25

www.kuriergalicyjski.com * Kurier galicyjski * 12–25 lutego 2013 nr 3 (175)

nocny spacer z burmistrzem

Polacy, tak jak Niemcy na Śląsku czy

na Pomorzu, uprawiają tam najczę-

ściej rodzaj turystyki sentymentalnej,

szukając swych śladów rodzinnych

Co nocy we Lwowie odbywa się teatralizowana wycieczka o tajemniczej nazwie „Straż nocna Lwo-

i swojej historii – podsumowuje Ni-

cieja. – A tymczasem Lwów buduje

wa”. Wędrówce po nocnych ulicach i ciemnych zakamarkach starego miasta przewodniczy nocny

swoją współczesną mitologię, czę-

burmistrz. Uczestnicy wycieczki sprawują wraz z nim nocną straż. Pod jednym z takich płaszczy

sto wspólną wielu narodom. I to jest

najbardziej pozytywnym zjawiskiem.

ukryła się nasza dziennikarka, a oto jej opowieść.

Miasto to jest bowiem obszarem,

na którym przecina się kilka historii

równoległych – jest Lwów ukraiński,

polski, żydowski, niemiecki, ormiań-

ski i one wszystkie, na dobrą sławę,

tworzą specyfikę tego miasta”.

Po kolejnym zanurzeniu do Kre-

sowej Atlantydy staniemy w trzecim

mieście Galicji czyli Stanisławowie.

Czy ktoś tam pamięta o wybitnym

burmistrzu Ignacym Kamińskim, któ-

ry po strasznej pożodze 1868 roku

odbudował gród Rewery i przez 18

lat sprawnie rządził tym miastem?

Stanisławów pozostawał zawsze w

cieniu Lwowa i Krakowa, jednak na

jego ulicach też wznoszono kamie-

nice i secesyjne wille. Również i tu

kwitło bogate życie kulturalne, aż

przyszła okupacja sowiecka i wojen-

na apokalipsa a wraz z nią wygnanie

stąd Polaków. Z wdzięcznością pisze

Nicieja o piewcach Stanisławowa.

Podkreśla wkład m.in. Tadeusza

Olszańskiego, znanego polskiego

publicysty, który ostatnio poważnie

przyczynił się do mitologizacji grodu

Rewery: jest autorem popularnych

książek „Kresy kresów – Stanisła-

wów” i „Stanisławów jednak żyje”.

Jeżeli o byłym Stanisławowie

zawsze można było coś znaleźć i po-

czytać, to prawie doszczętnie pożo-

ga II wojny światowej zniszczyła het-

mańskie miasto Tarnopol. A jego hi-

Powieść snuje pan Schlüssel, nocny burmistrz Lwowa

storia została zatarta przez ideologię

reżymów totalitarnych. W przypadku

Lwów często jest nazywany

pana Schlüssela by złożyć uroczy-

– od tej pory jesteśmy strażnikami

JULIA ŁOKIETKO

Tarnopola prof. Nicieja po raz pierw-

skarbcem kultur. Nie bez przyczyny.

stą przysięgę nocnej straży. Za do-

porządku we własnych miastach. A

tekst i zdjęcia

szy przedstawia ilustrowany obraz

Od wieków to miasto szczyciło się

bre sprawowanie zostajemy uhono-

odpowiedzialność za bezpieczeń-

stolicy zachodniego Podola i jego

przyjaznymi relacjami pomiędzy na-

Kiedy zapada zmrok i wszyscy

rowani przez burmistrza specjalną

stwo Lwowa, z jego skarbami, spo-

mieszkańców. – Ta książka to wy-

rodowościami, które je zamieszkiwali.

ci, którzy dbają o miasto w ciągu

odznaką „straży nocnej miasta Lwo-

czywa teraz na barkach kolejnego

jątkowo płodny przykład współpracy

Każda z nich pozostawiła po sobie

dnia zasypiają w objęciach Morfe-

wa”. Już nie jesteśmy tacy jak dotąd

patrolu nocnej straży.

historyka ze świadkami historii oraz

coś cennego. Mamy ulice Ruską,

usza, miasta pilnują Czarne Płasz-

ich potomkami. Źródła, do których

Serbską, Starożydowską, Ormiań-

cze na czele z nocnym burmistrzem

dotarłem, nie znajdują się w żadnym

ską… Prawie każda lwowska ka-

panem Schlüsselem. Prastary Gród

archiwum państwowym, a jedynie w

mienica ma swą historię wypełnioną

Lwa pokazuje nieco inne oblicze,

zbiorach prywatnych i albumach

opowieściami o jej mieszkańcach.

