Opowiadanie

27

www.kuriergalicyjski.com * kurier galicyjski * 29 stycznia – 11 lutego 2013 nr 2 (174)

Lwów nad Tamizą

Humor

żydowski

abażur. Abażur zaś sam w sobie

Niechaj pan do mnie zagląda co

skórzanego albumu i ościstej mgły

taDeusz zubIńsKI

Żółtko zaprasza Łabędzia do

cacko – karbowany niby spódniczka

pewien czas. Ludzie z kraju mnie

za oknem – „na spotkanie z dawnym

restauracji. Podają dwa sznycle, z

Do lwowiaka – nostalgiczne-

baletniczki, dawał intymny, nieomal

nie odwiedzają, my dla nich zabyt-

Lwowem”.

których tylko jeden jest pokaźnych

go acz praktycznego rodaka – Filip

wiśniowy poblask, ze swojej ciem-

ki, zawady, kto dzisiaj pamięta o

– Teraz napijemy się czegoś

rozmiarów. Żółtko spokojnie bierze

został zaproszony na kolację i na

noczerwonej istoty. Taki styl staro-

Lwowie, to już zagranica – ale nie

przyzwoitego, koniaczku francu-

sobie ten większy. Łabędź nie posia-

pogaduszki o starych Polakach:

angielski, jaki ogląda się na łamach

dla mnie…

skiego, takiego jaki się piło przed

da się z oburzenia:

– Pan już swoje lata ma i tak się

„The Illustrated London News”.

Nie chciał słuchać, chciał żeby

wojną. Niech pan się nie krępuje i

- Żółtko, jak tak można? To ma

sam jeden tuła po świecie, chyba

Pułkownik zaróżowił się, pachniał

to jego słuchano. Kraj, ta Polska

zastosuje do pouczeń Wespazjana

być wychowanie? Sobie bierzesz

trudniej panu niż młodym na ob-

Kochowskiego: w kościele bądź

dobrą wodą kolońską. Trochę sen-

obecna nie interesowała go wca-

większą porcję, a mnie, zaproszone-

cej ziemi? Pan rodem z centralnej

nabożny, a pouczny w szkole, w

tymentalna figura, prawie spod zna-

le.

mu, dajesz mniejszą?

Polski? U nas się mówiło z Kongre-

polu bitny, w grze wesół, żartowny

ku anglezów, fraków, falban, fontazi,

– Panie szanowny, bądźmy

- A jak ty byś postąpił?

sówki.

przy stole.

bonżurek i tużurków.

raz poważni dłużej niż pięć mi-

- Oczywiście, że sobie wziąłbym

– Mówiliście też, że my są zza

Wypili po koniaku, zanim Hin-

Rozgadał się o tamtym jego

nut: jaka to może być Polska bez

mniejszą.

kordonu.

duska – gospodyni dochodząca

Lwowie, o wojnie, o swojej tułaczce,

Lwowa, Wilna, Polesia, Gorganów,

- No więc o co ci chodzi, prze-

– A tak, rzeczywiście, tak się też

cież masz mniejszą porcję.

u nas mówiło. Może i łatwiej panu,

***

bo my kresowiacy to po dwakroć

Żółtko udaje się po poradę do

utraciliśmy dom. Był pan może we

znanego specjalisty. Po konsultacji

Lwowie? Z kraju bliżej niż z Londy-

wręcza lekarzowi dwadzieścia zło-

nu. Tak pytam, każdego o to pytam.

tych.

Bo nas Polaków nie lubią w Europie.

- Przepraszam pana, ale należy

Dlaczego mieli by nas lubić? Temat

się więcej.

kontrowersyjny się im zadzierzgnął.

- Och, mój Boże, nie wiedziałem

Więc gospodarz szurnął na bez-

i mam przy sobie tylko dwadzieścia

pieczniejsze wody.

złotych.

– Widział pan Lwów na własne

- Dobrze, ale na przyszłość niech

oczy, był pan we Lwowie? – Za-

pan pamięta, że wizyta u mnie kosz-

tuje pięćdziesiąt złotych.

chował i uchronił to cudowne

- Pięćdziesiąt? A mnie mówiono,

przedniojęzykowe „ł” kresowe.

