kulturalnych

5

www.kuriergalicyjski.com * kurier galicyjski * 30 marca–12 kwietnia 2012 nr 6 (154)

hOMER huCuLSZCZYZNY

tomu umieściłem taki tytuł „Za wasze

Twój przewodnik jest pe-

i nasze majątki”, bo uważam, że te

łen opowieści i legend zwią-

obiekty powstały za polskie pieniądze

zanych z każdym obiektem.

Uroki huculskiego świata, zapach smerekowego lasu, głosy owczych

na terenie Ukrainy i dlatego te rezy-

Skąd czerpałeś te wiado-

stad, huculskie bajki, przypowieści i legendy, gdzie nawet Bóg i Aryd-

dencje uważam za nasz wspólny do-

mości?

Każdą wiadomość starałem się

robek historyczny. Stąd właśnie i wy-

nyk (diabeł) razem uzgadniający różne, całkiem przyziemne i codzien-

pozyskać gdzie się tylko dało. Wie-

pływa cały sens nazwy tego wydania:

ne sprawy – wszystko to możemy dotknąć, powąchać i posłuchać czy-

le ciekawego dowiedziałem się od

„Polskie zamki i rezydencje na Ukra-

miejscowej ludności, od krajoznaw-

inie”. Jak już wspomniałem nie jestem

tając „Na wysokiej połoninie” Stanisława Vincenza. Oryginalna nazwa

ców, ze starych źródeł, np. przewod-

Polakiem, ale jestem miłośnikiem

pierwszego tomu w przekładzie Tarasa Prochaśki to „Prawda staro-

ników Mieczysława Orłowicza.

kultury, języka, kościoła, architektury

wieku”. Przeplata się tu kronika z mitologią, etnologia z poezją i prozą.

polskiej. Mamy wspólną historię, nie

Jak wyglądały Twoje spo-

zważając na momenty tragiczne.

tykania z miejscową ludno-

Polski pisarz, urodzony w Swobodzie Ranguskiej był na tyle bliskim

ścią?

Na prezentacji wspomi-

mieszkańcom gór, że tak dokładnie przekazał ich życie, jak nikt inny.

Różnie to bywało. Raz udawa-

nałeś, że masz już informa-

łem fotografa, szukającego plene-

cje o kolejnych obiektach.

Do słownych obrazów dodał on własne, przepełnione intelektualnym

rów do zdjęć ślubnych. Inny razem

Czy ukaże się trzeci tom?

bogactwem, które daje kultura europejska i własne rozważania.

poszczuto mnie psami, bo w obiek-

Teraz trudno mi o tym mówić (ze

cie mieściła się prywatna masarnia.

śmiechem). Teraz mam cykl prezen-

tacji po wydaniu książki w różnych

(notatki z prezentacji książ-

miastach Ukrainy. Potem trochę chcę

ki Stanisława Vincenza „Na

odpocząć. Nie wiem jeszcze czy

wysokiej połoninie” w prze-

będzie tom trzeci, ale mam plany

kładzie Tarasa Prochaśki)

kolejnej książki o klasztorach rzym-

skokatolickich na terenie współcze-

SABINA RÓŻYCKA

snej Ukrainy. Jest to też olbrzymi

tekst i zdjęcie

materiał.

Powieść z życia Hucułów po-

Jak oceniasz dotychcza-

wstała w języku polskim. Na język

sowe prezentacje?

ukraiński książka była już tłumaczo-

Jestem bardzo zadowolony ze

na w czasach władzy radzieckiej.

wszystkich spotkań z czytelnikami

Kolejny przekład został zaprezento-

moich książek. Atmosfera wszędzie

wany w iwano-frankowskim centrum

panowała wspaniała. Dzisiejsza pre-

kultury i sztuki „JE”. Tłumaczem Vin-

zentacja we Lwowie bardzo mnie

Dedykacja od Dmytra Anto-

cenza stał się tym razem znany w

ucieszyła, jestem zadowolony z py-

niuka: Czytelnikom „Kuriera

Europie i na Ukrainie pisarz, filozof,

tań, które mi zadawano. Świadczy to,

Galicyjskiego” z szacunkim

tłumacz z polskiego Taras Prochaś-

że ludzie interesują się tym tematem

od autora

ko, który, jak i Vincenz, urodził się

i że sprawa ich poruszyła. To właśnie

Taras Prochaśko

na Huculszczyźnie, w miejscowości

mnie, jak autora, ucieszyło.

Ale miejscowi ludzie spotykali mnie

Delatyn. Dlatego język i wszystko,

najczęściej z ciekawością i sympatią.

