22

W 150. rocznicę urodzin kompozytora

12–25 lutego 2013 nr 3 (175) * Kurier galicyjski * www.kuriergalicyjski.com

Twórca lwowskiego Panie Kochanku”.

Mieczysław Sołtys

Kompozytor, dyrygent, pedagog i wieloletni dyrektor lwowskiego konserwatorium. Muzyk wszechstronnie

wykształcony, utalentowany, obdarzony także poczuciem humoru. Urodził się we Lwowie, do 24 roku życia

tu odbierał edukację i z tym miastem związał swoje całe życie artystyczne i zawodowe.

sowym zwyczajom, zgodził się na

go zamiłowania do używania życia.

udzielanie Sołtysowi porad w zakre-

Akcja opery przenosi nas w czasy

sie kompozycji. Tak jak jego lwowski

Rzeczypospolitej sprzed II rozbioru,

nauczyciel Karol Mikuli, kształcił się

rozgrywa się na zamku Radziwiłłów

Sołtys także w stolicy Francji. Jed-

w Nieświeżu w końcu XVIII w.

nocześnie, za namową nowego na-

Stylistyka opery jest znacznie

uczyciela podjął naukę w szkole gry

bardziej nowatorska od poprzed-

na organach Eugène a Giguota,

niej, nie stanowi już bezpośredniej

dawniejszego ucznia Saint-Saën-

kontynuacji stylu oper Stanisława

MICHAŁ PIEKARSKI

sa, znanego francuskiego organi-

Moniuszki. Podobnie jednak jak w

sty i kompozytora uważanego dziś

operze „Rzeczpospolita Babińska”

Rok urodzenia znamienny – 1863.

za odnowiciela tradycji francuskiej

Mieczysław Sołtys sięgał do tradycji

Mieczysław Sołtys urodził się 7 lutego,

muzyki organowej. Podczas studiów

muzyki polskiej, stąd liczne rytmy

gdy już od ponad 2 tygodni w Warsza-

zagranicznych Mieczysław Sołtys

krakowiaka, poloneza, oberka oraz

wie i okolicach toczyło się powstanie

pojawiał się we Lwowie jedynie spo-

melodia znanej polskiej pieśni „Poje-

przeciw władzy rosyjskiej. Urodził się

radycznie. Pobyty te zaowocowały

dziemy na łów”. Wnuczka kompozy-

we Lwowie – pozostającym wtedy w

narodzeniem się dwójki dzieci – cór-

tora, Maria Sołtys (znana badaczka

zaborze austriackim. Posiadał czwo-

ki Marii (w 1888 r.) i syna Adama (w

twórczości swego dziadka i ojca) jest

ro rodzeństwa. Wraz z siostrą Józefą

1890 r.).

zdania, że „Panie Kochanku” znacz-

od najmłodszych lat pobierał w domu

nie przewyższa „Rzeczpospolitą Ba-

lekcje gry na fortepianie. Dwa lata

bińską” w warstwie muzycznej. Wy-

przed wstąpieniem do gimnazjum

Niestrudzony pracą

W 1891 r. Mieczysław Sołtys

bitny polski muzykolog – prof. Adolf

podjął profesjonalną edukację w kon-

powrócił na stałe do Lwowa, obej-

Chybiński – o polskich operach ko-

serwatorium lwowskim, którą konty-

mując stanowisko profesora lwow-

micznych pisał w 1924 r. po premie-

nuował w ciągu 11 lat (także już jako

skiego konserwatorium. W latach

rze „Panie Kochanku”, że „najlepsze

student). Mieczysław Sołtys kształcił

1899-1929 był dyrektorem Galicyj-

są dziełami Mieczysława Sołtysa”.

się w konserwatorium lwowskim pod

skiego Towarzystwa Muzycznego

Do lokalnych tradycji Mieczysław

kierunkiem Karola Mikulego – pia-

(GTM) i lwowskiego konserwato-

Sołtys odwołał się tworząc operę (już

nisty i kompozytora, ucznia Fryde-

rium. To cała, długa epoka, obej-

nie komiczną) „Opowieść ukraińska”

ryka Chopina, który we Lwowie stał

mująca czasy zaborów i pierwszego

(lub „Opowieść kresowa”) napisaną

się właśnie kontynuatorem tradycji

dziesięciolecia niepodległej Polski.

w 1908 r. (premiera 1909 r. Lwów) do

chopinowskich. Po ukończeniu gim-

W konserwatorium prowadził: klasę

poematu „Maria”Antoniego Malczew-

nazjum Mieczysław Sołtys posłusz-

fortepianu, organów oraz nauczał

skiego. Pozostałe dzieła sceniczne

ny woli rodziców złożył papiery na

teorii, kompozycji i kontrapunktu.

