15

www.kuriergalicyjski.com * Kurier Galicyjski * 26 lutego–14 marca 2013 nr 4 (176)

Po to, by szukać odpowiedzi

Motywy wołyńskie w literaturze

polskiego romantyzmu

Poświatowska

W inne strony serce woła…

dla ukraińskich czytelników

Casus Tomasza Augusta

W Iwano-Frankiwsku odbyła się prezentacja przekładu na język ukraiński

Olizarowskiego

autobiograficznej książki Haliny Poświatowskiej „Opowieść dla przyjacie-

Wielu pisarzy romantycznych pochodziło  la”. Autorem przekładu jest Wołodymyr Harmatiuk, ukraiński dziennikarz

z ziem ukraińskich – nie tylko Juliusz Sło- z Iwano-Frankiwska.

wacki był związany z Krzemieńcem

SABInA RóżycKA

i słynnym Liceum Krzemienieckim. Warto

tekst i zdjęcia

zatem bliżej przyjrzeć się właściwościom

Wołodymyr Harmatiuk ukończył

studia polonistyczne na Uniwersyte-

tych terenów, elementom, które zbudowa-

cie Przykarpackim. W czasie studiów

ły i utrwaliły XIX-wieczny fenomen

odbyło się jego pierwsze spotkanie z

twórczością Haliny Poświatowskiej,

kresowych ziem.

polską poetką tzw. pokolenia „Współ-

czesności”.

– Często przyjeżdżali do nas na

wierzenia i przesądy. W ten sposób

IWona BoRUszKoWsKa

wykłady profesorowie z Polski – opo-

młody Olizarowski poznał życie

wiada Harmatiuk. – Podczas jedne-

wsi wołyńskiej, a jej pieśni ludowe

Tomasz August Olizarowski uro-

go z takich spotkań zapoznałem się

i obyczaje na trwałe zagościły w

dził się w 1811 roku w miejscowości

z „Opowieścią dla przyjaciela” Haliny

jego świadomości.

Wojsławice, w Galicji, w rodzinie

Poświatowskiej. Fascynowałem się

Krzemieniec, wspomnienia mia-

drobnej szlachty. Był dzieckiem Ja-

wówczas muzyką rockową, rozmy-

sta i szkoły często goszczą na kar-

kuba – oficera Legionów Dąbrow-

ślałem nad zagadnieniami życia

tach poezji Olizarowskiego. Miasto,

skiego oraz nieznanej z imienia Alek-

i śmierci, cierpienia i uwolnienia od

w którym dorastał i gdzie formowała

sandrowiczówny. Wczesną młodość

bólu – zarówno cielesnego, jak i du-

się jego osobowość, uważał poeta

spędził na Wołyniu, gdzie znajdował

chowego. Kiedy zacząłem zagłębiać

zapewne za swą „małą Ojczyznę”.

się dom jego rodziców. Edukację

się w twórczości Poświatowskiej, zro-

Tęsknotę do znajomych miejsc

zdobył w Liceum Krzemienieckim,

zumiałem, iż właśnie tego od dawna

możemy wyczytać z wielu wierszy,

tam jego profesorem języka i litera-

szukałem.

choćby z Dumy powołyńskiej ze

tury polskiej był Józef Korzeniowski,

Podczas prezentacji przekładu

zbioru „Śnielki”:

który zachęcił go do pracy twórczej.

„Opowieści dla przyjaciela” Wołody-

W najbogatszy gród spoglądam;

Środowisko krzemienieckie odegrało

myr Harmatiuk zapoznał słuchaczy

z trudnym losem autorki. Podczas

Lecz ubogie me Zybłazy

istotną rolę w formowaniu się świa-

wojny mała Helena Myga (prawdzi-

Milsze sercu tysiąc razy

topoglądu i wrażliwości artystycznej

we nazwisko pisarki) ukrywała się w

(T. A. Olizarowski, Śnielki,

młodego twórcy. W Krzemieńcu

Okładka książki „Opowieść dla przyjaciela” w przekładzie

wilgotnej piwnicy. Angina, na którą

Warszawa 1995, s. 77)

Olizarowski nie tylko rozwinął talent

Wołodymyra Harmatiuka

wówczas zachorowała, spowodo-

poetycki, ale także zawarł przyjaźnie

Poeta wspomina góry krzemie-

ze znamienitymi Krzemieńczanami.

nieckie (Zybłazy), po których za-

Będąc już na emigracji we Francji,

pewne nie raz przechadzał się, po-

często wspominał młodzieńcze lata

dziwiając przyrodę ziemi wołyńskiej.

spędzone w Krzemieńcu, tęsknił za

Dla stęsknionego za krajem lat dzie-

nim – czego potwierdzeniem jest fakt

cinnych poety krajobrazy miłe sercu

częstego wspominania Krzemieńca

są piękniejsze niż najwspanialsze

i tamtejszej szkoły w utworach.