Czy planuje pan przekład

ale gdzie ona przepływa – nikt nie

dać nowy przekład? Po prawdzie – nic

co opisuje Vincenz jest dla niego bli-

Pytali co tu robię, dlaczego fotogra-

książki na język polski? Czy

wiedział. Jest państwo ludożerców,

nowego! Ale są takie rzeczy, o których

skim, wpojonym w jego ciało i duszę

fuję, bo nigdy tu nikogo nie było. Gdy

miał pan już może oferty z

gdzie straszni ludzie jedzą surowe

trzeba człowiekowi przypominać. Jak,

jeszcze w dzieciństwie.

mówiłem im, że zbieram materiały o

Polski?

na przykład, codzienna modlitwa. Tak

mięso. Mieszkają oni gdzieś daleko

Przepełniona sala ledwo pomie-

Na razie miałem tylko pytania

zamkach polskich, to przyjmowano

i ta książka jest takim codziennym

na północy. Tak sobie wyobrażali

ściła studentów, znanych pisarzy, na-

od słuchaczy i czytelników na ten

mnie serdecznie i otwarcie.

górale Rosjan. A na końcu świata –

przypomnieniem o zwyczajnym ży-

ukowców, artystów, muzyków, etnolo-

temat. Nie miałem na razie żadnych

Czy nie dziwili się, że

rachmani, Boscy ludzie. Dla nich po

ciu, codziennym przypominaniem o

gów, działaczy społecznych, przedsta-

ofert z Polski na moją publikację. Ale

są to obiekty wybudowane

Wielkanocy rzeką puszczano sko-

rzeczach ważnych, ale obecnie mało

wicieli prasy, którzy przyszli zanurzyć

jeżeli by była taka możliwość, to bar-

przez Polaków?

rupki z pisanek, żeby widzieli oni, że

niezauważalnych.

się w cudowny świat Huculszczyzny

dzo byłbym zainteresowany. Bardzo

Czasami wiedzieli o tym. Czasa-

świat jeszcze istnieje i nie nadeszła

„Gdy starałam się redagować

Vincenza. W tle pobrzmiewały cymba-

było by mi miło, gdyby moje książki

mi mówili, że są to zamki ukraińskie.

jeszcze Apokalipsa…

przekład Tarasa, – mówi Halina Pe-

ły tworząc niepowtarzalny nastrój.

zyskały więcej czytelników.

Dlatego w przedmowie do drugiego

Przed przystąpieniem do prze-

trosaniak, – ogarniało mnie uczucie

„Nie wiem, czy ten przekład w

kładu Taras Prochaśko dużo czytał

zdumienia jak zmaleli dzisiejsi ludzie

ogóle by się ukazał, gdyby nie pani

o Stanisławie Vincenzie i starał się

i jednocześnie porażała mnie du-

profesor Aleksandra Hnatiuk, – opo-

dowiedzieć się o nim jak najwięcej

chowa siła ludzi, opisywanych przez

wiada Taras Prochaśko. –To właśnie

Представництво Спільного технічного секретаріату

o pisarzu, który wyrósł na Huculsz-

Vincenza. Mieli nieproste życie, cięż-

ona zaproponowała mi by wziąć się

(СТС) у Львові

czyźnie i mówił językiem Hucułów.

kie warunki, ale zawsze pozostawali

za Vincenza. Jestem jej za to bar-

запрошує на 2-ий раунд інформаційних семінарів ІІІ

Jako dziecko niańka-Hucułka uczy-

godnymi. Ludzie ze stron książki Vin-

dzo wdzięczny”. Pracował nad prze-

конкурсного набору в рамках Програми транскордонного

ła go języka, piosenek, kołomyjek.

cenza promieniują najlepszymi ludz-

kładem Prochaśko przez cały rok.

співробітництва Польща-Білорусь-Україна

Był zarazem nosicielem wielkiej

kimi rysami. Nikt nie uskarża się na

„Język polski Vincenza jest trudny, –

2007-2013 відповідно до наступного графіку:

europejskiej kultury. Otrzymał wspa-

życie, nie płacze i nie skamle. Góry

przyznaje się, – przeczytać ją, nawet

niałe wykształcenie i na tyle zżył się

nie cierpią łez. Góry rodzą, wzrastają

znając język, jest trudno. Książkę tą

Ужгород – 18 квітня 2012 року, приміщення Закарпатської облас-

z Ukraińcami - Rusinami, że w 1918

i przyjmują w łono skąpej na urodzaj

można porównać do górskich dróg,

ної державної адміністрації, 88008, м. Ужгород, Народна пл., 4;

roku nie chciał walczyć przeciwko

ziemi tylko wytrwałych, silnych, męż-

połonin – nie jest ani lakierowana, ani

Івано-Франківськ – 19 квітня 2012 року, приміщення Івано-

nim. Dopiero w 1920 roku wstąpił do

nych, sprawiedliwych i szlachetnych.