Mieczysława Sołtysa to opera „Jezio-

Wydział Prawa Uniwersytetu Lwow-

Wielokrotnie dyrygował także utwo-

ro Dusza” (1907) i dramat muzyczny

skiego, który zamienił jednak  po

rami kompozytorów polskich i zagra-

„Nie-Boska komedia” (1927).

pewnym czasie na Wydział Filozofii.

Mieczysław Sołtys

nicznych różnych epok, organizując

W dalszym ciągu uczęszczał także

zarówno koncerty historyczne, jak i

ul. Chorążczyzny 7 – tam, gdzie dziś

Lwowie do końca istnienia niepodle-

do konserwatorium, gdzie pod kie-

Oratoria i inne utwory

muzyki współczesnej – począwszy

głej Polski, zlikwidowany w 1940 r.).

(obecnie ul. Czajkowskiego 7) mie-

Wśród kompozycji Mieczysława

runkiem Karola Mikulego studiował

od barokowej „Pasji wg św. Mate-

ści się Filharmonia Lwowska. Z tej

Sołtysa powstałych przed I woj-

grę na fortepianie oraz przedmioty

usza” Johanna Sebastiana Bacha, a

okazji z koncertem inauguracyjnym

ną światową na uwagę zasługuje

teoretyczne (naukę o formach mu-

„Panie Kochanku”

skończywszy na impresjonistycznym

Do głównej działalności kom-

wystąpił Mieczysław Sołtys oraz

wspomniane już oratorium „Śluby

zycznych i kontrapunkt). W związku

poemacie symfonicznym „Popołudnie

pozytorskiej Mieczysława Sołtysa

Ludomir Różycki dyrygując kantatą

Jana Kazimierza”, nawiązujące w

z trudną sytuacją materialną rodziny,

Fauna” Claude a Debussyego.

należała opera i oratorium. Był au-

Jana Galla, prawykonaniem prolo-

warstwie tekstowej do historyczne-

zaraz po studiach podjął pracę na-

Mieczysław Sołtys w swoim cza-

torem 5 oper, 3 oratoriów oraz kilku

gu symfonicznego „Warszawianka”

go wydarzenia mającego miejsce w

uczyciela w gimnazjum. Nie porzucił

sie działał także jako krytyk muzycz-

większych utworów chóralnych (w

Ludomira Różyckiego oraz uwerturą

katedrze lwowskiej w 1656 r. Dzieło

jednak swojej muzycznej pasji jed-

ny oraz redaktor wychodzących we

tym „Hymnu Sokołów”). Pierwsza

koncertową „Leonora” Ludwiga van

Sołtysa zostało prawykonane we

nocześnie współzakładając (w 1886

Lwowie „Wiadomości Artystycznych”.

Beethovena. Także dzięki Mieczy-

skomponowana opera, to pochodzą-

Lwowie w 1895 r. Jest to trzyczę-

r.) i kierując chórem „Echo”.

Nieraz miał dobę zajętą od rana do

sławowi Sołtysowi w roku 1913 przy

ca z 1894 r. „Rzeczpospolita Babiń-

ściowe oratorium (utwór wokalno-

nocy – zajęciami w konserwatorium,

konserwatorium lwowskim powstała

ska” – opera komiczna, w warstwie

instrumentalny przeznaczony na

Wiedeń i Paryż

próbami z orkiestrą, a po powrocie

szkoła operowa.

muzycznej nawiązująca do twór-

chór, solistów i orkiestrę), stanowiąc

W 1887 r. Mieczysław Sołtys

do domu – pisaniem i redagowaniem

Działalność Mieczysława Soł-

czości Stanisława Moniuszki. Akcja

pierwszy tak rozbudowany utwór tego

ożenił się z Marią Józefą Morawiec-

czasopisma.

tysa nie ograniczała się do kompo-

opery rozgrywa się w XVI-wiecznej

gatunku w historii muzyki polskiej.

