Historia w monety wpisana

29

www.kuriergalicyjski.com * kurier galicyjski * 30 października–15 listopada 2012 nr 20 (168)

ty, z tym, że z powodu zużycia stem-

mu się w ogóle nie podoba, bo wy-

Droga carska familia

pli miały one rozmaite usterki, często

gląda starzej niż w rzeczywistości,

są na nich widoczne poprawki, suro-

ma dwa podbródki, a poza tym przy-

wo wykonane, przede wszystkim do-

pomina mu zmarłą teściową, za którą

tyczy to krawędzi awersów. Wybito

nie przepadał. I poprosił o dokonanie

ruchem wskazówki zegara, książęta

Ludwik I ofiarował nową mone-

taDeusz kurlus

ich oficjalnie w latach 1837 i 1838

zmian. Utkin wziął się więc za robo-

i księżniczki: Aleksander (objął tron

tę. Księciu szalenie się spodobała

po 50 sztuk. Te monety uznaje się za

tę i przygotował nową parę stempli.

po ojcu), Maria, Olga, Konstanty, Mi-

Monetę tę, niezwykle ciekawą,

i natychmiast, we wrześniu 1835 r.,

czwartą wersję „familijnego”. Jednak

Teraz na awersie umieścił nowy rok

kołaj, Michał i Aleksandra (poza tą

wybito w Petersburgu, ale jej pierwo-

wyekspediował ją do Petersburga,

zapotrzebowanie na krążek nie przy-

wybicia monety, 1836. Carycę od-

siódemką, Aleksandra Fiodorowna

wzoru należy szukać w odległej od

gdzie trafiła do rąk ministra finan-

gasało, a ponieważ stemple były już

młodził i usunął medaliony, w których

urodziła jeszcze dwie martwe cór-

miasta nad Newą Bawarii. W latach

sów, hrabiego Jegora Francewicza

całkiem zużyte, zlecono przygoto-

mieściły się główki dzieci oraz swą

ki). Twórca srebrnej monety (waży-

1825–1848 zasiadał tam na tronie

Kankrina (1774-1845), wielkiego

wanie kolejnej pary. Nie wiadomo, ile

sygnaturę. Zmieniła się też waga

ła 30,864 grama, jej średnica – 40

król Ludwik I (1786–1848). Sprawując

reformatora i inicjatora wielu ko-

razy się nią posłużono. Liczba monet

monety, teraz ważyła 31,073 grama.

mm), Paweł Pietrowicz Utkin, umie-

władzę zażyczył sobie, aby – tak jak

rzystnych przemian w gospodarce

piątego wariantu jest nieznana, ale z

Mikołaj zaakceptował nowy wygląd

ścił swą sygnaturę po obu jej stro-

to było w zwyczaju w wielu domach

rosyjskiej. Także jemu „historyczna

pewnością wybito ich – po 1847 r.

krążka i kazał wybić 100 sztuk.

nach: Р. П. УТКИНь (P – oznacza

królewskich, zwyczaju wyniesionym

moneta” z Bawarii przypadła do gu-

– niewiele, bardzo mało. Różnica w

riezał, rytował), na awersie pod szy-

zresztą z antyku – wybito monetę, z

stu. I wpadł na pomysł by podobną

stosunku do poprzednich polega na

ją imperatora, na rewersie, na dole,

tym, że chodziło mu o to, aby uwiecz-

wybić w Rosji, dla uczczenia zbli-

tym, że waży mniej (30,932 grama)

ale tu bez znaku miękkiego: ь.

niała w metalu nie tylko jego podo-

żającej się 10. rocznicy władania

i nie ma w ogóle sygnatury rytow-

biznę, lecz także całej królewskiej

krajem przez cara Mikołaja I (objął

nika. Przypuszcza się, że Utkina, w

rodziny. Taka moneta powstała. Zwie

tron 26 grudnia 1825 r.).

ostatnich latach życia niedowidzą-

się ją „historycznym talarem”, bo była

Czasu na wykonanie monety

cego, zastąpił inny mincerz, który

rzeczywiście wyjątkowa, gdyż poka-

było zatem niewiele, więc nie zwle-

nie ośmielił się umieścić na krążku

zywała na awersie portret monarchy,

kając, hrabia wydał odpowiednie

swego nazwiska lub inicjałów.

a na rewersie – całą jego rodzinkę – w

dyspozycje zarządzającemu peters-

Ruble familijne owszem, pojawia-

środku żonę, a wokół jej głowy, główki

burską mennicą generał-majorowi

ją się na aukcjach, ale bardzo rzadko

ośmioro ich dzieci. Tyle potomstwa w

Gustawowi Iwanowiczowi Ellersowi,

i uzyskują wtedy wielkie przebicia,

domu to oczywiście błogosławieństwo

Rosyjska ma być podobna – powie-

płaci się za nie co najmniej pięciocy-

niebios, co nie omieszkano wyrazić w

dział – ale rzecz jasna z carem i jego

napisie przy górnej krawędzi: Segen

frowe sumy. Niedawno, w lutym, Dom

rodziną, żoną i siedmiorgiem dzieci.

des Himmels.

