'2013_2_174 kopia.indd' by Unknown

www.kuriergalicyjski.com * kurier galicyjski * 29 stycznia – 11 lutego 2013 nr 2 (174)

JÓZEF DIETL – WSkRZESICIEL kRYNICY

działy”. Jeden obejmowały lektury o

„łatwiejszym stylu”, drugi oddział za-

wierał opracowania. W tym samym

I PREZYDENT kRAkOWA

roku we Lwowie powstaje nowe

pismo „Słowo Polskie”. Amborski

obok Tadeusza Romanowicza i Ju-

135 lat temu, 18 stycznia 1878 roku zmarł Józef Dietl, wybitny polski lekarz, polityk, profesor i rektor Uniwersytetu

liusza Starkla redaguje dziennik.

Dwa lata później Biblioteka

Jagiellońskiego i prezydent Krakowa. Za rok Kraków będzie uroczyście obchodzić 210 rocznicę jego urodzin. Są też

Warszawska pisała, że księgarnia

pomysły upamiętnienia Dietla w Podbużu koło Borysławia, gdzie Dietl urodził się w styczniu 1804 roku.

Wendego wydała „Zbiorek prawideł

wymawiania języka francuskiego”,

którą „P. Jan Amborski ułożył”. We

Z funkcji zrezygnował w czerwcu

sergIusz sylantIeW

Lwowie był też zawodowym tłuma-

1874 wobec coraz większej krytyki

tekst

czem sądowym przy CK Wyższym

i oporu ze strony rady. Jako prezy-

pl.wikipedia.org ilustracja

Sądzie Krajowym.

dent doprowadził do podwojenia

Był właścicielem księgozbioru,

Pochodził z zacnej rodziny. Oj-

miejskich dochodów bez nakłada-

którego część – kilkaset dzieł i bro-

ciec Franciszek był urzędnikiem

nia na miasto nowych ciężarów,

szur związanych z polską emigracją

austriackim, matka Anna Kulczycka

uporządkowania Plant, starych mu-

– ofiarował Bibliotece Ossolińskiej.

pochodziła z rodziny szlacheckiej.

rów i baszt obronnych, odnowienia

Zajął się również opracowywaniem

Miał sześcioro braci. Pierwsze nauki

elewacji kamienic, przygotowania

materiałów do historii powstania

pobierał w Samborze. Do gimnazjum

planu odbudowy i konserwacji Su-

styczniowego, pracował w komitecie

uczęszczał w Tarnowie, a następnie

kiennic, oczyszczenia koryta starej

redakcyjnym wydawnictwa.

w Nowym Sączu. Studiował filozofię

Wisły, budowy miejskich wodocią-

Politycznie najbliżej było mu do

na Uniwersytecie Lwowskim i me-

gów, rozwoju UJ, powstania szkoły

poglądów Agatona Gillera i Tadeusza

dycynę w Wiedniu, gdzie uzyskał

przemysłowej, przejęcia w zarząd

Żulińskiego, z którymi utrzymywał

tytuł doktora medycyny i rozpoczął

szkół w mieście, powstania Szkoły

ścisłe kontakty. Zmarł 20 listopada

praktykę lekarską. Od roku 1851

Sztuk Pięknych, utworzenia miej-

1905 roku we Lwowie. Po jego śmier-

objął stanowisko profesora i kierow-

skiej straży ogniowej.

ci żona Cezaryna prowadziła drukar-

nika Katedry Medycyny Wewnętrznej

Był bardzo aktywnym działa-

nię, aż została spłacona.

oraz Kliniki Lekarskiej Uniwersytetu

czem społecznym. Zaangażowany

Z najbardziej znanych prac Am-

Jagiellońskiego. Tę funkcję pełnił do

w walkę o pełną autonomię Galicji,

borskiego mamy „Sprawę oświaty lu-

roku 1865. W czerwcu 1865 r. cesarz

a także o wprowadzenie języka pol-

dowej w Galicji” wydaną w „Pamiętniku

Franciszek Józef I podpisał dekret

skiego do szkół średnich oraz wyż-

Zjazdu Literatów i Dziennikarzy” we

usuwający profesora z katedry i klini-

szych. Był autorem licznych publika-

Lwowie w 1894 roku. Jego „Gramaty-

ki oraz nie zatwierdził kolejnego wy-

cji, jako lekarz wydał też kilka prac

ka języka francuskiego na podstawie

boru na stanowisko rektora UJ bez

z dziedziny anatomii patologicznej

języka polskiego” polecana była przez

podania przyczyny.

czy medycynie wewnętrznej.

