15

www.kuriergalicyjski.com * Kurier galicyjski * 15–28 maja 2012 nr 9 (157)

BUNKRY SIĘ NIE OPARŁY

nas swoją obecnością. Rozumiem

dykolwiek okazano, nie jest sprawą

tych, którzy przybyć nie mogli. Liczę

ludzką. Ale możemy i powinniśmy

także na to, że to nie jest nasze ostat-

umieć to miłosierdzie okazywać.

nie spotkanie pod tym pomnikiem, a

Wiem, że nie jest to łatwe. Sam po-

Zabytek architektury fortyfikacyjnej z lat 30. w XX wieku zniszczyli

raczej jest to początek naszych kon-

chodzę po z linii mamy z kresowej

wandale. Jadąc przez most kolejowy nad Dniestrem na trasie Dubowce

taktów”.

rodziny. Naszą rodzinę też dotknęły

O swoim pragnieniu do porozu-

dramaty. Dramat, który się tutaj roze-

– Jezupol, na pograniczu rejonów halickiego i tyśmiennickiego, można

mienia z Polakami mówili też repre-

grał jest już historią. Ale jak widzimy,

zentanci ukraińskich władz państwo-

umiemy i potrafimy pamiętać. I dla-

zobaczyć dwie unikalne konstrukcje – wojskowe obiekty obronne. Są to

wych i samorządowych. W uroczysto-

tego w tym całym naszym dramacie

bunkry przyczółków mostu kolejowego linii kolejowej Lwów –

ści uczestniczyły, przybyłe z Polski,

wspominania i dramacie tego co

rodziny byłych mieszkańców Podka-

się wydarzyło, trzeba szukać też

Stanisławów, przełożonej tędy w 1866 roku.

mienia i okolic, a również pielgrzymi z

jasnych kierunków, jasnego sposo-

Przemyśla, przedstawiciele organiza-

bu myślenia. Dwa tygodnie temu

SABINA RÓŻYCKA

cji polskich ze Lwowa, władze obwo-

byłem na poświęceniu i odsłonięciu

tekst

du lwowskiego i rejonu Brody, polscy

pomnika bł. ojca Emiliana Kowcza,

ANDRIJ CZEMERYŃSKI

dyplomaci z konsulem generalnym

Błogosławionego Greckokatolickie-

zdjęcie

RP we Lwowie Jarosławem Droz-

go Kościoła, który w obozie w Maj-

dem, delegacja Rady Ochrony Pa-

danku zginął za innych ludzi. Bardzo

Wchodziły one też w pozycje

mięci Walk i Męczeństwa z Warsza-

podobna historia do św. Maksymilia-

obronne przedmościa w Haliczu

na Kolbego, który umiał w obozie

– opowiada historyk Andrij Czeme-

okazać największe miłosierdzie.

ryński. Na początku XX wieku analo-

Nawiązując do historii bł. Emiliana

giczne umocnienia były w Niżniowie

Kowcza, konsul Drozd powtórzył za

w rejonie tłumackim i w Jaremczu. Te

kardynałem Lubomyrem Huzarem,

ostatnie zostały zniszczone w czasie

że syn jednej ziemi zginął na drugiej

I wojny światowej. W Polsce zacho-

ziemi, w Majdanku, za pomoc synom

wały się podobne przyczółki w okolicy

trzeciej ziemi, ponieważ skazano go

Tryncza i Tarnowa.

wówczas za wspieranie Żydów. Ale

Umocnienia zostały zrekonstru-

okazywał również pomoc i Polakom,

owane i zmodernizowane w latach

i Ukraińcom.

30. XX wieku przez wojsko polskie,

Jeszcze raz powtórzę – trzeba

ryści, spławiający się Dniestrem nie

z wykorzystaniem poprzednich, jesz-

nice dla broni maszynowej i trzy dla

umieć okazywać miłosierdzie. I bar-

zobaczą już pierwotnego wyglądu tej

cze austriackich umocnień. Bunkry

strzelców. Górna część bunkra – to

dzo się cieszę, że mamy tutaj możli-

Henryk Bajewicz – prezes

unikalnej konstrukcji. Chociaż mógł

były cały czas wykorzystywane w

pozycja do obrony otwartej. Grubość

wość o tym powiedzieć. Tutaj, w Pod-

Stowarzyszenia Kresowego

by tu powstać kompleks muzealny

okresie sowieckim. Przeznaczone

ścian – 60 cm, a stropów – 40 cm.

kamieniu mogliśmy się spotkać dzięki

„Podkamień”

historii obronności, można byłoby

były do obserwacji i prowadzenia

Przejść z piętra na piętro można po

przeprowadzać rekonstrukcje walk.

okrężnego ognia, a także jako miej-

wmontowanych w ściany drabinach,

Pan Czemeryński jest pewny, że uda

sce dyslokacji garnizonu obronnego.

które łączyły wszystkie pomieszcze-

się uratować konstrukcję bunkra na

Pomyślane były tak, żeby w ciągu

nia – od piwnic po basztę. Wysokość

północnym brzegu Dniestru. Bun-

dłuższego czasu samodzielnie sta-

poszczególnych pięter wynosi dwa

kry trzeba zachować – są przecież

wiać opór. Na współczesnych tere-

metry. Najwyższa jest piwnica – 2,75

cząstką naszej historii. Tej wojskowej

nach Ukrainy analogicznych do tych

m. Drzwi wejściowe były podwójne

i tej kolejowej.

umocnień nie ma. Bunkry obrony

i miały dodatkowe płyty wewnętrzne

mostu przez Dniestr były cennym za-

– prawdopodobnie dla ochrony przed

PS. (od redakcji)

bytkiem architektury fortyfikacyjnej.

