23

www.kuriergalicyjski.com * Kurier galicyjski * 12–25 lutego 2013 nr 3 (175)

Polacy na końcu świata

drukiem i wykonywanych podczas

stacją żałobną, podczas której prze-

koncertów domowych.

mawiał m.in. prof. Adolf Chybiński, a

orkiestra Lwowskiej Opery zagrała

„Marsz żałobny” Fryderyka Chopi-

W niepodległej Polsce

Dzieci z Pahiatua to najważniejsza i jedna z najbardziej zapomnianych

Po odzyskaniu przez Polskę nie-

na. Pochowany został w rodzinnym

fal polskiej emigracji do Nowej Zelandii. Teraz ostatni z nich nie wiedzą,

podległości Mieczysław Sołtys dyry-

grobowcu Sołtysów na Cmentarzu

gował podczas pierwszego koncertu

Łyczakowskim.

jak przekazać swoje tradycje innym Polakom na Antypodach.

poświęconego Orlętom Lwowskim,

Na fasadzie dawnego konser-

zorganizowanego przez Polskie To-

watorium (obecnie filharmonia) wid-

warzystwo Muzyczne (PTM) w listo-

niała niegdyś tablica upamiętniająca

padzie 1919 r. w pierwszą rocznicę

postać wieloletniego (30-letniego!)

walk, w których czynny udział brał

dyrektora, jakim był Mieczysław Soł-

także jego syn Adam Sołtys, póź-

tys. W 1939 r. została usunięta przez

niejszy dyrektor PTM. Koncert skła-

władze  sowieckie.  Odnaleziona

dał się z „Requiem” (mszy żałobnej)

następnie w piwnicach konserwato-

Camille a Saint-Saënsa, IV Symfonii

rium i zdeponowana w bezpiecznym

Obóz Pahiatua w 1948 r., fot. Polish Heritage Trust Museum

moc dla kilkuset osób. W ten sposób

inni – wspomina. Był za mały, żeby

TOMASZ AUGUSTyNIAK,

grupa 733 dzieci i ponad stu opieku-

pracować, ale nie uniknął sowiec-

Onet.pl

nów z Isfahanu dotarła nad Zatokę

kiej edukacji. – Uczyli nas, że Stalin

Perską i popłynęła do Bombaju. Tam

jest bogiem – mówi.

- Ci, którzy przyjeżdżają tu te-

wsiadła na amerykański okręt USS

Krystyna Skwarko, która swoją

raz, chcą rozpocząć nowe życie,

General Randall i wypłynęła w rejs

tułaczkę opisała w książce „The In-

trzymają się jak najdalej od polskich

do Wellington. Młodzi podróżnicy,

vited”, wspomina, że zesłanym do

spraw – wzdycha John Roy-Wojcie-

którzy w Iranie nabrali nowych sił,

łagrów zapowiedziano, że zostaną w

chowski. Ten 79-latek przypłynął do

bardzo chcieli odkryć nieznany, fa-

nich do końca życia. Dlatego począt-

Nowej Zelandii pod koniec II wojny

Ludwiga van Beethovena oraz jed-

miejscu czeka już od przeszło 70 lat

scynujący kraj. Słowo „Antypody”

kowo nie uwierzyli w postanowienia

światowej z grupą kilkuset Polaków,

nej z „Litanii Ostrobramskich” Stani-

powrotu na swoje właściwe miejsce,

oraz wyczytana w książkach infor-

traktatu Sikorski-Majski. Kiedy hitle-

głównie dzieci. Dziś jest konsulem

sława Moniuszki. Warto wspomnieć,

czego do dziś nie możemy się do-

macje o kulturze Maorysów stały się

rowskie Niemcy zaatakowały ZSRR,

honorowym w Auckland i prowadzi

że po I wojnie światowej Galicyjskie

czekać.

nagle bardzo popularne.

