26

Wyjęte z karty pamięci

26 lutego–14 marca 2013 nr 4 (176) * Kurier Galicyjski * www.kuriergalicyjski.com

Nocna apokalipsa

zbombardowało... Pragę. Inne zrzu-

Ogółem bombardowania nie-

ciły śmiercionośny ładunek na cze-

mieckich miast w czasie II wojny

skie miasta Most i Pilzno

światowej pochłonęły życie kilku-

set tysięcy cywilów (w tym również

robotników przymusowych). Mimo

ogniowy wicher

W mroźny lutowy wieczór 1945 roku, z lotnisk w Anglii pode-

Bardziej niszczycielska od sa-

ogromnej liczby ofiar, ich skutecz-

mych bomb okazała się wywoła-

ność i wpływ na potencjał przemy-

rwały się ociężale setki wyładowanych bombami czterosilniko-

na przez ładunki zapalające burza

słowy nazistowskich Niemiec jest

wych bombowców. Ich celem było położone w głębi III Rzeszy

ogniowa. Wczesnym rankiem 14 lute-

dyskusyjny. A wola walki i determi-

go temperatura panująca w objętym

nacja ludności zamiast maleć, tylko

Drezno – największe niemieckie miasto, które uniknęło poważ-

ogniem centrum Drezna sięgała 1500

się wzmagały.

stopni Celsjusza. W tym piekle topiło

Całkowitemu zniszczeniu uległ

niejszych bombardowań. Teraz miało się to zmienić. W nocy

się szkło, cegły, beton i nawierzchnia

obszar ok. 40 km². Wojska radziec-

z 13 na 14 lutego 1945 r. 773 bombowce brytyjskie podczas

ulic. Na domiar złego, burza ogniowa

kie oceniły straty na 35 tys. cywilów.

zasysała z otoczenia niemal całe po-

Źródła niemieckie podają nawet licz-

dwóch nalotów zniszczyły 80 tys. mieszkań. 14 lutego w ciągu

wietrze – w rezultacie nawet dwie trze-

bę 200 tys. Rozbieżność jest zatem

cie ofiar zginęło w wyniku uduszenia.

ogromna. Jednak należy zwrócić

dnia dalszych zniszczeń dokonał nalot 311 bombowców ame-

„Widziałam krzyczących i gesty-

uwagę na fakt, że alianci wygrali już

rykańskich. Kolejne naloty nastąpiły 15 lutego. W atakach lotni-

kulujących ludzi, którzy nagle, jedni

wojnę, a w nalocie zginęli głównie

po drugim, po prostu osuwali się na

cywile.

czych na Drezno wzięły udział 1233 samoloty aliantów.

ziemię. Dziś wiem, że tym nieszczę-

Czy nalot na Drezno spełnił swo-

śliwcom zabrakło tlenu. Zemdleli,

je zadanie? Trudno to ocenić, jed-

a następnie spłonęli na popiół” –

nak z całą pewnością ukazał potęgę

Opracował

wspominała jedna z ocalałych.

alianckiego lotnictwa oraz fakt, że

KRZySZTOF SZyMAŃSKI

W mieście w owym czasie było

nie tylko Niemcy łamali prawa czło-

niewiele  schronów  przeciwlotni-

wieka w tej wojnie. Jest to brutalny

Do dziś operacja alianckiego

czych. Największy, znajdujący się

przykład na to, jaką cenę godzili się

lotnictwa budzi wielkie kontrowersje.

pod głównym dworcem kolejowym,

płacić politycy dla osiągnięcia swych

W 1945 roku Niemcy przegrały już

mógł pomieścił tylko sześć tysięcy

celów. W tym konkretnym przypad-

wojnę, a alianci panowali w powie-

osób. Ludzie chowali się w piwni-

ku ceną było życie kilkudziesięciu

trzu i na morzu. Miała wtedy miejsce

cach domów, ale one nie mogły dać

tysięcy cywilów, a celem mocna po-

jedna z najbardziej niesławnych akcji

skutecznej osłony przed szalejącą

zycja w negocjacjach z ZSRR.

II wojny światowej. W styczniu 1945

burzą ogniową.

Specjalna komisja powołana

do Drezna dotarła fala uchodźców

Mordercze bombardowania po-

przez władze Saksonii do ustalenia

ze wschodu. Podwoili oni nieomal

chłonęły tysiące ludzkich istnień.

dokładnej liczby ofiar bombardowa-

populację Drezna. Według szacun-

Wszystko w niespełna 48 godzin.

nia zakończyła pracę w… roku 2011,

kowych danych w mieście w lutym

Brytyjskie bombowce Avro Lancaster – podstawowy ciężki

Śródmieście Drezna było morzem

ogłaszając, że ostatecznie ustalona

1945 roku przebywało znacznie wię-

bombowiec RAF w czasie II wojny światowej. To te maszy-

ruin. W wyniku nalotów całkowitemu

liczba ofiar nie przekroczyła 25 tys.

