24

Kurier kulturalny

12–25 lutego 2013 nr 3 (175) * Kurier galicyjski * www.kuriergalicyjski.com

Kustosz straconego skarbu

Byłem niedawno w Borysławiu. Ponieważ zupełnie nie znam tego miasteczka, pytałem przechodniów, czy

są w pobliżu miejsca, gdzie na szybko można zjeść posiłek. Przez kilka różnych osób zostałem skierowany

do domku z szyldem „Płoszcza Panśka” czyli „Plac Pański”.

łącznie dzięki z rzadka odbywającym

wschodnią granicą RP, o pochodzą-

KONSTANTy CZAWAGA

się imprezom” – narzekała dziew-

cych z tamtych terenów wybitnych

tekst

czyna. Była obojętna wobec starych

Polakach, ale również Ukraińcach,

„Kresowa Atlantyda”

widokówek na ścianach. – Może ktoś

Żydach, Ormianach...

ilustracje

ze starszych osób coś panu powie,

Ta książka jest skierowana

Nie zdążyłem jeszcze otworzyć

gdzie był ten czy inny budynek. A tak

przede wszystkim do młodzieży oraz

drzwi, kiedy stojący w nich szwajcar

w naszym Borysławiu nie ma nic cie-

czytelników, którzy w ogóle rzadko

ostrzegł mnie: „To jest restauracja!”

kawego – wyjaśniła.

biorą do rąk książki. Swoistym ma-

„Przecież umiem czytać” – po-

Innego zdania jest mój znajo-

gnesem przyciągającym czytelnika

wstrzymałem swoje emocje i z uśmie-

my kamerzysta z Drohobycza, który

są zdjęcia – mnóstwo zdjęć z albu-

chem przypomniałem sobie zabawny

utrwala znikający urok starych kamie-

mów dziadków i pradziadków. Za

fragment z Andrzeja Chciuka, który

niczek i podwórek tego miasta i po-

każdym razem, po krótkim wprowa-

przywołał w I tomie „Kresowej Atlan-

łożonego po sąsiedzku Borysławia.

dzeniu historycznym dotyczącym

tydy” Stanisław Sławomir Nicieja:

Nie tylko on, ale i miejscowi badacze

miejscowości, Nicieja sypie cieka-

„jeszcze w roku 1929 w roztopach

pamiątek z innych miasteczek ga-

wostkami jak z worka, przekazuje

na głównej ulicy Borysławia, nazwa-

licyjskich często narzekają na brak

prawdziwe historyjki i zachwycające

nej chyba na ironię Pańską w błocie

źródeł archiwalnych. Trudno jest

opowieści. Przedstawia też sylwetki

utopił się koń z wozem. Borysław za-

spotkać kogoś z rodowitych miesz-

działaczy społecznych i politycznych

rastał budami, knajpami oraz na metr

kańców tych miejscowości, szcze-

ze Lwowa, Stanisławowa, Tarnopo-

wysokimi drewnianymi chodnikami.

gólnie takich, którzy będą mogli przy-

la, Brzeżan i Borysławia. Dowiemy

Mając dziewięć lat spadłem wraz z oj-

pomnieć sobie dawne czasy i mniej

się o zgotowanych przez Sowietów

cem z takiego wysokiego chodnika w

więcej obiektywnie opowiedzieć o

losach polskiej inteligencji, o miej-

błoto ulicy: wychodziliśmy ze słynnej

życiu przedwojennym.

scach, gdzie osiedlili się Polacy,

knajpy mamy Kubajowej, specjalistki

Świadomość spóźnienia ciągle

którzy w wyniku decyzji jałtańskich

od smażonych cielęcych nóżek z

prześladuje też profesora Stanisława

musieli opuścić swoje miasta rodzin-

chrzanem. Jeszcze wtedy było bło-

Nicieję. – Mimo, że Kresami zajmuję

ne, o strażnikach pamięci polskich

to, choć sława Borysławia była po-

się już ponad trzydzieści lat, praco-

miast kresowych, o ziomkostwach

wszechna. Utytłaliśmy się w błocie

wałem nad książką z poczuciem, że

Kresowian.

jak nieboskie stworzenia, że ojciec z

jestem spóźniony, że muszę się spie-

Prezentację miast i miasteczek

miejsca poszedł ze mną do sklepu

Kresowej Atlantydy Stanisław Nicie-

szyć – nie ukrywa autor. – Odeszły

i kupił sobie i mnie nowe ubrania.

już bowiem bezpowrotnie dwa poko-

ja zaczyna od metropolii, jaką był

Te, w których wyjechaliśmy z domu

lenia świadków epoki, a w kolejnym,

Lwów – stolica Galicji i Lodomerii,

w Drohobyczu, zostawiliśmy po pro-

które weszło już w smugę cienia,

a w czasie zaborów jedna z ducho-

stu w sklepie, tak było zabłocone.

każdy miesiąc czyni spustoszenia.

wych stolic Polski. Jest to wędrówka

Ojciec tylko ze starego ubrania wyjął

wyprawa na mityczną wyspę mło-

Prof. Nicieja wyjaśnia, że „Kre-

portfel, cebulę z łańcuszkiem, czyli

sowa Atlantyda jest w zamierzeniu

dzieńczych doznań i nostalgii setek

zegarek i szpilkę do krawata”.

pierwszym tomem cyklu opowieści

tysięcy ludzi, wygnańców z małej oj-

o kresowej Atlantydzie. O krainie za-

czyzny na Kresach, rozproszonych

Młoda kelnerka z „Placu Pańskie-

topionej w odmętach niepamięci po-

po II wojnie światowej nie tylko na

go” nie znała tej opowieści. Prawie

przez długotrwałe działanie cenzury

Śląsku, Pomorzu czy Warmii i Ma-

każdy stolik był zarezerwowany, cho-

i milczenie, by rzekomo nie wzbu-

zurach a i na całym świecie. Autor

ciaż nie widać było żadnego klienta.

dzać resentymentów do ziem przez

wyróżnia się przede wszystkim tym,

„Zakłady pracy pozamykano, tury-

Polską utraconych. Jest to swoista

że jest całkowicie pozbawiony wszel-

stów nie ma, przetrwać można wy-

Hiromantka Michalina Widmanowa z Brzeżan wróży młode-

mu gimnazjaliście Rydzowi wielką karierę wojskową. Ry-

sunek Marka Szyszko (podobizna autora rysunku w lewym

górnym rogu obrazu)

przez Lwów w pigułce, prawie 600

kich sentymentów i stereotypów, któ-

lat zmieszczone na 50 stronach

rych ciężko jest uniknąć badaczom

książki. Ale można śmiało zaliczyć

pochodzącym z rodzin kresowych.

ją do najbogatszych i wyjątkowo ory-

Owo kolejne dzieło Stanisława Ni-

ginalnych opowieści o ukochanym

ciei, jak i poprzednie jego książki,

mieście, nad zamkniętą w kamien-

jest ogromną kopalnią wiedzy o mia-

Głównej ulicy Tarnopola patronował hetman Jan Amor Tarnowski (1488-1561), uważany

nym kanale Pełtwią. – Współcześni

stach i miasteczkach za powojenną

za założyciela tego miasta