zachodnie miasta (najbogatszy gród

– Paryż). Góry, co „pierwsze zasia-

Ziemia wołyńska, ze względu na

dły na boku wschodnim Krzemień-

znaczącą rolę, jaką odgrywała w XIX

ca”, pojawiają się także w utworze

wieku, stała się ważnym motywem

Paweł z Tunik, którego akcja umiej-

literackim w literaturze polskiego ro-

scowiona została właśnie u podnó-

mantyzmu. Józef Ignacy Kraszewski

ża krzemienieckich gór, gdzie:

tak, między innymi, pisał o Wołyniu:

Słońce na obłok kwietniowy usiadło,

Piękna to kraina ten Wołyń

I zajechało w strony Poczajowa.

rozległy. (…) Jest tu step w minia-

Ikwy, w zygzakach idące,

turze i góry, kto je lubi, i puszcza,

zwierciadło

i błota, i polesie straszliwe, i piaski

Taras Prochaśko (od lewej) i Wołodymyr Harmatiuk

Pod Bożą-górą złapawszy twarz

z wydmami i czarnoziem podolski,

słońca,

słowem, co kto zapragnie, co sobie

Morawskiego, który prawdopodob-

wała ciężką wadę serca. Większość

wyjaśnia Taras Prochaśko, ukraiński

nie darzył ją miłością i marnie spo-

życia Poświatowska spędziła leżąc

pisarz i moderator spotkania.

Łupem promieni strzeliło od siebie.

kto wybierze.

dziewał się wzajemności.

w domu, lecząc się w sanatoriach

(T. A. Olizarowski, Exercycije

– Przekład na język ukraiński

i szpitalach. Nie chciała wzbudzać

Wydanie książki sponsorował

poetyckie, Londyn 1839, s. 99)

Ukraina była dla Olizarowskie-

daje nam obraz jeszcze jednego losu

litości. Chciała, aby otaczający ją

mer Iwano-Frankiwska Wiktor Anusz-

go ukochanym krajem ojczystym,

i sposobu dzielenia się myślami, –

ludzie traktowali ją najzwyczajniej

kiewicius.

W utworze przywołuje poeta

pisał o niej przez całe życie liczne

w świecie, jak każdego innego czło-

wspomnienie ukochanego wołyńskie-

wiersze, poematy, dramaty. Ukra-

wieka. Bardzo chciała żyć pełnią

go zakątka nad Ikwą. Samo miasto,

ina – ziemia rodzinna dramaturga,

Poszukujemy pielęgniarek

życia. Otrzymała stypendium na

Krzemieniec, pozostaje szczególnie

była w jego oczach częścią polskiej

studia i wcześnie wyszła za mąż.

bliskie sercu Olizarowskiego. Wiele

sfery kulturalno – politycznej, regio-

Jej ukochany, Adolf R. Poświatow-

i fizjoterapeutów

lirycznych wspomnień tego miejsca

nem Polski, prawno – historycznym

ski także ciężko chorował na serce.

znajdziemy w jego poezji. Krzemie-

komponentem Rzeczypospolitej, a

W wieku 21 lat poetka została wdo-

niec był dla poety wspomnieniem

W realizacji programu unijnego opieki paliatywnej i geriatrycznej BCJ Kon-

nie oddzielnym krajem. Co prawda

wą. Pomimo to, że Halina Poświa-

salting, oddział Polska, poszukuje do długoterminowej współpracy obywateli

„kraju lat dziecinnych”, wspomnie-

Olizarowski urodził się nieopodal

towska pisała też utwory w prozie,

Ukrainy ze średnim wykształceniem medycznym (pielęgniarki, fizjoterapeuci)

niem młodości i utraconej Ojczyzny.

Rzeszowa,  jednak  swoje  mło-

literatura polska zapamiętała ją jako

w wieku do 45 lat. Osoby te po wstępnej kwalifikacji zostaną przeszkolone w

Szum krzemienieckiej rzeki Ikwy

dzieńcze lata spędził na Wołyniu,

poetkę.

opiece geriatrycznej wraz z nauką języka polskiego i niemieckiego.

nie opuszczał jego pamięci. Krze-

dorastał otoczony folklorem ukraiń-

W „Opowieści dla przyjaciela”

Gwarantujemy zatrudnienie w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej.

mieniec, który „wyniańczył młodego

Halina Poświatowska opowiada o

skim, co miało duży wpływ na jego

Zgłoszenia (cv) prosimy wysyłać na adres: info@bcj-konsalting.eu

swym życiu, chorobie, śmierci przy-

sokoła, pozostał do końca dni ducho-

twórczość. Ojciec poety sprawował

jaciół i znajomych. Powieść jest na-

Szczegóły dotyczące programu można będzie znaleźć na stronie:

wym jego gniazdem” (S. Duchińska,

obowiązki gospodarskie w jednym

pisana w kształcie monologu, listów

www.bcj-konsalting.eu od 2.01.2013.

T. A. Olizarowski, „Biblioteka War-

z majątków, a stąd młody romantyk

do przyjaciela – poety Ireneusza

Mile widziana znajomość języka polskiego lub niemieckiego.

szawska” 1879 t. 4, s. 7).

mógł poznać zwyczaje i obyczaje,