Krajową Radę szkolną do użytku w

Działalność Józefa Dietla zosta-

szkołach średnich. Dla szkół przygoto-

ła wyróżniona wieloma odznacze-

Do wód bez kołtuna

wał też „Wypisy francuskie”.

To Józef Dietl walczył z uznawa-

niami i honorami, miasto Kraków

nym wówczas za chorobę kołtunem

nadało mu honorowe obywatelstwo.

oraz związanymi z nim przesądami.

Od papieża Piusa IX dostał Order

Proponował czynić to przez naucza-

Komandorski św. Grzegorza Wiel-

nie ludu: akcje w gazetach i cza-

kiego, a od cesarza Franciszka Jó-

sopismach, stosowanie restrykcji

zefa – Żelazny Krzyż III klasy, miał

Józef Dietl w stroju prezydenta miasta Krakowa

polegających na odmawianiu oso-

też Złoty Krzyż Zasługi z Koroną.

higieniczno-dietetyczne. Zwiedziw-

powszechnie w innych europejskich

bom z kołtunem wstępu do urzę-

Ożenił się w 1846 roku z młodszą

szy wszystkie ważniejsze uzdrowi-

kurortach. Z inicjatywy działacza

dów i szkół, zakazywanie osobom

o dziewiętnaście lat Heleną Zieter-

ska polskie i zagraniczne, doszedł

wybudowano łazienki mineralne

z kołtunem korzystania z zakładów

barth. Profesor nie miał potomstwa,

do wniosku, że polskie nie ustępują

i borowinowe, a także wodociąg

dobroczynnych. Wymyślił spisywa-

a posiadany majątek zapisał bratan-

zagranicznym i stał się ich wielkim

miejski i krytą pijalnię. Dzięki Jó-

nie „właścicieli” kołtunów. Metody

kowi. Pochowano go na cmentarzu

propagatorem. Dietl pierwszy skla-

zefowi Dietlowi stały się modne też

przyczyniły się do rozszerzenia

Rakowickim w Krakowie.

syfikował polskie wody lecznicze.

polskie sanatoria Rabka, Iwonicz,

wśród ludu wieści, że planowane

W Krakowie upamiętniano go

W 1900 roku w Krynicy odsło-

Szczawnica i Żegiestów. Również

jest opodatkowanie kołtunów, co na-

wiele razy. Jego imię nosi jedna z

nięto jego pomnik autorstwa Leona

doświadczenie prof. Dietla zostało

tychmiast zniechęciło właścicieli do

głównych ulic Krakowa (tzw. Planty

Zawielskiego z napisem: „Wskrzesi-

wykorzystane w Truskawcu.

ich noszenia.

Dietlowskie), sala konferencyjna w

cielowi Swemu Wdzięczna Krynica”.

Józef Dietl opowiadał się za le-

urzędzie miasta, szkoła podstawo-

Prof. Józef Dietl przybył do Krynicy

czeniem osób z różnymi dolegliwo-

wa i gimnazjum oraz szpital przy

na krakowskim bruku

Dwanaście lat był starym współ-

w 1856 roku ze specjalną komisją,

Wybitne są zasługi prof. Józe-

ściami w oddzielnych pomieszcze-

ul. Skarbowej. W Polsce jest kilka

pracownikiem czasopisma „Kłosy”,

której zadaniem była ocena per-

fa Dietla jako prezydenta Krakowa

niach (chorzy z różnymi chorobami

pomników Józefa Dietla. Między in-

ze Lwowa wysyłał artykuły i mate-

spektyw rozwojowych uzdrowiska.

w latach 1866-1874. We wrześniu

leczeni w jednym pomieszczeniu

nymi na pl. Wszystkich Świętych w

riały.