Aukcyjny Fritza Rudolfa Künkera z

Ellers powierzył wykonanie stempla

Osnabrücku wystąpił w Berlinie z nie-

„rubla familijnego”, taka przyjęła się

bywałą ofertą: po raz pierwszy w hi-

dlań nazwa, młodemu, ale utalen-

storii zaoferował na aukcji wszystkie

towanemu medalierowi Pawłowi P.

pięć wersji „familijnego rubla”, można

Utkinowi, dając mu oczywiście do

rzec, że zebrał – zapewne po długich

wglądu jako wzór monetę bawar-

pertraktacjach z ich właścicielami –

ską.

całą familię. Doszło do sensacyjnej

Już na początku grudnia meda-

wręcz licytacji, z wielokrotnymi prze-

lier przedstawił zwierzchnikom pro-

biciami. Oto tabelka z cenami wywo-

jekt monety. Była skromniej opisana

ławczymi i uzyskanymi:

Ale gdy wybito ich 50, stemple

niż bawarska, przy wizerunku cara

wariant 1: 150.000 euro –

już do dalszego stosowania się nie

nie dano żadnej wzmianki, iż przed-

650.000 euro (!)

nadawały, Utkin musiał ponownie

stawia Mikołaja I ani z jakiej okazji

wariant 2: 100.000 euro –

zakasać rękawy, by przygotować

przygotowano monetę, ale główki

Dla nas moneta ma szczególne

240.000 euro

nowe. Tym razem wprowadził – do

żony i dzieci mieściły się w meda-

znaczenie, bo jej nominał podano w

wariant 3: 40.000 euro –

trzeciej już wersji monety – niewiel-

lionach. Kłopotliwe było pozyskanie

dwóch walutach: 1½ rubla i 10 zło-

90.000 euro

ką tylko zmianę: na awersie ponow-

wzorów postaci z awersu, jako że

tych. Ta dwoistość wynikała z tego,

wariant 4: 20.000 euro –

nie pojawiły się, pod szyją cara,

moneta miała być dla cara prezen-

że Mikołaj I był także królem Polski

55.000 euro

jego inicjały: П. У. Przybyło także

tem niespodziewanym, musiano

(1825-1831), co moneta powinna

wariant 5: 250.000 euro –

monecie nieco srebra – ważyła teraz

realizację projektu utrzymywać w

podkreślić (monety bite na obszarze

380.000 euro

31,083 grama. Na polecenie cara wy-

tajemnicy, a zatem nie wchodziło

Polski pod zaborem rosyjskim miały

Wszystkie monety przeszły w

bito w latach 1836/1837 aż 150 sztuk.

w grę sporządzenie ich rysunków z

podobnie wyrażoną wartość, niektó-

ręce anonimowych nabywców posłu-

I wydal ukaz, że jakiekolwiek dalsze

natury, ani posłużenie się którymś z

re z wizerunkiem cara lub rosyjskie-

gujących się przy licytacji telefonami.

bicie monety może nastąpić tylko za

portretów z carskiej domowej galerii.

go orła).

Pierwsza, z pięciu pobiła wszystkie

jego przyzwoleniem. Podobno men-

Ale znaleziono wyjście: potrzebne

Z pomocą przygotowanych przez

rekordy, jest najdroższą monetą jaka

nica wybiła także jedną w złocie, ale

wizerunki były na tabakierce, którą

Utkina dwóch stempli wybito 46 mo-

Tak się złożyło, że w owym cza-

kiedykolwiek została sprzedana w

jeżeli istniała, to gdzieś zaginęła.

posługiwał się książę Dmitrij Goli-

net, ale 10 mincerzowi nie udało się

sie ambasadorem Rosji przy ba-

Niemczech.

Niebawem car przyzwolił na

cyn, więc ją u niego na krótko wy-

poprawnie wybić. Więc 6 grudnia

warskim dworze był książę Grigorij

Chcąc pozostawić po tej hi-

ponowne wykorzystanie stempli, bo

pożyczono.

