-

zagadnienia.

ss. 230.

rza Leopolda von Sacher-Masocha.