10

Przegląd wydarzeń

kurier galicyjski * 13–30 stycznia 2012 nr 1 (149)

Wyniki polsko-ukraińskich prac konserwatorskich

O postępie prac konserwatorskich, finansowanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP, na Cmen-

tarzu Łyczakowskim pisaliśmy na łamach Kuriera w nr 22. Teraz przedstawiamy czytelnikom relację z prac komisji pod

przewodnictwem Michała Michalskiego, oceniającej prace wykonane w katedrze ormiańskiej i katedrze łacińskiej.

JuriJ SmirNoW

tekst i zdjęcia

W katedrze ormiańskiej prace

przy odnowieniu kolejnych frag-

mentów malowideł ściennych Jana

Henryka Rosena były ukończone

jeszcze w sierpniu br. Już wtedy

Konserwator Jan Wiłkojć

komisja wysoko oceniła wyniki

konserwacji, którą prowadził zespół

polsko-ukraińskich konserwatorów

pod kierownictwem Joanny Czerni-

chowskiej z ASP w Warszawie. Tym

razem do Lwowa przyjechał tylko

Paweł Baranowski, przedstawiciel

Stowarzyszenia Absolwentów Aka-

demii Dziedzictwa, który przedsta-

wił komisji nie tylko wykonane już

prace, ale też i swój pogląd co do

W pracowni konserwatorów „Golgoty”

kontynuacji prac w 2012 roku.

serwatorów, z Andrzejem Kazbe-

Znacznie więcej problemów jest

rukiem na czele, działa na bardzo

nadal do rozwiązania przy konser-

wysokim poziomie zawodowym i

wacji drewnianej kaplicy „Golgota”,

znajduje najlepsze z możliwych

która znajduje się na południowym

rozwiązań w każdym konkretnym

dziedzińcu  katedry.  Intensywne

Konserwator andrzej Ka-

przypadku w pełnej zgodzie jak z

prace konserwatorskie trwają przez

zberuk

komisją i ministerstwem, tak i z za-

cały rok bez przerwy i to już dwa se-

rządem parafii ormiańskiej”.

marmoryzacja ścian i potężnych

zony. Jest to możliwe dzięki uprzej-

Kolejnym obiektem, gdzie pro-

pilastrów. Stiukowe kapitele tych

mości zarządu katedry i księdza

wadzone są wspólne prace konser-

pilastrów, o wysokości 70 cm, będę

proboszcza Tadeosa Geworgiana,

watorskie jest katedra łacińska. Tu

zachowane w oryginale i pozłoco-

który oddał do dyspozycji konserwa-

komisję spotkali kierownik zespołu

ne. Gdzie tylko będzie to możliwe,

torów cały chór. Rozebrana na 250

konserwatorów Jan Wiłkojć, kanc-

zachowa się stare złocenia. Bę-

części „Golgota” jest rozłożona na

lerz kurii metropolitalnej ks. Włady-

dzie zmieniona cała kolorystyka

stelażach i półkach, wśród licznych

sław Grymski i proboszcz katedry

ścian kaplicy. Będzie ona znacznie

preparatów i chemikaliów. Kierow-

inspektor mK i dN michał

Jan Nikiel.

jaśniejsza i będzie to powrót do

nik grupy konserwatorów Andrzej

Michalski

Konserwacja rzeźb z kapli-

Konserwator Jan Wiłkojć z Krako-

pierwotnej koncepcji z XVIII wieku.

Kazberuk bardzo dokładnie omówił

cy „Golgota”

wa dokładnie informował o wynikach

Taka kolorystyka będzie doskonale

wszystkie problemy, również cha-

III etapu prac w kaplicy Najświętszego

harmonizować z odnowionymi fre-

herby są znacznie uszkodzone. Do

rakteru technicznego, które wynikły

Sakramentu, dawnej Wiśniowiec-

skami.

tego zrobiono je z różnych materia-

podczas prac konserwatorskich i

rych miejscach tło było zdobione w

kich. Powiedział, między innymi,

Trzecim elementem całości prac

łów: marmuru, alabastru i wapienia.

metody ich wykonania. Mozolna

małe barwione w masie szkiełka.

że ogromny drewniany ołtarz był

są witraże. Niestety w 2011 roku nie

Wymaga to różnych metod i tech-

praca trwa nadal bardzo intensyw-

Udało się zamówić takie same i już

rozebrany na 283 części i że tech-

było pieniędzy na ich konserwację,

nologii renowacji każdej części. Ko-

nie. Kazberuk wyraził zdanie, że

są w pracowni”.

niczna konserwacja wszystkich już

ale jest nadzieja, że w 2012 roku

mentując przebieg prac i ich wyniki

montaż na dziedzińcu wszystkich

Większość elementów kompo-

jest zakończona. Na razie są one

fundusze znajdą się. I ostatnia, bar-

Inspektor MK i DN Michał Michalski

odnowionych elementów i części bę-

zycji jest już odnowiona. Mozolna

złożone w pomieszczeniach semina-

dzo poważna sprawa – to remont

powiedział: „Chcę podkreślić wiel-

dzie możliwy już w lecie 2012 roku.