gazami bojowymi. Całą konstrukcję

Swoją drogą, ciekawe jak bez

Bunkry składały się z dwóch pię-

wieńczyła kopuła pancerna.

specjalistycznego sprzętu, odpowied-

ter – kazamatów. „Do prowadzenia

Niedawno wandale ścięli pancerną

nich urządzeń i fachowców można

ognia z broni maszynowej i strzelec-

wieżyczkę, wsporniki pozycji strzelca-

ściąć i wywieźć kilkutonową pancer-

kiej służyły otwory strzelnicze – konty-

obserwatora. Na szczęście ocalały me-

ną kopułę, do której dostęp jest tylko

nuuje pan Czemeryński. – Na piętrze

talowe zasłony otworów strzelniczych

od strony torów kolejowych? Kto to

są strzelnice i okno zamykane pan-

pierwszego piętra i piwnicy. Obecnie

mógł zrobić?

cerną płytą; na drugim – trzy strzel-

pasjonaci historii wojskowości i tu-

Kwiaty składa konsul generalny RP we Lwowie Jarosław

Drozd (w centrum) wraz z korpusem dyplomatycznym

Śladami Polaków do Turcji przez Ukrainę

wy oraz miejscowa ludność. Wśród

staraniom rodzin ludzi tutaj pochowa-

Przez Przykarpacie przebiegała trasa przejazdu 50 motocyklistów w ramach podróży „Śladami

modlących się Polaków i Ukraińców

nych, dzięki staraniom administracji

Polaków”. Jechali przez Ukrainę do Turcji, do polskiej wsi Adampol (Polonezköy – po turecku),

zauważyłem też kapłana Ukraińskiej

miejscowej, dzięki staraniom admi-

Cerkwi Prawosławnej patriarchatu

nistracji polskiej. Szczególnie trzeba

obchodzącej w tym roku swoje 170-lecie. Wyprawę poświecili pamięci Rodaków, którzy założyli

moskiewskiego. W rozmowie z ko-

podkreślić działania Rady Ochrony

tę wieś.

respondentem Kuriera zaznaczył, że

Pamięci Walk i Męczeństwa. I mu-

razem ze swymi parafianami uczest-

szę powiedzieć, że takich miejsc jest

W Kołomyi zostali ciepło przyję-

SABINA RÓŻYCKA

niczył we wspólnych modlitwach w

jeszcze bardzo dużo. Będziemy się

ci przez członków polskiego towa-

tekst

Hucie Pieniackiej. Niestety, nie przy-

w nich spotykali, ale od nas zależy

rzystwa, odwiedzili cmentarz, gdzie

OKSANA OSTROWSKA

szedł nikt ze studytów, zakonników

z jakim uczuciem tu przyjdziemy

modlili się za swych rodaków, którzy

zdjęcia

greckokatolickich, którzy obecnie

i z jakim uczuciem stąd wyjedziemy.

zginęli na terenach Przykarpacia w

są w posiadaniu kościoła i niektó-

Wyjedźmy stąd z czystym sercem,

latach 1918-1919.

Trasa rajdu przebiegała przez

rych pomieszczeń byłego klasztoru

chociaż zapomnieć jest tak ciężko”

W Kołomyi zostali przyjęci aro-

Przykarpacie, gdzie uczestnicy od-

dominikańskiego w Podkamieniu.

– zakończył konsul generalny RP we

matycznym chlebem i obdarowani

wiedzili Dolinę i Kołomyję. Później

Możliwe, że nie wiedzieli o tej uro-

Lwowie Jarosław Drozd.

symbolem miasta – pisanką. Przed

ruszyli na Czerniowce, aby stamtąd

czystości na cmentarzu?

muzeum uczniowie polskiej szkoły

jechać do Mołdawii i Turcji.

„Przyjechałem tutaj jako najwyż-

PS.

szy na ziemi lwowskiej przedstawi-

Członkowie Stowarzyszenia Kre-

ciel Rzeczypospolitej z ciężkim ser-

sowego „Podkamień”: Józefa Ora-

cem i ciężką duszą – powiedział w

czewska, Stanisław Chodorowski,

swoim słowie konsul generalny RP

Tomasz Lekki, Krystian Takuridis,

we Lwowie Jarosław Drozd. – Zło,

Aleksander Wiśniewski za szcze-

które spotkało tutaj tych ludzi mia-

gólne zasługi w upowszechnianiu

zorganizowali koncert, na którym wy-

ło ludzką twarz. Wszyscy jesteśmy

idei pamięci narodowej zostali ude-

konali polskie i ukraińskie piosenki.

ludem Bożym, i tak się zdarzyło, że

korowani Medalem Opiekuna Miejsc

Rozczuliło to motocyklistów i z ochotą

od chrześcijańskiej ręki zginęli tu

Pamięci Narodowej przez Przewod-

pozowali do fotografii z dziećmi. Te,

chrześcijanie. Ale też do ludu Bo-

niczącego Rady Ochrony Pamięci

natomiast uważnie oglądały drogie,

żego należy okazywanie miłosier-

Walk i Męczeństwa, prof. Władysła-

potężne pojazdy. Motocykliści opo-

dzia. Miłosierdzie ma różny wymiar

wa Bartoszewskiego.

wiedzieli o swoich wrażeniach z Ukra-

i można je w różny sposób pokazać.

iny. Stwierdzili, że najbardziej podoba

Największe miłosierdzie, które kie-

im się tutaj przyroda i kobiety.

kg