12

Rozmowy Kuriera

kurier galicyjski * 13–30 stycznia 2012 nr 1 (149)

Leksykon miast

intymnych” i nie tylko

Kiedyś nazwałem się patriotą kosmopolitycznym, bo uważam, że nie ma tu sprzeczności. Kosmopolityzm –

to zdolność człowieka przyjmowania „cudzego” za „swoje”. Innymi słowy – to otwartość.

Jurij Andruchowycz

Jurij Andruchowycz to nie tylko

wieka przyjmować cudze za swoje.

znany prozaik i poeta, ale i niestru-

Innymi słowy – to otwartość.

dzony podróżnik. Stale podróżuje po

Na czym, dla ciebie oso-

państwach i miastach Starej Europy

biście, polega różnica odbio-

i Nowego Świata. Niedawno pokło-

rze drohobycza w roku 2007,

siem tych podróży stał się największy

2010 i dzisiejszym, gdy nie

objętościowo jego utwór -„Leksykon

ma z nami rektora Walerego

miast intymnych. Wolny podręcznik z

Skotnego, z którym łączyły

geopoetyki i kosmopolityki”.

cię ciepłe, przyjacielskie sto-

W książce autor opowiada o

sunki? o czym, czy o kim, w

swoich spotkaniach ze 111 miastami,

drohobyczu chciałbyś jesz-

opisuje swoje szczęśliwe i nie tylko,

cze napisać?

zdarzenia i refleksje. Wszystkie te

Niech spoczywa z Bogiem pan

przygody – są jak najbardziej intymne.

Walery. A różnica? Różnica nie jest

Wiadomo, opowiadania Andruchowy-

w Drohobyczu – różnica jest w mnie.

cza są subiektywne, to jego osobiste

W 2007 roku byłem tu – wstyd po-

charakterystyki miejsc. Można tu od-

wiedzieć – po raz pierwszy. A w 2012

czuć smaki i zapachy ulubionych za-

przyjadę tu jak do jednego z najważ-

kątków, zawarte w pamięci pisarza.

niejszych dla mnie miast. Czy jeszcze

Pierwsza prezentacja „Leksyko-

coś o Drohobyczu napiszę – nie wiem.

nu” odbyła się 11 listopada w Kijowie.

Ale muszę powiedzieć, że przekłada-

Okazało się, że cyfrowe zbiegi oko-

jąc Schulza, stale jestem w jakimś

liczności towarzyszą utworowi Jurija

innym, magicznym Drohobyczu.

Andruchowycza prawie na każdym

dlaczego właśnie w czer-

etapie jego powstawania. Powiedzmy,

niowcach wydałeś „leksy-

nową książkę ukończono 11.01.11.

kon”? czy dlatego, że to mia-

Egzemplarz kontrolny autor podpisał

sto jest związane z twoim,

we wrześniu w czasie festiwalu po-

świętej pamięci, ojcem?

ezji MeridianCzernowitz („Leksykon

Nie. Nie jest to z nim w żaden

miast intymnych” przygotowano do

sposób związane. Tak naprawdę, to

druku w czerniewickim wydawnictwie

zawsze ciekawie pracować mi z no-

pod tą nazwą) na 11 miesięcy przed

wymi ludźmi. Wydawnictwo Meridian

prezentacją utworu. Ale przejdźmy do

z Czerniowic nie miało doświadcze-

krótkiej rozmowy z autorem.

nia w wydawaniu takich książek, ale

zrobili wszystko co mogli. Jestem im

za to bardzo wdzięczny.

z JuriJem aNdrucho-

WYczem rozmawiał leo-

Wiem, że teraz pracujesz

Nid GolBerG.

nad przekładem Schulza. Jak

decyzja o napisaniu tej

daleko do zakończenia pra-

niezwykłej książki zapadła,

cy? co zmusiło cię do nowe-

obiektem badań: czymś, co traci swo-

Tu jest tylko 111 miast.

jak sam piszesz, w dusseldor-

go przekładu? Gdzie masz

je znaczenie, jednak niezauważalnie

czy to wszystkie, które w ży-

fie. dlaczego właśnie tam?

zamiar wydać książkę? może

Przypadek. To mogło się zdarzyć

dla przeważającej większości z nas.

ciu odwiedziłeś?

w drohobyczu?

