19

www.kuriergalicyjski.com * Kurier Galicyjski * 31 lipca–16 sierpnia 2012 nr 14 (162)

ale jakoś nie wierzę, że można było

w Kownie, został Sugihara Chiune,

sztandaru. Po wbiciu swojego gwoź-

to Onodera załatwił przerzucenie Ja-

mu tylko zaopiekować się poruczni-

taką drogą finansować całą działal-

który już w listopadzie tegoż roku

dzia, kapitan miał oddać sztandar w

kubiańca i Daszkiewicza do Berlina

kiem Daszkiewiczem, który mógł też

ność podziemnego państwa. A to

nawiązał kontakt z oficerami polskie-

ręce mistrza ceremonii pułkownika

i zatrudnienie ich tam jako Litwinów

zostać w każdej chwili aresztowany.

była podziemna armia, sądownictwo,

go wywiadu porucznikiem Leszkiem

Kwiecińskiego, ale kapitan, chcąc

w konsulacie państwa Mandżukuo.

Sugichara odesłał Daszkiewicza wraz

szkolnictwo, administracja terenowa i

Daszkiewiczem i kapitanem Alfon-

zaznaczyć wileńskie pochodzenie

Pewnego razu umówiono się

ze wszystkimi akcesoriami szpiegow-

tak dalej i tak dalej, a od czasów PPS,

sem Jakubiańcem. Major Rybikow-

sztandaru, przekazał go w ręce…

w tym konsulacie na rodzaj narady

skimi aż do Stambułu! W całej tej dro-

Polacy i Japończycy mieli już przetre-

ski stał się zwierzchnikiem tej grupy

generała Żeligowskiego! Nastąpiła

roboczej. Ze Sztokholmu przyjechał

dze towarzyszył Daszkiewiczowi se-

nowane finansowanie tajnych organi-

z ramienia tak zwanej „dwójki”, czyli

konsternacja i niezłe zamieszanie,

major Rybikowski, a z Kowna przy-

kretarz konsulatu pan Satoo. Opieko-

zacji na odległość. Równie długo jak

II Oddziału Sztabu Generalnego.

a kapitan dostał potem jeden dzień

był konsul Sugihara. Wiózł ze sobą

wał się on Daszkiewiczem tak długo,

swoją ambasadę w Polsce, Japoń-

Placówka kowieńska rozwijała się

aresztu jako karę „za zuchwałość”.

dużą i ciężką paczkę, którą przeka-

aż ten wsiadł na statek udający się do

czycy utrzymywali w Tokio ambasadę

prężnie. Zajmowano się wywiadem

Sugihara przeniesiony został na

zał Rybikowskiemu, żeby ten zabrał

brytyjskiej wówczas Palestyny.

polską. Polski ambasador Tadeusz

skierowanym przeciwko Niemcom

stanowisko konsula generalnego do

ją ze sobą do Stokholmu.W paczce

Kapitan Jakubianiec został przez

Romer usiłował poprzez japońskie

i Związkowi Radzieckiemu. Werbo-

Pragi. Zabrał ze sobą Daszkiewicza,

znajdowały się dwa polskie sztanda-

Niemców zabity. Nawet nie bardzo

MSZ interweniować w sprawie wysie-

wano wciąż nowych informatorów.

mianując go swoim sekretarzem.

ry wojskowe. Jeden z nich, to oca-

wiadomo gdzie i jak się to stało. Mógł

dleń obywateli polskich przez władze

Gdy w czerwcu 1940 roku zajęły

Daszkiewicz tworzy nowe siatki

lały z Września sztandar 81 Pułku

zginąć na gilotynie w berlińskim wię-

ZSRR na Syberię i do Kazachstanu.