Stalin uznał, że polscy żołnierze

tam polonijne muzeum. Wojenne

Towarzystwo Muzyczne przemia-

***

Statek wpłynął wreszcie do portu

mogą mu się przydać, dlatego po-

losy rzuciły Wojciechowskiego naj-

nowało właśnie swoją nazwę na

Chętnych do pogłębienia wiedzy

31 października 1944 roku. Następ-

stanowił uwolnić ich z obozów pracy.

pierw ze wschodnich kresów II RP

Polskie Towarzystwo Muzyczne. W

na temat życia i twórczości Mieczy-

nego dnia pasażerowie zeszli na

To samo dotyczyło cywilów. Tworzo-

na Syberię, a później – razem z ar-

latach dwudziestych coraz częściej

sława Sołtysa odsyłam do publikacji

ląd. Na południowej półkuli listopad

ne przez generała Andersa polskie

mią Andersa – do Persji. Stamtąd,

pomocą ojcu służył jego syn – Adam

jego wnuczki – Marii Sołtys, która

oznacza późną wiosnę, a soczyście

oddziały pomogły im w opuszczeniu

wraz z innymi sierotami, dotarł na

Sołtys, również dyrygent i kompo-

oprócz licznych artykułów napisała

zielona Wyspa Północna w oczach

Rosji i udaniu się do Uzbekistanu.

drugą stronę globu. Kiedy zaproszo-

zytor wykształcony we Lwowie i za

także dwie książki poświęcone Mie-

przybyszów, przyzwyczajonych do

Skwarko, nauczycielka z dwudzie-

ne przez nowozelandzki rząd dzieci

granicą, który także całe swoje ży-

czysławowi i Adamowi Sołtysom,

pustynnego irańskiego krajobrazu,

stoletnim stażem, zajęła się tam

dorosły,  zapoczątkowały  prężną

cie zawodowe i artystyczne związał

wydane przez wrocławskie Ossoli-

wyglądała jak baśniowa kraina. Był

sierotami. Samotni ojcowie, którzy

polonijną działalność, ale być może

z rodzinnym miastem.

neum (2008) i lubelską Polihymnię

ciepły, słoneczny dzień. Zachował

chcieli przyłączyć się do armii formo-

wkrótce nie zostanie już nikt, kto

W drugiej połowie lat dwudzie-

(2012).

się materiał filmowy pokazujący ma-

wanej nad Morzem Kaspijskim zo-

mógłby je zastąpić.

stych pogorszył się stan zdrowia

Miejmy nadzieję, że twórczość

łych Polaków schodzących po trapie

stawiali swoje dzieci w sierocińcu, w

Mieczysława Sołtysa. Przygotowana

Mieczysława Sołtysa będzie we

na ląd. Taszczący wielkie torby kilku-

którym pracowała. Wielu z nich zgi-

Z Polski do Persji

przez niego do wykonania „Pasja wg

Lwowie (i nie tylko) wydobyta z nie-

latkowie byli zadbani. Mieli na sobie

nęło później pod Monte Cassino i w

Wojciechowski został deporto-

św. Mateusza” Johanna Sebastiana

pamięci i coraz lepiej znana. Tymcza-

dziecinne płaszczyki, skautowskie

innych bitwach zachodniego frontu.

wany z rodzinnego Polesia w lutym

Bacha ostatecznie zadyrygowana

sem, choć fragmentarycznie, możemy

mundurki i berety. Na filmie widać

Drogą morską, razem z żołnierzami,

1940 roku. O wywiezieniu go wraz

została w 1929 r. przez syna Ada-

ją poznawać za pomocą nagrania. W

stos pakunków i kobiety pomagające

dzieci trafiły do Persji, gdzie zajęli się

z matką, starszym bratem i trzema

ma. Można powiedzieć, że w ten

roku 2011 Konsulat Generalny RP

dzieciom po zejściu na ląd.

nimi Brytyjczycy. Ciągle przyjeżdżały

siostrami na mroźny wschód zade-

symboliczny sposób ojciec przeka-

we Lwowie wydał płytę CD „Trady-

Wkrótce dwoma specjalnymi po-

kolejne transporty. W jednym z nich

cydowały sowieckie władze. Ojca

zał następstwo synowi w kierowaniu

cje chopinowskie we Lwowie”, na

ciągami Polacy zostali przewiezieni

był Wojciechowski. Po przyjeździe do

rozstrzelano z polecenia NKWD.