Eksperci pod przewodnictwem Die-

1866 roku Rada Miasta Krakowa,

zarażali się nawzajem).

Krakowie i w Szczawnicy.

W 1875 roku w lwowskiej firmie

tla opracowali dla Krynicy plan użyt-

stosunkiem 51 głosów za kandyda-

Współtworzył nową naukę me-

wydawniczej Gubrynowicza i Schmid-

kowania nowocześniejszych urzą-

turą profesora – przeciw 5, wybrała

dycyny – balneologię, a także roz-

Autor korzystał z materiałów stro-

ta Amborski wydał biografię Pierra-Je-

dzeń uzdrowiskowych, używanych

Józefa Dietla na prezydenta miasta.

propagował fizykoterapię i leczenie

ny internetowej „Podbuż i okolica”.

ana de Bérangera francuskiego poety,

uchodzącego dziś za klasyka piosenki

Pamięć o kresach Wschodnich –

literackiej. Życie Jana Amborskiego

Wspomóżmy

przypominało nieco burzliwy żywot

małego Mikołaja!

prześladowanego przez władzę

pomoc w wydaniu książki

francuskiego poety, który stawał po

Zwracamy się z serdeczną proś-

stronie najuboższych, głosząc idee

bą o pomoc dla 6-letniego Mikołaja

liberalne. To podsumowanie żywota

Nasza fundacja pragnie wesprzeć

w kwocie 15 000 zł. Jest to ważna pu-

Kowieni z Szepetówki.

Berangera, które pozostawił ideal-

inicjatywę zielonogórskiego bibliofila,

blikacja dla środowiska kresowego,

Chłopiec w tym roku zachorował

nie pasuje do samego Jana Daro-

filokartysty i wielkiego miłośnika Kre-

a szczególnie dla tych, których losy

na cukrzycę I stopnia. By normalnie

sława „… ani na chwilę w niczem się

sów Południowo-Wschodnich – pana

związane są z urokliwymi miejscami

funkcjonować, dziecko potrzebuje

nie zachwiał. Jak pokonał brak i nę-

Tadeusza Marcinkowskiego. Inicja-

nad Styrem i Horyniem.

pompę insulinową. Koszt pompy –

ok. 10 tys. zł. Rodzina Mikołaja nie

dzę, jak w wieku adoracji złota umiał

tywa ta, związana jest z wydaniem

Pomóżmy spełnić marzenie pana

jest w stanie samodzielnie zebrać

być ubogim i ubóstwo swoje otoczyć

książki pt ,,Skarby pamięci”, będącej

Tadeusza. Jeśli ktoś chciałby wes-

takich środków.

pewnym majestatem, tak nigdy się

podsumowaniem ponad 50-letniej

przeć tę inicjatywę, prosimy o wpłaty

Wszystkich, którzy chcieliby po-

nie zachwiał w swej wierze i nie uległ

działalności pana Tadeusza, na rzecz

na nasze konto: BGŻ SA 23 2030

móc w zakupie tegoż urządzenia,

znużeniu, zwątpieniu i zniechęceniu.

ocalenia prawdy o historii, kulturze, a

0045 1110 0000 0222 0700 z dopi-

prosimy o wpłaty na nasze konto:

Starcem już będąc, zachował po-

także tragicznych wydarzeniach ro-

skiem – ,,Pan Tadeusz”

BGŻ SA 23 2030 0045 1110 0000 0222

godną nadzieję lepszej przyszłości,

dzinnego Wołynia. Autor tejże publi-

0700 z dopiskiem „Mikołaj Kowieni”

wiarę w potęgę idei i uczciwych za-

zajmując się aktywnie tematyką kre-

kacji urodził się w Łucku. Na Ziemie

monika narmuntowska-

sad – i ten zapał młodzieńczy, tę siłę,

sową. Całkowity koszt wydrukowania

Odzyskane przyjechał w 1945 i przez

michalak

ten ogień, tę ofiarność i miłość, które

300 egzemplarzy książki [kolor] o

wszystkie lata życia tutaj, pozostał

www.fundacjamosinga.

ludzi i narody wielkimi czynią!”.

charakterze albumowym, zamyka się

wierny miejscu swego dzieciństwa,

zgora.eu