że trzydzieści.

– A to się wi – Filip przyjął

***

konwencję – Owszem, kilka razy,

Zmarła Salcia i trafiła do nieba.

pierwszy raz w latach 70. za Gierka,

Pyta Pana Boga:

przejazdem z wycieczką do Rumu-

- Boże, chciałabym znaleźć Icka.

nii, mieliśmy dwie godziny postoju,

- Salciu, Icków tu mamy 20 mi-

we Lwowie, powłóczyłem się po

lionów daj bliższe dane.

mieście, potem byłem dwa razy już

- Icek Szlangbaum.

na własną rękę. A w latach 80. to już

- Salciu, Icków Szlangbaumów

chyba z pięć albo sześć razy.

mamy z 10 milionów.

Gospodarz ożywił się. W po-

- On miał żonę Salcię.

wieściach z XIX wieku taki stan

- No już lepiej, ale tych jest z

opisywano jako pokraśniał.

pięć milionów.

– Mamciu moja, a to mi się zna-

- A, miał jeszcze syna Mosze.

jomość trafiła, Polak, który po wojnie

- Już bliżej, ale takich Icków da-

był wiele razy w moim Lwowie. Musi

lej jest około 100 tysięcy. Powiedz

mi pan wszytko opowiedzieć ze

może, co powiedział przed śmiercią.

szczegółami, był pan może na ulicy

Salcia myśli, myśli…

Zimorowicza? Co ja mówię – nawet

- A powiedział, że jak go zdra-

jak pan był, to pan może nie wie-

dzę, to się w grobie przewróci.

dzieć, bo nazwy ulic też pozmieniali.

- Trzeba było od razu. ICEEEEK

Pana rodzina miała jakieś związki ze

Pomnik adama mickiewicza na Placu mariackim (obecnie Plac mickiewicza) we lwowie

WIATRACZEEEEK, CHODŹ DO

Lwowem?

MNIE.

Filip skrzywił się, właściwie

postawiła na stole polski sernik

o żonie, która umarła na zesłaniu

Czarnohory, Buczacza, Turki, Kut

***

sam nie wiedział dlaczego. Może

upieczony na brytyjskiej ziemi.

na Syberii, o synu, który zginął w

i Zaleszczyk, i bez tej pana Trem-

Gmina żydowska postanowiła

dlatego, że jego odpowiedź mogła

– No, frygaj pan śmiało – za-

Powstaniu Warszawskim, o swojej

bowli. Przyznam się panu, że ży-

nagrodzić swojego rabina za 25 lat

sprawić przykrość, – Tak zasad-

chęcał i popędzał gospodarz.

powojennej poniewierce.

wię do dziś awersję do Trembowli.

pracy wysyłając go na wycieczkę na

niczo i bezpośrednio to nie, ale z

Drugi toast, już z gospody-

– A wie pan, że ja naprawdę

A wie pan dlaczego? Mojego ojca

Hawaje. Przewodniczący synagogi

Trembowlą i Buczaczem to tak.

nią (wcale się nie opierała) Filip

czyściłem w hotelach srebra sto-

Ormianie do cna ograli w pokera

postanowił, że miłym dodatkiem do

Pewien syn młynarza spod Brzu-

wzniósł ten najpierwszy ze wszyst-

łowe, tak jak to piszą w książkach,

w jednej z tamtejszych gospód.

podróży będzie wynajęcie rabinowi

chowic ożenił się z moją ciotką. Za-

kich polskich toastów i najbardziej

byłem nawet lift boyem i sprzedawa-

Dosłownie puścili go w samym

kobiety do towarzystwa dostępnej

nim trafił do Kongresówki ukończył

starożytny: Za nasze polskie życie!

łem pizzę. Wy w kraju myślicie, że na

gatkach, a było to w grudniu, tuż

przez cały czas urlopu. Kiedy rabin

szkołę kadetów we Lwowie.

Za nasz polski los!