Nie, nie wszystkie, ma się rozu-

w każdym innym mieście. Ale będąc

Jeżeli mam być szczery, to do

opowieść o drohobyczu,

mieć. Już mówiłem, że jesienią 2005

w Dusseldorfie, jesienią 2005 roku

dziś nie wiem, gdzie będzie wydana

skąd sam pochodzę i gdzie

roku naliczyłem gdzieś około 120. Na

nagle uświadomiłem sobie, że ilość

ta książka. Gdzieś na pewno wyda-

mieszkam, powiązana jest

dziś to już o wiele więcej. Ale staną-

miast, w których bywałem, z pewno-

dzą, w to nie wątpię. Moja sprawa –

w Twojej książce z postacią

łem na tej cyfrze – 111. Trzeba było

ścią przekroczyła setkę. W następ-

doprowadzić do końca mój przekład.

Bruno Schulza. Kim on jest

dla tej książki stworzyć jakieś szcze-

nych dniach podliczyłem – wypadło

Jestem daleko nie pierwszym tłuma-

dla ciebie i na ile możemy

gólne ramy!

gdzieś pomiędzy 107 a 120.

czem Schulza na język ukraiński,

mówić o wejściu pisarza w

moi poprzednicy robili to niezwykle

Jakie określenie pisarz

dlaczego realizacja za-

kontekst kultury ukraińskiej?

Schulz jest dla mnie wyjątkowo

starannie. To bardzo utrudnia moje

andruchowycz mógłby dać

miaru trwała aż pięć lat?

Przyjemnie jest pisać powoli,

ważnym pisarzem. Dopiero teraz

i tak nie proste zadanie tłumacza.

pojęciu miasta, jego feno-

bez pośpiechu. Przynosi to szcze-

uświadamiam to sobie w pełni – te-

menu? Bo dla iwana Franki,

Jakie masz najbliższe pla-

gólną twórczą satysfakcję.

raz, gdy go przekładam. W następ-

żywioł miasta był w jakimś

ny? czy nie miałeś chęci na-

nym roku ma się ukazać jego wy-

stopniu wrogi. a dla ciebie?

czym jest dla ciebie „lek-

pisać coś dla dzieci, przecież

Dla mnie przeciwnie – to żywioł

brana proza w moim przekładzie.

sykon”? Jaki to gatunek lite-

masz wspaniałą wnuczkę?

wkładasz w pojęcie „kosmo-

mojego życia. Nie mogę bez miast.

Dopiero teraz, przekładając, mam

Jest to rzecz wiadoma: dla dzie-

racki?

polityzm, kosmopolityczny”

Według mnie – miasto jest czymś

Cała intryga tej książki przeważ-

możliwość czytać go z taką uwagą,

ci trzeba pisać tak jak dla dorosłych,

i dlaczego dla wielu to słowo

takim, gdzie w najdrastyczniejszy

nie leży w tym, że nie można jej okre-

na jaką zasługuje. Według mnie, dziś

ale lepiej. Dlatego na razie nie od-

(tak, jak liberalizm, liberał, to-

sposób kultura przecieka w cywiliza-

ślić. Chciałem napisać jakąś „uniwer-

już jest on obecny w ukraińskim kon-

ważyłem się. Ostatnio absorbowała

lerancja) jest obraźliwym?

cję i na odwrót. Dopuszczam myśl,

salną” książkę, mieszankę gatunków.

tekście kulturowym. Teraz idzie mowa

mnie praca przy zakończeniu naszej

Na twoje „dlaczego?”, wydaje mi

że miasto jest, przede wszystkim,

Ale mój krewny, poeta Jarosław Do-

o tym, żeby tę obecność wzmagać i

wspólnej z polskim zespołem „Kar-

się, nie ma dobrej odpowiedzi. Można

fenomenem okresu modern, który

wgań, przedwczoraj spotkał mnie

powiększać, bo Schulz jest nam bar-

bido” muzycznej trylogii – „Absynt”.

dopuszczać różne stereotypy myśle-

już mamy za sobą. W okresie post-

we Frankowsku i mówi: „Daj ci Boże

dzo potrzebny. Mam nadzieję, że mój

Niedawno odbyła się premiera w

nia totalitarnego, recydywy stalinizmu

modernistycznym, niby panującym

jeszcze nie jedną taka powieść napi-

przekład będzie temu sprzyjał.

sali kijowskiego konserwatorium.

czy neonazizmu. Kiedyś nazwałem

obecnie, nie ma już miasta, ale „glo-

sać”. Odkrył moją próbę napisania

się patriotą kosmopolitycznym, bo

Swój nowy utwór nazwa-

dziękuję za rozmowę i ży-

balna wioska”. Nawet, jeżeli tak jest,

„Leksykonu” jako takiej, można by

uważam, że nie ma tu sprzeczności.

łeś „podręcznikiem geopoety-

czę dalszych sukcesów.

to miasto wydaje mi się ciekawszym

powiedzieć, ukrytej powieści.

Kosmopolityzm – to zdolność czło-

ki i kosmopolityki. Jaki sens

zdjęcia: http://img.naszemiasto.pl/