ką, córką lwowskiego architekta. W

W roku 1910 – w 100. rocznicę

Rzeczypospolitej we wsi Babin, w

nowania, dyrygowania, pisania i kie-

Składa się z trzech części: 1 – „Nie-

tym samym roku, zapewne dzięki

urodzin Fryderyka Chopina, właśnie

którym ma odbyć się „posiedzenie

rowania konserwatorium. Jego dom

dola narodu”, 2 – „Jasna Góra”, 3 –

pomocy Karola Mikulego, jako wybit-

we Lwowie zorganizowano hucz-

senatu” z udziałem postaci komicz-

rodzinny, mieszczący się nieopodal

„Śluby królewskie”. W czasach nam

ny absolwent konserwatorium dostał

ne uroczystości. Mieczysław Sołtys

nych jak Michał Sołohub i Fortunat

Parku Stryjskiego, był miejscem

współczesnych dzieło to zostało

wyróżnienie w postaci dofinansowa-

działał aktywnie w Komitecie Obcho-

Trąba, na siłę prowadzony do mał-

spotkań elity artystycznej i intelektu-

wykonane we lwowskiej katedrze 1

nia w celu podjęcia uzupełniających

du Jubileuszowego, organizującym

żeństwa, a użalający się na swój

alnej w bardzo rzadkich dla Sołtysa

kwietnia 2006 r. w 350. rocznicę ślu-

studiów zagranicznych. Początkowo

cały szereg wydarzeń – koncerty,

mocno zaawansowany już wiek…

chwilach wolnych od pracy w kon-

bów. Pozostałe oratoria to: „Królowa

kształcił się na Uniwersytecie Wie-

spotkania oraz odbywający się w

„Panie Kochanku” to kolejna ope-

serwatorium. Bywali tam zarówno

Korony Polskiej” (1907) oraz „Ver

deńskim. Jednak po usłyszeniu w

październiku 1910 r. I Zjazdu Muzy-

ra komiczna. Posiada dwie wersje – z

Stanisław Niewiadomski, prof. Adolf

sacrum” (1927).

Wiedniu dzieł Camille a Saint-Saën-

ków Polskich. Podczas sesji, urzą-

1895 r. oraz z 1924 r. Po raz pierwszy

Chybiński (twórca polskiej szkoły

Mieczysław Sołtys jako pianista

sa, wybitnego francuskiego kompo-

dzonej w ramach wspomnianego

na scenie opery lwowskiej była wysta-

muzykologicznej), jak i Karol Szyma-

i kompozytor tworzył także utwory

zytora, postanowił odtąd kształcić się

fortepianowe: Koncert fortepianowy

Zjazdu, Mieczysław Sołtys wygłosił

nowski oraz Ignacy Jan Paderewski.

wiona dopiero w 1924 r. Jest to opera

w Paryżu pod jego kierunkiem. Nie

referat: Karol Mikuli jako teoretyk-

c-moll, przyjęty przez publiczność

Mieczysław Sołtys utrzymywał także

3-aktowa i stanowi od poprzedniej

było to jednak łatwe, bowiem Saint-

kontrapunkcista, omawiając dokona-

dobre kontakty z ukraińskim kompo-

dzieło dużo ważniejsze w dorobku

lwowską z wielkim entuzjazmem

Saëns nie udzielał lekcji prywatnych.

nia w zakresie teorii muzyki swojego

zytorem Anatolem Wachnianynem,

kompozytora. Libretto, oparte na po-

oraz miniatury fortepianowe – m.in.:

Sołtys odważnie dążył jednak do celu

dawnego nauczyciela i poprzednika

który za jego dyrekcji przez pewien

wieści Józefa Ignacego Kraszewskie-

polonez „Alla Polacca” i „La Brise”

i po wystaraniu się o list polecający,

na stanowisku dyrektora lwowskiego

czas był członkiem GTM, zostając

go, nawiązuje do historycznej postaci

(zasługująca zwłaszcza na uwagę ze

udał się do wielkiego kompozytora.

konserwatorium. W listopadzie 1910

następnie profesorem nowopowsta-

z XVIII w. – księcia Karola Radziwiłła,

względu na ciekawą fakturę i brzmie-

Wytrwałość młodego lwowianina

r. otwarto zaś do użytku nową salę

łego we Lwowie ukraińskiego Wyż-

nazywanego właśnie „Panie Kochan-

nie). Napisał także kilka pieśni na głos

spowodowała, że Saint-Saëns nie

koncertową lwowskiego konserwato-

szego Muzycznego Instytutu im.

ku”, jednego z najbogatszych ma-

solowy z towarzyszeniem fortepianu,

tylko przyjął go we własnym domu,

rium, mieszczącego się wówczas na

Mykoły Łysenki (Instytut działał we

gnatów Europy, znanego ze swoje-

podobnie jak miniatury – wydanych

ale także, wbrew swoim dotychcza-