„asfaltowana”, nie ma w niej żadnych

Франківської обласної державної адміністрації, 76004, м. Івано-

Wojska Polskiego by wziąść udział w

Takich, którzy sami podobni są do gór

drogowskazów. I dlatego właśnie jest

Франківськ, вул. Грушевського 21;

wyprawie na Kijów, we wspólnej wal-

– takich jak kamień, takich jak mur”.

prawdziwa. Na początek przekła-

Львів – 20 квітня 2012 року, приміщення Львівської обласної дер-

ce przeciwko bolszewikom. We wsi

Żal, że teraz na Huculszczyźnie

dałem po prostu na język ukraiński,

жавної адміністрації, 79008, м. Львів, вул. Винниченка, 18;

Bystrec zbudował chatę huculską.

wszystko wygląda inaczej. W cza-

dopiero potem mogłem używać słów

Луцьк – 24 квітня 2012 року, приміщення Волинської обласної дер-

Przyjeżdżało tam wielu europejczy-

sach sowieckich Huculi stali się naj-

huculskich, które są okrasą dzieła.

жавної адміністрації, 43027, м. Луцьк, Київський Майдан, 9;

ków, którzy dzięki polskiemu pisa-

bardziej pokornymi ze wszystkich

Sam Vincenz – na odwrót – pisał ją

Рівне – 25 квітня 2012 року, приміщення Рівненської обласної дер-

rzowi odkrywali dla siebie Karpaty. W

etnicznych grup na Ukrainie. Dziś,

po huculsku, a dopiero potem wpro-

жавної адміністрації, 33000, м. Рівне, вул. Симона Петлюри, 35.

1939 roku został aresztowany przez

potomkowie dumnych gazdów zmu-

Тернопіль – 26 квітня 2012 року, приміщення Тернопільської облас-

wadzał polski język literacki. Ten

ної державної адміністрації, 46021, м. Тернопіль, вул. Грушевського, 8;

bolszewików. Wstawili się za nim

szeni są do zarobkowania na chleb

przekład jest swoistym odbiciem lu-

na obczyźnie. Oderwani są od gór,

jednak znani kijowscy pisarze. Po-

strzanym odbicia”.

Реєстрація учасників семінарів –

od duszy i życie ich staje się „nade-

tem Vincenz przez „zieloną granicę”

Przekłady tego utworu istnieją już

до 17 квітня 2012 року

rwanym”.

przedostał się na Węgry. Będąc tam

na Ukrainie. Powstały one w latach

Початок семінарів – 10.00 м.ч.

Niegdyś Huculia była dla górali

pomagał w ratowaniu Żydów. Wiąza-

1950 – na początku 60. Taras Pro-

Реєстраційна форма семінарів розміщені на офіційному

centrum Wszechświata. Poza nią

ła go z nimi dawna przyjaźń z dzie-

chaśko przed podjęciem pracy ich nie

сайті Програми – www.pl-by-ua.eu

było niewiele. Tak miejscowi, według

ciństwa. Otrzymał za to honorowy

czytał. Zrobił to specjalnie, po to by

Попередня реєстрація для участі у семінарах є обов язковою. У випад-

Vincenza, wierzyli, że gdzieś bardzo

tytuł „Sprawiedliwy wśród narodów

jego przekład był oryginalny i niczym

ку будь-яких змін щодо графіку та місць проведення семінарів СТС по-

daleko jest Rzym, a tam dobry sta-

świata”. Powieść „Na wysokiej poło-

nie zaśmiecony. Pisarzowi z Przykar-

відомить про це на веб-сайті Програми.

ruszek papież, że jest Wiedeń z jego

ninie”, nie kuszony powabami świata

pacia to się udało. „Na tyle pokocha-

Детальнішу інформацію про набір проектів та пакет аплікаційних до-

cesarzem. Jest on nieszczęśliwy, bo

zachodniego, napisał w Szwajca-

łem Vincenza za jego utwory, że po-

кументів можна отримати в офісі Спільного Технічного Секретаріату

nie może pozwolić sobie na nic ludz-

rii. Przypomniał sobie wszystko to

jawienie się tej książki jest dla mnie

Програми транскордонного співробітництва Польща-Білорусь-Україна

o czym marzył, gdzie chciał być i z

kiego i prawdy o świecie nikt mu nie

ważniejsze, niż moje własne publika-

2007-2013, у Представництві СТС у Львові, а також на інтернет-сторінці

czym powiązał go los i Bóg.

podaje. Jest jeszcze rzeka Dunaj,

cje” – podsumowuje pisarz. Co może

Програми www.pl-by-ua.eu