28

historia w znaczki wpisana

Kurier galicyjski * 29 maja – 14 czerwca 2012 nr 10 (158) * www.kuriergalicyjski.com

NAJDROŻSzA MONETA ŚWIATA

Chodzi tu o złotą amerykańską dwudziestodolarówkę z 1933 r., za którą na aukcji zapłacono dokładnie

7,590.020.00 miliona dolarów! To rekord. Wiele monet wciąż przechodzi z rąk do rąk, ale żadna

nie osiągnęła tak niewyobrażalnie wysokiej ceny.

W sumie zatem G. McCann wy-

długo, bo aż do 1996 r., kiedy to do

Tymczasem mennica wybiła już

TADEUSZ KURLUS

kradł 20 monet. Wszystkie, poza wy-

Nowego Jorku przybył brytyjski ku-

monety dwudziestodolarowe z datą

Dlaczego jej właśnie przypadł

mienioną dziewiątą, trafiły do tygla.

piec handlujący monetami, Stephen

1933 r., lecz jeszcze nie włączyła ich

tytuł najdroższej w świecie? Przecież

Lecz i jej zagadkę zdołano w końcu

Fenton, mający w bagażu także

do obiegu. W 1934 r. przetopiono je

Podwójnego Orła, pochodzącego

to żaden antyk, lecz bardzo młoda

wyjaśnić, co zamknęło epopeję

na sztabki. Zachowano jedynie dwa

moneta, mająca niespełna 80 lat!

dwudziestodolarówki emisji z 1933 r.

ze zbioru Faruka. Spodziewał się,

egzemplarze, które mennica prze-

Na dodatek wybito aż 445.500 sztuk

Otóż w 1944 r. pośrednicy pracujący

że właśnie w USA najkorzystniej

kazała Narodowej Kolekcji Numi-

tego krążka, nazywanego w języku

dla króla Egiptu, Faruka, zapalone-

monetę spienięży. Agenci tajnych

zmatycznej. Czyli tylko te dwie mo-

numizmatyków „podwójnym orłem”!

go kolekcjonera znaczków i monet,

służb w jakiś sposób wyniuchali, z

nety miały prawo egzystować. Nic

Jego historia jest bardzo ciekawa,

zwrócili się do departamentu Skarbu

czym przybył Anglik, i udając zainte-

podobnego – okazało się, że pew-

ma nawet kryminalne tło. Więc tak:

USA o wydanie licencji eksportowej

resowanych numizmatem kolekcjo-

na ich liczba uratowała się przed

na Podwójnego Orła z 1933 r., mo-

Pierwsze złote monety amery-

nerów, w końcu w czasie pertraktacji

przetopieniem, bo została wcześniej

kańska mennica zaczęła bić w 1795

narcha chciał bowiem nabyć monetę

zabrali mu monetę, a jego aresz-

skradziona! Najdziwniejsze, że przez

r., wpierw w Filadelfii, potem jeszcze

legalnie. Przez jakieś niedopatrzenie

towali. Nie posiedział długo, mało

ładnych kilka lat krążyły one wśród

w sześciu innych miastach. W 1848 r.