Litwę wojska radzieckie, major Ry-

szpiegowskie w czeskich i słowac-

Strzelców Grodzieńskich, a drugi,

zieniu Moabit, lub może został zabity

Na nic zdały się jego wysiłki popiera-

bikowski dzięki pomocy Japończy-

kich zakładach przemysłowych pra-

to całkiem nowy, dopiero co uszyty,

w obozie koncentracyjnym Sach-

ne gorąco przez dyplomację japoń-

ków zdążył uciec do Szwecji. Major,

cujących dla Niemiec. Jeździ po Cze-

Sztandar Lotników Polskich, ufun-

senhausen?

ską. Związek Radziecki był wtedy

choć początkowo miał dostać się do

chach i Słowacji służbowym samo-

dowany przez społeczeństwo Wil-

butny i nieprzejednany.

Londynu, pozostał w Sztokholmie.

chodem Sugihary na dyplomatycz-

na. Nowy sztandar miał już całkiem

***

Nowy attaché wojskowy ambasady

nych numerach. Ale nie tylko Polacy

długą i burzliwą historię. Pochodzą-

Proszę Państwa. Starałem się

cy z Wilna kaptan pilot Jan Hrynie-

podać Państwu choćby tylko skróto-

Przyjaźń polsko-japońska

wicz, będąc z wojskiem we Francji,

wo i choćby tylko we fragmentach,

przełamuje przeszkody

Teraz już Państwo wiecie, dla-

postanowił zwrócić się do swojej

ciekawą  historię  przyjacielskich

czego jedynie Polska nie chciała

matki, też wilnianki, aby postarała

stosunków Polski i Japonii. Przed-

wypowiedzieć wojny Japonii, a gdy

się o wykonanie w Wilnie sztandaru

stawienie całości tych stosunków,

ją wreszcie wypowiedziała, odbyło

dla polskich lotników. List do matki

wymagałoby wydania przynajmniej

się to dopiero po wielu silnych naci-

wraz z projektem sztandaru doszedł

jednej, grubej książki. Już dawno

skach Wielkiej Brytanii. Nie ma na to

do Wilna w styczniu 1940. W Wilnie

zauważyłem, że o tych wydarzeniach

żadnego potwierdzenia, ale może się

utworzył się komitet społeczny, który

nikt z Polaków nie ma zielonego po-

jeszcze okazać, że tę wojnę Polska

wziął sobie za cel urzeczywistnienie

jęcia, co jest oczywistym owocem

wypowiedziała Japonii dopiero po…

marzeń polskich lotników o polskim

radzieckiej edukacji, która miała nie

konsultacjach polsko-japońskich! Taki

sztandarze. Oceniono, że koszt wy-

tyle zapoznawać Polaków z ich hi-

przebieg wypadków bardzo uprawdo-

konania sztandaru wyniesie 3000

storią, ile z radziecką wersją historii

podobnia wypowiedź generała Tojo,

litów, co wtedy było sumą bardzo

przygotowaną w Moskwie na użytek

który oświadczył, że Japonia nie

poważną. Zebranie jej nie zakoń-

Polaków. Gdy po roku 1945 wpa-

przyjmuje polskiego wyzwania. Mógł

czyło kłopotów, bo nigdzie wtedy nie

dliśmy pod dominację radziecką, o

to być sygnał dla Polaków, że pomi-

można było kupić odpowiedniego

przyjaźni polsko-japońskiej nie wolno

Konsul Sugihara

Major Michał Rybikowski

mo wypowiedzenia tej nieszczęsnej

adamaszku, jedwabiu, złotych nici

było powiedzieć niczego nawet na

wojny, dotychczasowe, tajne umowy

i wszystkiego tego, czego nawet

między Polską a Japonią nie utraci-

nie potrafię nazwać, a które trzeba

ły swej mocy i wszystko jest tak, jak

było mieć, aby rozpocząć prace przy

przedtem. Jakoż pomiędzy naszymi

sztandarze. Pracujący w komitecie

państwami wszystko było jak przed-

ksiądz Kucharski zwrócił się z tym

tem. Tylko biedny generał Sikorski na-

problemem do arcybiskupa Jałbrzy-

słuchał się od Polaków, dlaczegóż to

kowskiego, który z kolei za sprawą

Wielka Brytania aż tak nami dyryguje,

jemu tylko znanych sposobów, spro-

że każe nam przyjaźnić się ze Związ-

wadził wszystkie te materiały do