robota może jeszcze potrwać kilka

rium duchownego w Brzuchowicach

latarni kaplicy. Na ten fakt komisja

kie zaangażowanie społeczności

Z Ukraińskiego Muzeum Narodo-

miesięcy. Oczywiście przy montażu

i czekają ostatecznego montażu w

zwróciła uwagę jeszcze w sierpniu.

ormiańskiej w sprawę renowacji

wego przywieziono już dwie braku-

na miejscu mogą wyniknąć dodatko-

kaplicy. Montaż nastąpi dopiero po

Już są fundusze na zabezpiecze-

kaplicy „Golgota”. Cały czas pozo-

jące figury Matki Boskiej i św. Jana

we problemy, ale są do rozwiązania.

zakończeniu wszystkich prac kon-

nie latarni na okres zimowy, zaś na

stawała ona we Lwowie i nie wy-

Apostoła, które należały do kaplicy

Najważniejsze prace już zrobiono i

serwatorskich w samej kaplicy. W

wiosnę ruszy jej kapitalny remont.

jechała nawet za mury świątyni. II

i przez długie lata znajdowały się w

znaczna część trudnych problemów

2011 roku zakończono restaurację

Komisja zwróciła uwagę na jeszcze

etap prac w 2011 roku objął przede

magazynach tego muzeum. Nieste-

technologicznych już rozstrzygnię-

XVIII wiecznych fresków Stanisława

kilka mniej ważnych pytań, np. na

wszystkim konserwację elementów

ty – obydwie bez głów i rąk, których

to. Konserwatorzy są niezwykle

Stroińskiego, które zdobią kopułę

wymianę wszystkich progów przy

drewnianych, rzeźbionych. W przy-

nie udało się odnaleźć. Teraz jest

zafascynowani i pochłonięci swoją

kaplicy. Jan Wiłkojć powiedział, że

wejściach do katedry. Z drugiej zaś

szłym roku najważniejszą będzie

jasne ostatecznie, że brakujące

pracą, o jej wynikach i problemach

nie zważając na późniejsze przema-

strony w tak ważnej sprawie jak re-

kwestia montażu, unifikacji kolo-

części trzeba będzie dorobić. Nie

mogą mówić w szczegółach godzi-

lowywania udało się odkryć i zabez-

nowacja zabytkowej katedry lwow-

rystycznej, wszystkich elementów

mniej trudną jest też sprawa od-

nami. Na przykład, przy demonta-

pieczyć oryginalne malowidła pędzla

skiej, drobnych i małoznaczących

i aranżacji całości. Postaramy się

nowienia i uzupełnienia polichromii

żu odkryto stare oryginalne kute

Stroińskiego i że tych oryginalnych

spraw nie ma.

sfinalizować wszystkie prace przed

figur, która zachowała się tylko we

gwoździe. 70% udało się odnowić

fragmentów okazało się znacznie

Sezon prac 2011 już za nami.

Euro 2012. Trudno nam ze spoko-

fragmentach. Na jednej rzeźbie są

i będą znów wykorzystane. Kazbe-

więcej niż przewidywano przed kon-

Wspólnie polsko-ukraińska komisja

jem patrzeć na stan narożnika ścia-

nawet ślady złocenia.

ruk zapewnia, że w ogóle nie będzie

serwacją. Po drugie – odrestaurowa-

konserwatorska układa plany na

ny, przy której kaplica ma być usta-

„Formy stylowe świadczą o tym,

widać współczesnych elementów

no 318 m² fresków. Jest to więcej niż

nowy 2012 rok. Przez lata współpra-

wiona. Ale z tym sobie poradzimy.

– mówi Andrzej Kazberuk, – że obie

i metod montażu kaplicy. Daleko

zakładał program prac na ten rok.

cy stworzono zespoły konserwato-

Dążymy do tego, aby przywrócić

figury pochodzą z jednego warsz-

zaawansowane są również prace

Teraz trzeba przywrócić ścianom ka-

rów o wysokich kwalifikacjach, ist-

dziełu jego pierwotny wygląd. Ale,

tatu, zaś figura Chrystusa Ukrzy-

przy odnowieniu trzech kamien-

plicy pierwotny wygląd. Jest to spra-

nieje pełne porozumienie polskich

z drugiej strony, nie jest to obiekt w

żowanego jest znacznie starsza.

nych epitafiów rodziny Augusty-

wa bardzo odpowiedzialna, ale nie

i ukraińskich służb konserwator-

muzeum, tylko w czynnej świątyni

Odwrotnie, rzeźbiarskie elementy

nowiczów. Wszystkie epitafia de-

powinno być z tym większych trud-

skich i rozumienie wspólnych zadań

i ma wykonywać funkcje sakralne.

tła są późniejsze i pochodzą z XIX

montowano ze ściany w którą były

ności technicznych. W 2012 roku

na dalszą perspektywę.

Nie prowadziliśmy żadnych prac

wieku. Jednak to nie znaczy, że z

wmurowane i rozebrano na części.

na pewno będą usunięte późniejsze

konserwatorskich na siłę lub wbrew

nimi jest mniej problemów techno-

Teraz trwa proces ich oczyszczania

KG

przemalowania olejne, odnowiona

zasadom konserwacji. Zespół kon-

logicznych. Na przykład, w niektó-

i konserwacji. Tablice z napisami i