– widocznie jakiś urzędnik nie orien-

tego – wystąpił do sądu amerykań-

kolekcjonerów, przechodząc z rąk do

odkryto złoto w Kalifornii, dzięki temu

tował się, jaką ma ona proweniencję

skiego, by rozstrzygnął, kto może

rąk, ale nikt się jakoś nie przejmował

na rynku pojawiało się coraz więcej

– wydał na to zgodę. No i moneta

być właścicielem krążka. Do tego

tym, że ich obecność na rynku jest

tego szlachetnego kruszcu. Tym in-

wzbogaciła kolekcję Faruka, należą-

czasu przechowywano go w sejfie w

nielegalna. Dopiero w 1944 r. pewien

spirowana, mennica w Filadelfii po-

cą do największych i najwartościow-

wieżowcu World Trade Center, skąd

dziennikarz, przeglądając katalog

stanowiła oprócz monet dziesięcio-

szych w świecie. Po kilku tygodniach

go przewieziono do Fortu Knox, do

zapowiedzianej aukcji monet, zorien-

dolarowych bić także dwudziestodo-

w Waszyngtonie zorientowano się,

tamtejszego składu złota amerykań-

tował się, że wśród mających pójść

larowe, na co Kongres wyraził zgodę

jakie głupstwo strzelono. Zastana-

skiego banku federalnego. Dzięki

pod młotek jest także ów „gorący

w lutym 1849 r. Pojawiły się w obiegu

wiano się, w jaki sposób nakłonić

temu się uchowała, bo kilka tygodni

towar” i powiadomił o tym mennicę.

w 1850 r. i były w nim – w dwóch od-

władcę nad Nilem do jej oddania,

później oba wieżowce Światowe-

Ta przekazała tę informację Tajnej

z orłem na rewersie, a jako że ich

Służbie Stanów Zjednoczonych (Se-

mianach, corocznie z nową datą aż

ale koła dyplomatyczne uznały, że

go Centrum Handlu w wyniku ataku

nominał jest dwa razy wyższy, więc

cret Service), która marcu 1944 r.

przylgnęła do nich nazwa Podwójny

do 1933 r. Kres ich obecności w rę-

terrorystycznego zostały całkowicie

nie pora na wywieranie jakiegokol-

Orzeł). Dziesiąta powróciła do men-

kach obywateli położył w tym właśnie

zniszczone. Co dalej? Ano w związku

wszczęła śledztwo.

wiek nacisku, trwa przecież wojna,

roku, końcowym dla tzw. wielkiego

z pewną zmianą przepisów dotyczą-

W ciągu pierwszego roku tro-

a Egipt był ważnym alianckim punk-

nicy w 1952 r.

cych złotych monet, które weszły w

kryzysu, prezydent Franklin Delano

pienia monet udało się jej odzyskać

tem strategicznym, więc nie miałoby

Okazało się jednak, że to nie

życie za prezydentów Nixona i Forda,

Roosevelt, który 5 kwietnia wydał

siedem, bądź skonfiskowanych, bądź

sensu zrażać sobie jego króla. Więc

koniec historii, bo w sierpniu 2005 r.

sąd orzekł w końcu, że Fenton może

dekret nr 6102 nakazujący obywate-

dobrowolnie oddanych przez posiada-

amerykańscy detektywi przystąpili

mennica ogłosiła, iż wspomniany

zachować monetę, wpierw jednak

lom USA dostarczyć do 1 maja 1933

czy, ósmą wykryto w następnym roku.

do akcji nie zaraz po wojnie, lecz

wyżej jubiler nie wyjawił całej praw-

dopiero w 1952 r., kiedy w zama-

r. wszystkie amerykańskie złote mo-

Los dziewiątej został wyjaśniony, gdy

musi ona ponownie stać się własno-

dy, miał bowiem jeszcze „w zapasie”

nareszcie Secret Service ustalił, kto

chu stanu strącono Faruka z tronu.

ścią Departamentu Skarbu. Potem

nety, a także sztaby i certyfikaty do

dziesięć wykradzionych monet! Po

Jego kolekcję upaństwowiono i wy-

ukradł monety: był nim główny kasjer

doszło do ugody: dwudziestodola-

kas banku Rezerwy Federalnej lub

jego śmierci w 1990 r. znaleźli je w

stawiono na licytację, w tym także

mennicy, George McCann, z którym

rówka zostanie sprzedana na aukcji,

innych z nim związanych, gdzie w za-

sejfie spadkobiercy, córka i synowie.

numizmaty ze słynną dwudziestodo-

współpracował jubiler z Filadelfii,

a uzyskaną sumą strony się podzie-

mian otrzymają inne środki płatnicze

Problem własności monet trafił na

larówką. Rząd amerykański dowie-

Israel Switt. Tenże przyznał się,

lą. Aukcja odbyła się 30 lipca 2002 r.

