21

LECHAIM!

www.kuriergalicyjski.com * Kurier Galicyjski * 26 lutego–14 marca 2013 nr 4 (176)

Purim – dzień, gdy nie spotkasz

trzeźwego Żyda

Gdy oddawaliśmy do druku czwarty w tym roku numer Kuriera Galicyjskiego, Żydzi na całym świecie

obchodzili święto Purim. Dziś w ukraińskiej części dawnej Galicji pozostało ich niewielu. Jeszcze

kilkadziesiąt lat temu była to trzecia, pod względem liczebności grupa etniczna na tych terenach.

Kultura galicyjskich Żydów wywarła olbrzymi wpływ na historię tej części Europy, choć śladów po nich

coraz mniej...

LEOnID GOLBERG

Purim upamiętnia uratowanie Ży-

dów od zagłady w perskim imperium

Achemenidów za czasów, panowania

króla Achaszweroszas ponad 2400

lat wstecz. Nazwa święta pochodzi

od słowa „puru”, co oznacza „losy”.

To właśnie w drodze losowania rad-

ca króla Persów Haman wytypował

dzień – 13 adara, gdy miano wynisz-

czyć w Persji cały naród żydowski.

Dlaczego właśnie Żydów? Dla-

tego, że według jego rozkazu wszy-

scy powinni byli klękać przed tym

zarozumiałym urzędnikiem. Przed

pałacem zawsze trafiał mu się Mor-

dechaj, który przechodząc nie od-

dawał należnego hołdu, tłumacząc,

że Żydzi klękają jedynie przed Bo-

giem. Poszedł ze skargą do króla,

że w państwie mieszka naród nie-

pokorny, który nie wykonuje rozka-

zów i nie oddaje hołdu urzędnikom

królewskim. „Pozwól, panie – rzekł

do króla, – abym wyznaczył dzień,

gdy każdy będzie mógł zabić Żyda

i przejąć jego majątek. Przekaże ci

za to 10 tys. srebrników”.

Król Achaszweroszas podpisał

rozkaż bez namysłu, bo określenie

„Żyd” nic mu nie mówiło, a nie wie-

dział, że jego żona, przepiękna Este-

ra, jest właśnie Żydówką. A Morde-

chaj przebywał ciągle pod pałacem,

bo to obiecał swej wychowance-sie-

rocie. Czuła się nieswojo i samotnie

w dali od rodzinnych stron.

Pewnego razu jednej nocy Mor-

dechaj podsłuchał rozmowę dwóch

kiego stopnia, żeby nie odróżniać

błagał króla o litość, ale ten podej-

strażników, którzy mieli zamiar za-

lewej ręki od prawej.

rzewając go o zamiar zbezczesz-

mordować króla. Doniósł o tym kró-

czenia królowej, nakazał powiesić

W wigilię święta w synagogach

lowi i jego uczynek zapisano w księ-

go na drzewie, przeznaczonym dla

czytana jest Księga Estery i przy

gach dworskich.

Mordechaja.

każdym wspomnieniu Hamana ze-

Jednej z kolejnych nocy z bez-

Jednak rozkazu króla nie moż-

brani hałasują, tupią, grzechoczą ko-

senności król zaczął przeglądać

na już było odwołać. Król więc

łatkami. Wszystkie żydowskie święta

księgi. Zwrócił uwagę, że jego

wydał kolejny, w którym zezwolił

rozpoczynają się wigilią. Wigilia świę-

wybawca nie został należycie wy-

Żydom na obronę życia i dobytku,

ta Purim (13 adara) w tym roku przy-

nagrodzony. Przywołał Hamana

a w razie zwycięstwa przejęcia

pada na 23 lutego, a jest to sobota,

i zapytał co zrobić z osobą, której

majątku tych, którzy napadali. Tak

czyli szabat. Z tego powodu w tym

król jest zobowiązany. Haman po-

niecny zamiar Hamana obrócił

roku wigilia została przeniesiona

myślał, że chodzi o nagrodę dla

przeciwko niemu i jego narodowi –

na czwartek 21 lutego, lecz samo

niego i rzekł, że taką osobę należy

w całej Persji Żydzi zabili 75 000

święto obchodzone jest tradycyjnie

wynagrodzić drogim odzieniem,

ludzi (Est 9,16).

14-15 adara, czyli w tym roku 24-25

drogim rumakiem i oprowadzić go

Od tego czasu dwa dni po

lutego.

ulicami miasta wołając: „Tak król

dacie 13 adara stały się świętem.

W Izraelu święto obchodzone

wynagradza tych, którzy oddają

Żydzi wystawiają przedstawienia,

jest jeden dzień, a w diasporze ży-

mu przysługi”. Król zgodził się z

karnawałowe procesje, przesyłają

dowskiej dwa dni. Związane jest to

nim i rozkazał w taki sposób wyna-

sobie nawzajem życzenia. Pieczo-

z tym, że zarówno ówczesna stolica

grodzić Modrechaja. Haman roz-

ne są maleńkie ciasteczka z dże-

Persji – Szuszan (dzisiejszy Szusz

gniewał się bardzo, bo już wybrał

mem, które nazywane są „uszami

w Iranie), jak i Jerozolima otoczone

drzewo na którym miał powiesić

Hamana”. Chociaż Żydzi do wina

były murem fortecznym i zgodnie z

Mordechaja 13 adara.

mają stosunek wstrzemięźliwy, to

Księgą Estery (9:18-19) w miastach

Mordechaj opowiedział Ester o

nawet w Talmudzie jest zapisane,

otoczonych murami nakazuje się

planach Hamana i poprosił, aby zro-

że w ten dzień trzeba tak upić się,

obchodzenie święta Purim jeden

Król Achaszweroszas rozgnie-

monarcha obiecał wykonać każdą

biła co w jej mocy i uratowała swój

żeby nie odróżniać słów „przekli-

dzień później – 15 adara. Ten dzień

wał się bardzo na Hamana i wyszedł

zachciankę żony. Rzuciwszy się do

naród od zagłady. Estera zaprosiła

nam Hamana” od „chwała Morde-

nazywa się „Szuszan-Purim”.

obmyślić sytuację. Gdy wrócił zastał

stóp króla Estera poprosiła odwołać

króla i Hamana na ucztę. Uczta przy-

chajowi”. Można też upić się do ta-

Hamana przy łóżku Estery. Haman

rozkaz zagłady Żydów.

padła do gustu królowi, zadowolony

kg