2

Przegląd wydarzeń

kurier galicyjski * 13–30 stycznia 2012 nr 1 (149)

Dobra książka

Zapadł wyrok

w sprawie stanu

dla dobrej sprawy

wojennego

Sprawa – dobre imię Polski na świecie, w tym na Ukrainie.

w Polsce w 1981 r.

Książka – „Atlantyda” Andrzeja Chciuka. Chodzi tu jednak nie

tak o książkę w wersji oryginalnej, a o wydaną w 2011 roku,

Skazujący

wersję w języku ukraińskim (tłum. Natałka Rymśka, wyd.

Krytyka, Kijów).

Włodzimierz KluczaK

12 stycznia br., po 30 latach od wprowadzenia

„Atlantyda. Opowieść o Wielkim

stanu wojennego w Polsce w 1981 roku, Sąd

Księstwie Bałaku” oraz „Ziemia Księ-

Okręgowy w Warszawie wydał wyrok w spra-

życowa. Druga opowieść o Wielkim

Księstwie Bałaku” są warte tego,

wie autorów stanu wojennego.

aby po raz kolejny podjąć temat

bardzo nieprostych stosunków w

przedwojennej Galicji Wschodniej,

stosunków między Polakami, Żyda-

mi i Ukraińcami. Niestety, ukraiński

czytelnik, na ogół nie znający innych

języków oprócz ukraińskiego i ro-

syjskiego, jest bardzo ograniczony

co do wyboru pozycji książkowych

traktujących o tym okresie historycz-

nym. Wspomnień Polaków-wysie-

dleńców nie czyta, bo po polsku nie

umie (chociaż nie zawsze jest to aż

tak źle z powodu treści niektórych

z książek, przedstawiających Ukra-

ińców jako tępy, zły i wrogi Polsce

naród). Natomiast ukazuje się wiele

wspomnień nacjonalistów ukraiń-

Generał czesław Kiszczak na sali rozpraw

skich (szczególnie z Galicji), punkt

widzenia których też rozchodzi się

Czesław Kiszczak, były szef

W procesie, trwającym od

z prawdą. A dobrej książki polskiej

Wojskowej Służby Wewnętrznej

września 2008 r., 84-letni dziś Kania

na Ukrainie brakuje, o czym już pisał

i Ministrem Spraw Wewnętrznych

i 86-letni Kiszczak odpowiadali za

KG (wywiad z Iwanem Swarnykiem

PRL, uznany został winnym zbrodni

udział w „związku przestępczym o

oraz inne artykuły).

komunistycznej poprzez udział w

charakterze zbrojnym”, który – we-

I nagle pośród tego morza ukra-

związku przestępczym o charakte-

dług IPN – na najwyższych szcze-

ińskojęzycznych wspomnień ukazu-

rze zbrojnym, który doprowadził do

blach władzy PRL przygotowywał

Drohobycz, Borysław, Truska-

Lecz wciąż ten sam problem – być

je się perła, która może przynieść

uchwalenia przez Radę Państwa

stan wojenny (grozi za to do ośmiu

wiec – takie bliskie i tak różniące się

ludżmi, zawsze, w każdej sytuacji

zysk większy od inicjatyw wielu

PRL dekretów o stanie wojennym.

lat więzienia). 82-letnia Eugenia

miejscowości. Jednoczy je to, że są

pozostawać Człowiekem. Chociaż

polityków czy projektów. Szczere

Sąd skazał go na cztery lata więzie-

Kempara miała zarzut przekrocze-

przedłużeniem „najlepszego miasta

Chciuk i nie mówi o tym wprost, lecz

słowo drohobyczanina, kresowia-

nia, na mocy amnestii kara została

nia uprawnień przez głosowanie

na świecie”, Lwowa. Mały Jędruś

to jest konkluzja wynikająca nie tyl-

ka oraz wielkiego patrioty Polski,

zmniejszona o połowę – do dwóch

za dekretami o stanie wojennym –

Chciuk z rodu Witkowskich przeży-

ko z jego twórczości, a także i z jego

przetłumaczone na język ukraiński,

lat i zawieszona na pięć lat.

wbrew konstytucji PRL, bo podczas

wa tu swoje dzieciństwo i młodość.

życia, nieprostego życia nieprostego

może uchylić zasłonę prawdy, której

Stanisław Kania, były I sekre-

sesji Sejmu Rada nie mogła wyda-

Nie potrafi on zrozumieć chwiejnej

pokolenia nieprostych czasów.

wszyscy poszukują. Niestety nie ra-

tarz KC PZPR, który przestał peł-

wać dekretów (kara do trzech lat).

wtedy polityki polskiej w stosunku

W Drohobyczu trudno było do-

zem, a każdy oddzielnie. Bo prawda

nić swoją funkcję na 2 miesiące

Od sierpnia 2011 r. proces toczył

do Ukraińców, nieraz staje w obronie

stać mi tę książkę. Znalazłem ją po

u każdego swoja? Niestety, wygląda

przed wprowadzeniem stanu wo-

się już bez udziału głównego oskar-

niewinnie obrażanych, chociaż i sam

trzeciej próbie w jednej tylko księ-

na to, że tak, choć tak być nie po-

staje się często obiektem wrogości

garni „Czas czytaty”.

winno.