kiem Radzieckim, który zawsze był

Wilna. Zakupione zostały w… Ber-

naszym wrogiem, który nas niszczył,

linie! Sztandar uszyły i wyhaftowały

zabijał i wywoził na Syberię, a każe

wileńskie zakonnice, a do konsulatu

nam wypowiadać wojnę jedynemu

w Kownie oba sztandary, bo i ten,

na świecie państwu, które jest nam

przechowywany dotychczas sztandar

bezinteresownie przyjacielskie, od

81 Pułku Strzelców Grodzieńskich,

którego otrzymywaliśmy tylko pomoc

trafiły jakimiś tajemnymi drogami. Te-

Pułkownik Makato Onodera wśród wyższych oficerów nie-

i opiekę? Biedny generał Sikorski. Nie

raz sztandary przejął major Rybikow-

Kapitan Alfons Jakubianiec

mieckich

mógł na to odpowiedzieć. – Panowie!

ski, który ryzykując życiem, przewiózł

To przecież tylko tak, na niby!

je przez całe Niemcy do Sztokholmu.

Japonii pułkownik Makato Onodera

Faktem jest, że pomimo wielu

Stamtąd poszło już łatwo.

zaproponował mu współpracę i zaka-

korzystają na znajomości z Japoń-

ucho, ponieważ charakter tej przyjaź-

przeszkód, zdawałoby się wyklucza-

16 lipca 1941 roku w bazie lot-

muflował go w japońskim ataszacie

czykami. Japończycy otrzymują od

ni zawsze był wybitnie antyradziecki.

jących jakąkolwiek współpracę, przy-

nictwa bombowego RAF odbyło się

wojskowym jako swojego tłumacza.

Polaków informacje ze Smoleńska,

Było coś jeszcze. W roku 1945 od

jaźń polsko-japońska potrafiła prze-

uroczyste poświęcenie sztandaru

Major dzięki sztuczkom Onodery stał

Rygi, Wiednia, z Uralu i z Moskwy.

8 sierpnia do 2 września toczyła się

łamywać te przeszkody i oba nasze

i wręczenie go generałowi Sikorskie-

się obywatelem Finlandii o nazwisku

Więc rewanżują się wiadomościami

wojna radziecko-japońska, którą wy-

wywiady zaczęły pracować ze sobą

mu. Uroczystość zgromadziła wiele

Peter Iwanow.

o ruchach niemieckich wojsk, stanie

grał ZSRR i jako zdobycz wojenną

ręka w rękę. Przede wszystkim Kem-

ważnych osobistości polskich i an-

Teraz polskie meldunki szpiegow-

niemieckiego przemysłu i zasobach

zagarnął należące do Japonii Wyspy

peitai zaopatrywała polskich agentów

gielskich oraz delegacje wszystkich

skie z Kowna trafiały do Onodery, a

surowców strategicznych…

Kurylskie. Pokój pomiędzy ZSRR, a

w odpowiednie, legalne dokumenty

polskich dywizjonów lotniczych. W

od Onodery do Rybikowskiego szły

Japonią nigdy nie został podpisany

i paszporty dyplomatyczne. Najczę-

chwilę po poświęceniu, rozpoczęło

informacje od wywiadu japońskiego,

i stan wojny między tymi państwami

zemsta na rywalu

ściej państwa Mandżukuo kontro-

się misterium wbijania gwoździ pa-

a przez niego od wywiadów fińskiego

Tragedia nastąpiła 20 lipca 1941

formalnie trwał nadal pomimo tego,

lowanego przez Japończyków. Jak

miątkowych w drzewce sztandaru.

i węgierskiego. Onodera znał się z

roku, kiedy konsul Sugihara przenie-

że wojna światowa dawno już minę-

wszystkie działania wywiadu, tak i te

Pierwszy gwóźdź miał wbić prezydent

szefem Abwehry admirałem Cana-

siony był już służbowo do Królewca,

ła. Miało to takie konsekwencje, że

dotyczące współpracy polsko-japoń-

Raczkiewicz, zaś ostatni, kapitan Jan

risem i zwykle zabierał swojego tłu-

kiedy Daszkiewicz objeżdżał całe

Japonia wciąż przedstawiana była

skiej były tajne, więc i obecnie nie-

Hryniewicz, inicjator sprowadzenia

macza na rozmowy do Berlina, gdzie

Prusy Wschodnie samochodem kon-

jako ŚMIERTELNY WRÓG Związku

wiele się można o nich dowiedzieć.