eleganckie kamienice w rynku spo-

rodzinnych. Jestem przekonany, że

Pełniąc nocną straż, przyglądamy

wija księżycowe światło, całe mia-

była to jedyna droga, aby odsłonić

się postaciom, które wyłaniają się z

sto coraz szczelniej otula śnieżna

wiele tajemnic zatopionej kresowej

mroku: oświetlona lampą burmistrza,

powłoka, płatki wirują nad brukiem,

Atlantydy” – zaznaczył Nicieja.

pojawia się postać św. Krzysztofa,

a my, podążając za światłem nafto-

Jeszcze jednym przykładem

dalej Anioł Stróż i wiele innych posta-

wej lampy pana Schlüssela pełnimy

takiego podejścia było wieloletnie

ci, których w dzień mogliśmy nawet

nocną straż.

gromadzenie wszelkich publikacji

nie dostrzec…

Okryci płaszczami wędrujemy

oraz listów, zdjęć i wspomnień byłych

Zapalają się ognie pochodni w

po najbardziej tajemniczych i nie-

mieszkańców Brzeżan i Borysławia.

delikatnych i sprytnych rękach Tan-

bezpiecznych zaułkach i pilnujemy

Jeszcze nikt przed Nicieją tak wszech-

cerki. Spotykamy tajemniczą postać

porządku: aby bramy były pozamyka-

stronnie nie przedstawił oblicza tych

Alchemika, który odsłania przed

ne i żaden kot na drzewie nie utkwił,

miasteczek galicyjskich. Oczekując

nami tajemnice przyszłości. Z oddali

aby pijani się nie wałęsali i nikt się nie

na kolejne tomy „Kresowej Atlantydy”,

słychać wycie potępionej za skamie-

zgubił. I jeszcze żeby każdy lwowiak

liczymy też na prezentację pierwsze-

niałe i obojętne serce duszy, mija

czy gość miasta – czuł się w mieście

go tomu we Lwowie, Stanisławowie,

nas mnich zakonu trynitarzy. Tuż za

dobrze i bezpiecznie. Burmistrz snuje

Brzeżanach, Tarnopolu, Borysławiu.

rogiem para kochanków przysięga

swą opowieść o wiekowych dziejach.

Bowiem nie tylko uchodźcy z tych

sobie wierność. Podążamy w stronę

Nic nie umknie jego oku idealnego

miast powinni cieszyć się z tej książki.

podwórka kościoła bernardynów, aby

gospodarza. Jak zobaczy smutnego,

Wśród współczesnych mieszkańców

zdać sprawozdanie z naszej straży

to zapyta czy wszystko w porząd-

tych miast są zainteresowani historią

miejskiemu katowi: odpytuje nas

ku i pocieszy. Kiedy napotka ciem-

własnych miejscowości.

czy nikt nie rozrabiał, czy nie złapa-

ny kąt, oświetli go lampą naftową

Jaką jest zatem przyszłość

liśmy złodzieja, czy w mieście panu-

sprawdzi i czy nie ukryła się tam

Kresowej Atlantydy? Nawet jeżeli

je porządek i ład. Po przerażającej

jakaś zmarznięta duszyczka…

kiedyś obniży się poziom wody w

opowieści o tym, jakie kary i tortury

Pan Schlüssel od niepamięt-

oceanie geopolitycznym, to i tak nie

czekały na przestępców w średnio-

nych czasów wiernie pełni funkcję

zostanie ona nigdy odbudowana,

wiecznym Lwowie, cieszymy się, że

nocnego burmistrza Lwowa. Dzien-

podobnie jak starożytne Ateny czy

nikogo takiego nie spotkaliśmy i tej

ni burmistrzowie są elekcyjni, on

Rzym. Ale ludzie na tych terenach

nocy kat pozostanie bez pracy.

natomiast pozostaje niezastąpiony.

chcą wiedzieć, kto jeszcze nie tak

Czas mija nieubłagalnie i nad-

Pochodzi z rodziny niemieckich ko-

dawno temu chodził po tych samych

chodzi pora pożegnania. Ale zanim

lonistów, którzy przeprowadzili się

ulicach i mieszkał w starych kamie-

Przy katedrze ormiańskiej słuchamy legend o św. Krzysz-

to nastąpi, gromadzimy się wokół

do Lwiego Grodu w średniowieczu.

nicach i willach.

tofie