15

www.kuriergalicyjski.com * kurier galicyjski * 29 stycznia – 11 lutego 2013 nr 2 (174)

Powiastki znad Wisły

ne kościoły, przydrożne kapliczki,

W 1856 roku Kostrzewski po-

wiejskie chaty („Burza”, „Pożar

dróżuje do Drezna, Berlina, Wied-

miasteczka”, „Cyganka wróżąca”,

nia, Brukseli i Paryża. W tej podróży

„Polowanie na dzika”, „Kamieniarz

pogłębia swe wiadomości o tzw.

i Żyd na polnej drodze”). Kolory-

małych mistrzach holenderskich,

Rysował świetnie, z dużą wyobraźnią i sporym zmysłem obserwacyj-

stycznie jego obrazy utrzymane

poznaje malarstwo pejzażowo-ro-

nym. Jego rysunki charakteryzowała swoboda kompozycji i lekkość

są w ciepłych złotawych kolorach

dzajowe barbizończyków (francu-

(wpływ sztuki holenderskiej), wzbo-

skich malarzy ze Szkoły z Barbizon).

kreski. Jako ilustrator wielu gazet i wydawnictw, tworzył karykatury

gacone o tony nasyconej zieleni,

Przede wszystkim zainteresował się

i rysunki satyryczne ż życia mieszkańców stolicy. Z czasem w swych

z drobnymi akcentami jasnych,

dziełami Constanta Troyona.

żywych barw w strojach ludowych

W latach 1858-59 współreda-

pracach doszedł do pozycji radykalnego krytyka, przeciwstawiającego

postaci.

gował satyryczną gazetę „Wolne

„Obdarzony bystrym dowcipem,

żarty”, a w okresie 1859-1911

życie biedaków stylowi elit. W Muzeum Sztuki im. N. Onackiego

ogromnym urokiem osobistym i to-

współpracował z „Tygodnikiem Ilu-

w Sumach zachowały się dwa oryginalne rysunki polskiego malarza

warzyskim talentem, wkrótce stał

strowanym”. Jego satyryczne ry-

się ulubieńcem stolicy, nawiązał

sunki pojawiały się we wielu gaze-

z przełomu XIX-XX wieków Franciszka Kostrzewskiego.

też liczne przyjaźnie w sferach war-

tach i innych wydaniach literackich:

szawskiej inteligencji oraz arysto-

„Biesiadzie Literackiej”, „Kłosach”,

kracji” – pisze o Kostrzewskim Ewa

rzył ponad 200 akwareli i rysunków

Doskonałość kompozycji obu

„Kolcach”, „Kurierze Świątecznym”,

naDIJa JurCzenKo

Micke-Broniarek.

z życia mieszkańców Warszawy,

rysunków przyczynia się wręcz do

„Wędrowcu”.

pracownik naukowy

Artystę interesowało też życie

pejzaże, portrety i karykatury swych

określenia pewnego stanu psychicz-

Po 1870 roku Franciszek Ko-

na prowincji. Wiele czasu spędzał

Na jednym przedstawieni są dwaj

przyjaciół.

nego postaci. Taki rodzaj karykatury

strzewski, prawie rezygnuje z ma-

w podmiejskich dworach, zapra-

chłopcy. Jeden z nich w schludnym

Biografia artysty jest bardzo

jak w twórczości Kostrzewskiego,

larstwa i działa głównie na polu

szany przez rodziny szlacheckie

odzieniu, a drugi – obdartus, wyglą-

wymowna. W latach 1849-51 na

oceniany był bardzo wysoko w pol-

ilustracji. Powrócił do „stanowiska”

i ziemiańskie: u Sułkowskich w

dający na zuchwałego i próbującego

zaproszenie naczelnika powiatu kie-

skiej sztuce. Na twórczość artysty

kronikarza życia towarzyskiego.

Rydzynie, Chłapowskich w Turwi,

za wszelka cenę rozwiązać swe po-

leckiego, mecenasa sztuki Tomasza

Dwie jego prace z muzeum w Su-

mieli wpływ Jan Feliks Piwarski, Kry-

Kościelskich w Karczynie i Horo-

trzeby materialne. Pomiędzy chłopca-

Zielińskiego Kostrzewski zamieszkał

mach przedstawiają niewyideali-

stian Breslauer, Aleksander Kokular,

dyskich w Mołodiatyczach. Tam też

mi rozgrywa się dialog:

w Kielcach. Nieco później, w War-

zowane, prawdziwe życie małych

Rafał Chadziewicz i Marcin Zaleski –

tworzył szkice i etiudy.

- Jak ty się nie wstydzisz cho-

szawie uczył rysunku w rodzinach

mieszkańców stolicy i ich problemy.

znani polscy malarze XIX wieku.

dzić taki obdarty?

arystokratów, a od 1868 roku – w pry-

Tradycje portretowej groteski

- Albo ja głupi… będę się wsty-

watnej Szkole Rysunku i Malarstwa

i karykatury w grafice polskiej były

dził, to co mi pomoże…

Marii Łubieńskiej. Na zamówienie

stale obecne począwszy od Jana

Psychologicznie scena zbudo-

Towarzystwa Żeglugi Parowej wy-

Piotra Norblina i Aleksandra Orłow-

wana jest bardzo wyraziście. Żad-

konał obrazy na blasze do dekoracji

skiego – patriarchów warszawskiej

nego zbędnego detalu. Uwaga arty-

statków pasażerskich. Wśród dzieł

szkoły. W ich twórczości spotykamy

sty skoncentrowana jest na dwóch

obrazujących życie mieszczan, za je-

groteskowe postacie mieszczan.

postaciach, które przedstawił na tle

den z najważniejszych uważany jest

Utwory Kostrzewskiego znajdują

drewnianego płotu. Napis nad rysun-

jego „Cyrk na Saskiej Kępie”. Pejzaż

się w wielu muzeach europejskich.

kiem potwierdza treść przedstawio-

malowniczo oddaje okolice Saskiej

Tworzył romantyczne pejzaże, był

nej sceny.