można się było „zakolegować” z waż-

sulatu, kiedy informację pchały się

Radzieckiego, a wszystko, co zostało

Tak naprawdę wiemy trochę więcej

nymi osobistościami III Rzeszy.

mu po prostu do ręki. I właśnie wte-

uznane za wroga w Związku Radziec-

Biedny generał

tylko o dwóch takich przypadkach.

Tymczasem w Kownie Sugihara

dy, 20 lipca przyszła do konsulatu w

kim, automatycznie było też wrogiem

Sikorski nasłu-

Zaczęło się tak. Major Michał

wspólnie z Jakubiańcem i Daszkie-

Królewcu pilna depesza od ambasa-

w Polsce. Nie my wybieraliśmy sobie

Rybikowski dostał zadanie udania

wiczem zorganizowali masową akcję

dy japońskiej w Berlinie. Informacja w

wrogów i przyjaciół. Nie wolno nam

chał się od Pola-

się przez Sztokholm na Litwę, by

ratowania polskich Żydów, którym

niej zawarta zwalała z nóg. Kapitan

było prowadzić samodzielnej polityki

ków, dlaczegóż

tam założyć siatkę wywiadowczą.

konsul Sugihara wystawiał japońskie

Jakubianiec został właśnie areszto-

zagranicznej, więc nie wolno nam

W Sztokholmie, w ambasadzie ja-

wizy wyjazdowe i 10 dniowe wizy

wany przez gestapo! Właściwie moż-

było, jako państwu, dokonać choćby

to Wielka Bryta-

pońskiej, a konkretnie w ataszacie

tranzytowe z możliwością przejazdu

na się było tego spodziewać! Kapitan

takiej formalności, jak zakończenia

nia aż tak nami

wojskowym tej ambasady, major

przez Japonię. Żydowskich uchodź-

wykazał się absolutnym brakiem

tej głupiej wojny wypowiedzianej

dyryguje, że każe

miał zapewnioną pomoc jej szefa,

ców było wielu, więc wizy wydawa-

samokontroli i już od pewnego czasu

Japonii 11 grudnia 1941 roku. Mogli-

pułkownika Toshio Nishimura, od

no dosłownie tysiącami. Po pięciu

miał romans z mężatką, pracowni-

śmy to uczynić dopiero w ramach tak

nam przyjaźnić

którego otrzymał dokumenty umoż-

transportach koleją transsyberyjską,

cą konsulatu Mandżukuo, w którym

zwanej Odwilży, kiedy to po śmierci

się ze Związkiem

liwiające mu regularne podróże do

kiedy to pociągi zatłoczone były tylko

oboje pracowali. Mąż Martinciene

Stalina i po zmianach w kierownic-

krajów nadbałtyckich, dokąd też

polskimi Żydami, Rosjanie się wście-

Ono, bo tak nazywała się ta kobieta,

twie radzieckim, radziecki nacisk na

Radzieckim,

jeździł, przewożąc ze sobą materiały

kli i zaczęli nalegać na zamknięcie

postanowił się zemścić na rywalu

Polskę nieco zelżał. Tak więc dopiero

który zawsze był

szpiegowskie, radiostacje i szyfry.

konsulatu w Kownie. Obu polskim

i zadenuncjował go na gestapo.

8 lutego 1957 roku mogliśmy wresz-

Jesienią 1939 roku wicekonsu-

oficerom zagroziła dekonspiracja i na

Na próżno konsul Sugihara pró-

cie zakończyć tę wojnę!

naszym wrogiem.

lem Japonii na Litwie z rezydencją

prośbę majora Rybikowskiego, Maka-

bował pomóc kapitanowi. Pozostało

kg