(akcja ta likwidowała obowiązujący

wokandę sądową. Jury stwierdziło,

dział się o licytacji i poprosił rząd

iż sprzedał tę dziewiątą za granicę,

i trwała niecałe 9 minut. Anonimowy

dotąd parytet złota). Po tym terminie

że jubiler wszedł w ich posiadanie

lecz nie ujawnił, komu. Dziesiątą Do-

egipski, by wycofał z niej monetę

nabywca monety zapłacił tyle, że do

ich posiadanie będzie nielegalne.

nielegalnie, a zatem są one nadal

uble Eagle (tak nazywa się w USA

i zwrócił ją prawowitemu właścicie-

Uczyniono kilka wyjątków, można

dziś dzierży ona rekord najdroższej

własnością państwa. Rodzina Switta

dwudziestodolarówki, wywodząc to

lowi, na co Kair przystał. Ale monety

w świecie.

było m.in. zatrzymać monety rzadkie,

zgodziła się z tym werdyktem i odda-

określenie od dziesięciodolarówek

nie oddał. A potem ona znikła. Na

kolekcjonerskie.

ła złote krążki.

kg

z Promyczkami dobra” i Polską w sercu Uratujmy od zniszczenia

W Iwano-Frankowsku (d. Stanisławowie) z wielkim powodzeniem

kaplicę i cmentarz

odbył się występ dziecięcego zespołu „Promyczki dobra” z Nowego

w Kolędzianach

Sącza. Do występów dołączyły polskie dzieci ze Stanisławowa.

SABINA RÓŻYCKA

tekst i zdjęcie

Mieszkańców i gości miasta,

szczególnie dzieci i młodzież, ocza-

rowały zadziorne melodie ich pol-

skich rówieśników. „Możemy sławić

Boga piosenką i tańcem, a nie tylko

modlitwą i obecnością w kościele, –

mówią młodzi artyści.

– Cieszymy się, że nasza pasja

pomaga nam w życiu i wzmocnieniu

wiary. Śpiewaliśmy nawet w Watyka-

nie dla papieża Jana Pawła II – jed-

Fundacja Charytatywna Pomoc

Tym, którzy chcieliby wspomóc

nego z najwybitniejszych Polaków na

Polakom na Kresach im. ks. dra Mo-

tę ideę, podajemy nr naszego konta

świecie”. Dzieci z iwano-frankowskiej

Wspólne zdjęcie na pamiątkę wspólnego występu

singa, z inicjatywy i we współpracy

23 2030 0045 1110 0000 0222 0700

szkoły nr 3 z polskim językiem odpo-

z p. Markiem Żukowskim z Gliwic,

– z dopiskiem ,,Kolędziany”.

wiedziały swoim koncertem. Pod kie-

sławowa śpiewali wspólnie na dzie-

licznymi prezentami i upominkami.

członkiem Związku Szlachty Pol-

(Fundacja dysponuje kontaktem

rownictwem nauczycielki Barbary Bo-

dzińcu kościoła p.w. Chrystusa Kró-

Szczególne powody do radości mieli

skiej, pragnie uratować od całkowi-

do pp. Żukowskich).

dziechowskiej przygotowały montaż

la. Zebrało się dużo ludzi, bo oprócz

członkowie Towarzystwa „Przyjaźń”

tego zniszczenia kaplicę i cmentarz

słowno-muzyczny, poświęcony Kon-

Polaków ze Stanisławowa, przybyły

z przewodniczącą Lucyną Kubicką,

w Kolędzianach, niedaleko Czort-

Monika Narmuntowska-

stytucji 3 Maja i historii swego miasta.

też delegacje z powiatu nowosądec-

która zaznaczyła, że z tak utalento-

kowa. Nad przedsięwzięciem tym,

Michalak

Razem z rówieśnikami z Nowe-

kiego, Koszalina, Chrzanowa. Mło-

waną młodzieżą lokalna społeczność

honorowy patronat objął prof. Stani-

Fundacja Charytatywna Pomoc Pola-

go Sącza młodzi mieszkańcy Stani-

dzi wykonawcy zostali obdarowani

polska ma przyszłość.

sław Sławomir Nicieja.

kom na Kresach im. ks. dra Mosinga