Wyspach zawsze był dobrobyt. Ale

przed Bożym Narodzeniem.

wszedł do swojego pokoju hotelo-

– W Brzuchowicach ja miałem

Gospodarz, sam w sobie był

skąd, w Zjednoczonym Królestwie

wego, zobaczył tam piękną, nagą

ciotkę, była siostrą w zakładzie

osobliwością znaczną. Przy okrą-

kupony na ubranie i żywność obo-

To była to jedna taka wizyta.

dziewczynę leżącą na łóżku. Natych-

przeciwgruźliczym.

głej twarzy dysonans: ostry nos i

wiązywały aż do 1955 roku. O pracę

Wkrótce po niej pułkownik zmarł

miast zażądał, by wytłumaczyła mu,

wąziutka mefistofelesowa broda,

było bardzo trudno, szczególnie dla

nagle w niedzielę. Ale czy nagle?

co to znaczy, a ona opowiedziała

W saloniku urządzonym już w

srebrno-mętne włosy zebrane z

obcych, Anglicy to bardzo herme-

Czy ktoś w jego wieku umiera na-

całą historię. W jednej chwili rabin

stylu angielskim na ten jeden wieczór

boku, zakrywające sporą łysinę.

tyczny naród, kastowy, oni cenią

gle? Mieszkał samotnie. Znaleziono

podniósł słuchawkę i zadzwonił do

zapanował duch dawnego Lwowa,

Zaczesane mokrym grzebykiem.

tylko arystokrację i milionerów. A ja

go martwego, siedzącego przy stole

przewodniczącego.

który zaszportał się nad Tamizę. „A

Krawat zawiązany na pełny węzeł

nie byłem ani jednym ani drugim.

nad kolacją, przed włączonym tele-

- Gdzie twój szacunek? – pyta

toś sobie bratku scenerię wybrał” –

windsorski. Spodnie welwetowe,

Nie ożeniłem się po raz drugi, choć

wizorem. Podobno taką śmiercią,

– Jak mogłeś zrobić coś takiego?

pomyślał Filip, patrząc na te lampy

koloru navy. Na zdjęciach, zwłasz-

miałem na oku pewną miłąAngielkę,

lekką i nieświadomą samej siebie,

Jako rabin powinienem być darzony

z tkanymi abażurami, staroświeckie

cza tych mundurowych wychodził

teraz trochę żałuję. Sam jestem, moi

Bóg nagradza dobrych ludzi.

dużym szacunkiem przez każdego

pianino, porcelanę wystawioną

zdecydowanie lepiej, poważniej,

londyńscy ze Lwowa poumierali.

KG

członka gminy, jestem na ciebie bar-

na gzymsie popularnego na Wy-

dostojniej – a tak z bliska nieco try-

dzo wściekły!

spach elektrycznego kominka,

wialnie. Pułkownik, pan pułkownik,

Kiedy tak wrzeszczał do telefo-

Poszukuję krewnych

na te fotografie polskie, włoskie,

oficer II Korpusu generała Andersa.

nu, dziewczyna zaczęła się ubierać

angielskie i Bóg raczy wiedzieć

Dziewięćdziesiątka po plecach

i powoli wychodzić. W tym momencie

jakie jeszcze, poduszki pokryte

trzepie, a chłop się trzyma jak mało

rabin przerwał rozmowę z przewodni-

Poszukuję osób, które przed 1939 rokiem zamieszkiwały we Lwowie lub

czerwono-czarną poszewką leżące

który 50-latek.

czącym i powiedział do dziewczyny:

okolicy i mogłyby pamiętać moją rodzinę, o nazwisku Pankiewicz, zamiesz-

swobodnie na sofie, w towarzy-

Usiedli na kanapie. Pułkownik

- A ty dokąd? Czy ja jestem zły

kałą w Kleparowie. Zrewanżuję się za udzielenie informacji w tej sprawie.

stwie skórzanych foteli i starego,

włączył boczne światło. Lampa

na ciebie?

Proszę o kontakt na adres email: justup1@wp.pl lub o kontakt z redakcją.

popękanego serdecznie zielono

owinięta po babcinemu w mleczny

Justyna Drożdż

www.budowniczy.net