1835 r. hrabia Krankin przekazał

Iwanowicz Gagarin, który pełniąc

storycznej aukcji trwały ślad, firma

chciał mieć jeszcze na podorędziu

Widzimy więc na odwrotnej stro-

imperatorowi tylko 36 sztuk. Car po-

misję dyplomatyczną, rozglądał się

Künkera przygotowała pięknie wy-

trochę monet, by móc nimi obdaro-

nie monety portreciki: w środku to

dziękował za dar, lecz przyjrzawszy

także za dziełami sztuki mogącymi

drukowany album, ze wspaniałymi

wywać co znakomitsze osoby. Poza

żona cara, Aleksandra Fiodorowna

się dokładnie monecie stwierdził,

wzbogacić zbiory petersburskiego

reprodukcjami oferowanych na au-

tym pragnęło także mieć tę piękną

(z domu córka króla Prus Wilhel-

że dostrzega podobieństwo tylko u

Ermitażu. Jako przedstawiciel li-

kcji familijnych rubli i opowieścią,

monetę wielu utytułowanych kolek-

ma III, Fryderyka Luiza Charlotta

dwóch starszych córek i starszego

czącego się w Europie imperium,

jak powstawały.

cjonerów. Wybito więc dalsze mone-

Wilhelmina) i wokół niej, zgodnie z

syna, natomiast podobizna carycy

znalazł się na liście osób, którym

Policjant z Bykowni

Pragniemy podziękować wszyst-

numer służbowy policjanta – identycz-

kim ludziom dobrej woli, którzy przy-

ny z tym który znajduje się na identyfi-

czynili się do ujawnienia zbrodni do-

katorze odnalezionym w Bykowni.

Dzięki staraniom specjalistów Rady Ochrony Pamięci

konanych przez sowietów na żołnier-

Posterunkowy Mikołaj Cholewa

zach, policjantach i obywatelach RP,

jest siódmą zidentyfikowaną ofiarą z

Walk i Męczeństwa udało się zidentyfikować kolejną

których mordowali funkcjonariusze

Bykowni. Wcześniej udało się ustalić

ofiarę NKWD pochowaną w podkijowskiej Bykowni.

NKWD, a ich ciała zakopali w lasach

nazwiska sześciu zamordowanych,

Katynia, Miednoje, Charkowa, By-

którzy przed śmiercią wydrapali swo-

kowni i innych miejscach. Podzięko-

je nazwiska na grzebieniu i szczo-

ADAM KACZYŃSKI

wania składamy pracownikom, eks-

teczce do zębów. W przeciwieństwie

W 2011 r. podczas prac ekshuma-

pertom, archeologom Rady Ochrony

do innych miejsc kaźni identyfika-

cyjnych prowadzonych przez polskich

Walk i Męczeństwa, dzięki którym po

cja ofiar z Bykowni jest wyjątkowo

specjalistów udało się odnaleźć poli-

73. latach rodzina dowiedziała się o

trudna, gdyż w kijowskim więzieniu

cyjny identyfikator z numerem służbo-

tragicznych losach i miejscu wiecz-

oprawcy odbierali więźniom wszelkie

wym policjanta. Poszukiwania archi-

nego spoczynku Mikołaja Cholewy

przedmioty osobiste, a same mogiły

walne nie przyniosły wówczas skutku.

s. Wojciecha – policjanta Policji Pań-

były w okresie sowieckim plądrowa-

Jedyne co udało się ustalić, to fakt iż

stwowej II RP (do września 1939 r. –

ne i przekopywane przez funkcjona-

właściciel odnalezionego identyfika-

Komisariat Policji w Jaworznie).

riuszy KGB starających się zatrzeć

tora służył w województwie krakow-

Łączymy się w zadumie, bólu i mo-

ślady zbrodni.

skim. Dopiero po uroczystym otwar-

dlitwie z rodzinami ofiar NKWD i II Woj-

W chwili obecnej żyje syn po-

ciu cmentarza w Bykowni do Rady

ny Światowej, zwłaszcza tymi, które do

sterunkowego Cholewy, jednakże

Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa

dziś nie odnalazły miejsca wiecznego

ze względu na olbrzymie emocje

zgłosiła się rodzina posterunkowego

spoczynku swoich najbliższych.

związane z odnalezieniem ojca nie

Mikołaja Cholewy, który zaginął w

Cześć ich pamięci.

chce komentować całej sprawy w

1939 r. Wszelkie wątpliwości rozwia-

mediach. W związku z odnalezieniem

wego Cholewy jego rodzina wydała

rodzina

Mikołaj Cholewa

ła fotografia, na której dokładnie widać

i identyfikacją szczątków posterunko-

następujące oświadczenie:

śp. Mikołaja Cholewy