„karaimów” (tak pogardliwie nazywa-

Książka wywołała wielki od-

Na przykładzie prowincjonalnego

no wtedy Rusinów). Wielka rodzina

głos, niemal jednoznacznie pozy-

Drohobycza – „półtora miasta” (bo pół

oraz wielkie towarzystwo, składające

tywny, w kręgach akademickich

polskie, pół żydowskie i pół ukraińskie)

się z przedstawicieli różnych narodo-

miejscowego uniwersytetu. Nieste-

Andrzej Chciuk pokazuje, jaka realna

wości, cały szereg obrazów i ludzi,

ty, większość ludzi w Drohobyczu

sytuacja była w Galicji Wschodniej

od tych bez śladu zapomnianych do

nie przeczyta tej książki z różnych

między I a II wojną światową. W pa-

znanych jak Schulz, rebe Awigdor,

powodów, napewno nie warto tu

rze idą bohaterstwo i podłość, duma

Mściwujewski czy Jarosz. Sportowe

zastanawiać się nad przyczynami.

i wstyd, zło i dobro, przepływają

wydarzenia i rafineria Polmin, życie

Ten kto przeczyta, ma szansę prze-

wielkie rzeczy przez drobne a nawet

harcerza, spacery, zabawy, droho-

żyć wstrząs, który może zmienić

drobiazgowe sytuacje, zmuszają do

byckie gimnazjum, świątynie, „sklepy

nieufność na zrozumienie, wrogość

zastanowienia się. Czemu tak, a

cynamonowe”, ulice, okolice, dzień

i ból – na przebaczenie. I dotyczy

nie inaczej? Boże, dlaczego to tak

powszedni i świeta - swoje i święta

to zarówno Polaków, jak i Ukraiń-

się stało? Te pytania są istotne nie

sąsiadów – cały Drohobycz tych cza-

ców, tych ostatnich – szczególnie.

tylko dla ludzi z tamtych czasów

sów staje w swym pięknie, w swej

Bo jedna taka książka jak „Atlantyda”

(Polaków, Ukraińców, Żydów, Niem-

niepowtarzalności, a jednocześnie z

Andrzeja Chciuka może rozwiać za-

ców etc.), ale i dla ich potomków,

żonego – b. szefa PZPR, b. premie-

jennego, został uniewinniony od

takim podobieństwem życia w innych

korzenioną w głowach wielu miesz-

dla nas. Jesteśmy spadkobiercami

ra i b. szefa MON 88-letniego gen.

zarzucanego mu czynu.

miasteczkach tego typu (Stryj, Brze-

kańców tej ziemi sowiecką propa-

tej spuścizny, która nieuchwytnie

Wojciecha Jaruzelskiego, którego

Postępowanie w sprawie Eu-

żany, Sambor, Przemyśl, Tarnopol,

gandę, nastawioną wrogo do Polski,

odpływa hen-hen, do wieczności.

sprawę z powodu złego zdrowia

genii Kempary, byłej członkini Rady

Stanisławów...). Czytając wspo-

Polaków i polskości. Dla niektórych,

Zatrzymywana jest w obrazkach

sąd wyłączył z tego postępowania

Państwa PRL, zostało umorzo-

mnienia Chciuka, zapomina się o

po jej lekturze, może być zaskocze-

naszych babć i dziadków, w ich pa-

i zawiesił. Jest on oskarżony o kie-

ne 86-letni dziś generał Czesław

tym, że pisze on je na dalekiej ziemi

niem, że nie tylko Kijów był „kolebką

mięci i opowieściach, coraz bardziej

rowanie „związkiem przestępczym

Kiszczak na ogłoszenie wyroku

australijskiej, w dalekich już od tych

trzech bratnich narodów – rosyjskie-

sprzecznych ze sobą, w rujnujących

(kara do dziesięciu lat). Prawdo-

nie przybył. Wyrok jest nieprawo-

czasów, jak i od czasów naszych,

go, ukraińskiego i białoruskiego”, ale

się pomnikach materialnych tych

podobnie nigdy nie stanie on już

mocny. Sąd potwierdził, że wpro-

latach 60-70.

i braćmi byli Rus, Lech i Czech. Ale o

czasów, w słowach potocznych z

przed sądem.

wadzenie stanu wojennego było

Całkiem inna Polska, calkiem

tym uczą tylko w polskich szkołach.

bałaku, którym posługuje się coraz

nielegalne.

wp.pl, PAP, TVN 24

inny Drohobycz, całkiem inni ludzie.

Niestety...

mniej ludzi...