Kępy i sceny codziennego życia war-

wspaniałym ilustratorem, rysowni-

szawskich mieszczan, przepełniony

jest scenkami z tradycyjnej włoskiej

„comedia dell arte”.

Najbardziej interesujący okres

w twórczości Kostrzewskiego przy-

pada na połowę XIX wieku. W tym

czasie młodzi warszawscy artyści

(pierwsi absolwenci Szkoły Sztuk

Pięknych) w swej twórczości przed-

stawiają realia ówczesnego życia,

świadomie przeciwstawiając się

biedermeierowskiej idealizacji pej-

zażu i scenek z życia. Zmienili swój

stosunek do przyrody, dzięki czemu

zmieniły się kompozycje ich dzieł,

jak również światło i barwa. Dzieła

Kostrzewskiego nabierają większej

dynamiki i ekspresji. W pejzażach

Kostrzewski powraca do widoków

rodzinnych okolic – rozległe pola,

lasy, piaszczyste drogi, drewnia-

Bez kawki i Iwana

W Iwano-Frankiwsku (dawn. Stanisławowie) znowu mówi się

o zmianie nazwy. Teraz już mówi się o tym na Radzie wojewódzkiej.

Deputowani Rady wojewódzkiej

nie odpowiada również tradycjom

sabIna rÓŻyCKa

obiecali przemyśleć propozycje.

nazewnictwa miast. Przykładem tego

Większy akcent położono jednak

może być Chmielnicki, bez dodatku

W czasie jednej z ostatnich sesji

na zmianę herbu, niż nazwy miasta.

„Bogdano”. O przywróceniu miastu

rady wojewódzkiej deputowani za-

Kolejny rysunek wywołuje sko-

kiem, karykaturzystą, związanym

Ta ostatnia procedura wymaga po-

jego historycznej nazwy, niestety, nikt

proponowali uproszczenie dwuwyra-

jarzenia z różnymi „nastrojami” czło-

z warszawskim środowiskiem arty-

kaźnych nakładów finansowych na

nawet nie wspomniał.

zowej nazwy miasta do Frankiwska.

wieka i instrumentu – w tym przypad-

stycznym. Dzieciństwo spędził na

zmianę tysięcy dokumentów, a nad

Deputowani zaproponowali też

„Dodatek „Iwano” jest absurdalny i

ku skrzypiec. Przekazane są one w

wsi w Sandomierskiem. Po ukoń-

zmianę herbu stolicy Przykarpacia.

herbem na razie niech łamią sobie

nie jest zgodny z zasadami gramaty-

rysunku „Nowy nastrój”, gdzie pewien

czeniu szkoły w Warszawie Ko-

Pisarz Stepan Puszyk mówił, że

głowę uczeni.

ki ukraińskiej – mówi inicjator zmiany

„nastrój” nauczyciela „odbija” się na

strzewski pracował w kancelarii fa-

umieszczone w herbie miasta czar-

nazwy miasta Stepan Wołkowecki.

zerwanych strunach skrzypiec w rę-

bryki Sztumfa w Ostrowcu. W latach

ne kawki są niedorzeczne. „Jest to

– W 1962 roku, kiedy miasto zmie-

od redakcji:

kach ucznia. W mistrzowskim rysun-

1844-49 studiował w Szkole Sztuk

po prostu wrona, która zupełnie nie

Przy okazji warto przypomnieć,

niło nazwę, ówczesny reżym nadał

ku autor przedstawia rozgniewanego

Pięknych w Warszawie pod okiem

pasuje do tak wyjątkowego miasta –

że w 2010 roku Komisja Standary-

podwójną nazwę, aby odciąć się od

nauczyciela, który chwycił za ucho

Jana Feliksa Piwarskiego. Ogrom-

mówił Puszyk. – Jej czarna barwa nie

zacji Nazw Geograficznych w War-

nazwiska hiszpańskiego dyktatora

ucznia. Ubrania bohaterów określają

ny wpływ na artystyczny rozwój Ko-

jest charakterystyczna dla ukraińskiej

szawie zmieniła nazwę miasta w

Franko. Jest to widomy ślad ra-

epokę, a ich przedstawienie jest na

strzewskiego miał fotograf-amator

heraldyki i symboliki. Taką barwę wy-

języku polskim z Iwano-Frankowsk

dzieckiego zniewolenia na naszych

tyle sugestywne i jaskrawe, że wywo-

i rysownik Marcin Olszyński. Do

korzystują raczej ludy północy”.

na Iwano-Frankiwsk.

ziemiach. Nazwa Iwano-Frankiwsk

łuje mimowolny uśmiech.

jego siedmiu albumów artysta stwo-