Polskim Towarzystwem Muzycznym.

której wśród utworów lwowskich

do miejsca przeznaczenia. Na stację

Persji jego matka trafiła do szpitala z

Podobny los spotkał wiele rodzin

11 listopada 1929 r. z Warszawy na-

kompozytorów jak Karol Mikuli i Sta-

zwieziono kilkuset uczniów stołecz-

zaawansowaną gruźlicą, której naba-

z Kresów Wschodnich. Ponad rok

deszła wiadomość o odznaczeniu

nisław Niewiadomski, znalazły się

nych szkół, którzy machali małym

wiła się na Syberii. Wkrótce zmarła.

później pukanie do drzwi usłysza-

Mieczysława Sołtysa Krzyżem Ko-

także cztery kompozycje Mieczysła-

imigrantom polskimi i nowozelandz-

Brat wstąpił do polskiego wojska, a

ła Krystyna Skwarko. Jej mąż już

mandorskim Orderu Polonia Resti-

wa Sołtysa: dwie miniatury fortepia-

kimi flagami. Wreszcie nowoprzybyli

przy małym Janku zostały tylko dwie

wcześniej został wysłany do kopal-

tuta. Stało się to dosłownie na parę

nowe – „Alla Polacca” i „La Brise”

dotarli ciężarówkami do specjalnego

starsze siostry. W irańskim Isfahanie

ni na północy Rosji. Teraz uzbrojeni

godzin przed śmiercią kompozytora.

oraz dwie pieśni – „Maggiolata” i „O

obozu koło miejscowości Pahiatua.

mieli spędzić zaledwie osiemnaście

w rewolwery funkcjonariusze kazali

Jego pogrzeb stał się wielką manife-

mój aniele”.

Planowano, że po wojnie wraz z

miesięcy, bo wkrótce Anglicy nie byli

jej się spakować. Razem z dwójką

opiekunami wrócą nad Wisłę, ale

już w stanie utrzymywać tam tysięcy

kilkuletnich dzieci załadowano ją na

Poszukujemy pielęgniarek

obóz miał być ich domem dłużej,

dzieci.

ciężarówkę i nad ranem odwiezio-

niż się spodziewali. Po konferencji

no na stację, a później towarowym

i fizjoterapeutów

jałtańskiej wschodnia część Polski,

pociągiem wyprawiono w drogę do

Nowozelandzki

z której pochodziły dzieci, została

jednego z kołchozów. Kobiety mu-

eksperyment

W realizacji programu unijnego opieki paliatywnej i geriatrycznej BCJ Kon-

przyłączona do ZSRR. Nie było już

Nowy dom dla części z nich

siały tam pracować w polu, tłocząc

salting, oddział Polska, poszukuje do długoterminowej współpracy obywateli

domu, do którego można byłoby

znaleziono dzięki pomysłowi polskiej

się z dziećmi w niewielkich cha-

Ukrainy ze średnim wykształceniem medycznym (pielęgniarki, fizjoterapeuci)

wrócić. Chociaż rząd Polski Ludowej

arystokratki. Hrabina Maria Wo-

tach. I tak było to znacznie lepsze,

w wieku do 45 lat. Osoby te po wstępnej kwalifikacji zostaną przeszkolone w

dwukrotnie domagał się przysłania

dzicka, żona polskiego konsula w

niż praca przy wyrębie lasu. John

opiece geriatrycznej wraz z nauką języka polskiego i niemieckiego.

dzieci do kraju, to Nowozelandczycy

Wellington, w 1943 roku odwiedziła

Roy-Wojciechowski  zapamiętał,

Gwarantujemy zatrudnienie w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej.

odmówili. Premier Peter Fraser za-

grupę polskich uchodźców z Persji,

że jego matka miała lżejsze zaję-

Zgłoszenia (cv) prosimy wysyłać na adres: info@bcj-konsalting.eu

oferował jednak dzieciom możliwość

płynących przez Nową Zelandię do

cie, w piekarni. – Mieszkaliśmy w

Szczegóły dotyczące programu można będzie znaleźć na stronie:

powrotu do Polski na koszt rządu w

Meksyku. Sprawą sierot wojennych

barakach, zupełnie nie było w nich

www.bcj-konsalting.eu od 2.01.2013.

Wellington, jeśli wyrażą taką chęć.

zainteresowała żonę nowozelandz-

prywatności, ale dzięki mamie mie-

Mile widziana znajomość języka polskiego lub niemieckiego.

Większość nie wyraziła.

kiego premiera, który zaoferował po-

liśmy trochę więcej jedzenia, niż