cej niż normalne 650 000 mieszkań-

ny stanowiły trzon brytyjskich sił wysłanych nad Drezno

zniszczeniu uległa starówka miasta.

ców. Według niektórych źródeł liczba

Unicestwionych zostało prawie 80

ta mogła sięgnąć nawet miliona. W

mieckich wojsk i złamać wolę oporu

niczą. Do tego czasu brytyjskie bom-

Bunt polskich pilotów

tys. mieszkań i domów. RAF szaco-

W akcji nad Dreznem miał wziąć

mieście nie było obiektów o dużym

niemieckiej ludności. Jedną z ofiar

bowce zdążyły zrzucić ok. 200.000

wał, że bardzo poważnie uszkodzono

udział również polski Dywizjon Bom-

znaczeniu strategicznym. Zakłady

tego planu padło właśnie Drezno.

bomb burzących i 650.000 bomb

23 proc. zabudowań przemysłowych

bowy 300. W jednostce wybuchł

pracujące na rzecz przemysłu obron-

W czasie wojny Drezno było

zapalających o łącznej wadze ponad

i 56 proc. nieprzemysłowych, nie wli-

jednak bunt. Dwa dni wcześniej

nego znajdowały się na przedmie-

siódmym największym miastem III

2.600 ton.

czając w to budynków mieszkalnych.

zakończyła się konferencja jałtań-

ściach Drezna, natomiast potężne

Rzeszy. W 1939 roku liczyło prawie

- Nad ranem 14 lutego rozpoczął

Wpływ bombardowania na poten-

ska, w czasie której Polska została

bombardowanie koncentrowało się

650 tys. mieszkańców. Mieszkańcy

się trzeci etap ataku. Tym razem

cjał przemysłowy był jednak niewielki

rzucona na łaskę Józefa Stalina,

na starym mieście. Obecność tak

Drezna byli całkowicie zaskoczeni,

w wykonaniu 311 amerykańskich

– położone w ogromnej większości na

na zawsze tracąc Kresy Wschod-

dużej liczby uchodźców i robotników

zupełnie nie przygotowani na naloty

bombowców B-17 zrzucone zostaje

obrzeżach miasta zakłady ucierpiały

nie. Gdy dzień później polscy piloci

przymusowych w mieście wynikała

samolotów alianckich. Myśleli – Dre-

780 ton bomb. Widocznych również

w znikomym stopniu. ówczesny na-

usłyszeli, że mają lecieć nad Drezno

stąd, że Drezno uchodziło za miasto

zno nie jest miastem strategicznym

było ok. 70 myśliwców P-51, które

zistowski minister zbrojeń i produkcji

pomagać Armii Czerwonej, część z

bezpieczne z racji położenia w głębi

ani przemysłowym, jest zabytkiem

podobno ostrzeliwały z broni ma-

wojennej Albert Speer zeznał po woj-

nich po prostu odmówiła wykonania

kraju oraz braku obiektów o dużym

kultury i architektury, niczym wię-

szynowej duże grupy ludzi w drez-

nie, że odbudowa zdolności produk-

rozkazu. Większość buntowników

znaczeniu strategicznym. Miejscowe

cej. Według raportów alianckiego

deńskich parkach.

cyjnych w Dreźnie nastąpiła bardzo

pochodziła właśnie z utraconych

władze dość dokładnie odnotowały

wywiadu w Dreźnie znajdowało się

- W godzinach południowych 15

szybko. Liczba ofiar bombardowania

Kresów.

także zgony wśród tej ludności. Obro-

ponad 100 zakładów przemysłowych

lutego 200 amerykańskich B-17 do-

W 2009 roku w „Rzeczpospo-

na przeciwlotnicza była symboliczna,

pracujących na niemiecki wysiłek

litej” ukazał się wywiad z polskim

bowiem działa przeciwlotnicze Niem-

wojennych. Nie było jednak wśród

pilotem, który brał udział w tym na-

cy przenieśli na front, zostawiając

nich obiektów o dużym znaczeniu

locie. Oto jego fragment:

miasto praktycznie bez obrony.

strategicznym i na tym etapie wojny

Alianckie samoloty zrzuciły łącz-

nie odgrywały one znaczącej roli. Po-

Jak pan dziś ocenia tam-

nie prawie cztery tysiące ton bomb,

nadto chyba nikt nie zwrócił uwagi, że

ten lot?

To nie był bohaterski wyczyn.

wywołując ogromną burzę ogniową,

fabryki i cele militarne położone były

Nie był to lot, podczas którego moż-

która doszczętnie zniszczyła miasto.

na obrzeżach miasta. Tymczasem ty-

na było coś zobaczyć czy coś prze-

Ogromna część ofiar zginęła z powo-

siące ton bomb zrzucono na centrum

żyć. Cel był łatwy – Drezno nie było

du braku tlenu, „pożeranego” przez

Drezna, w rezultacie czego potencjał

bronione przez artylerię

szalejące pożary – jak wspominali

przemysłowy został uszczuplony je-

ocalali, ludzie po prostu osuwali się

dynie w nieznacznym stopniu.

Kiedy dowiedzieliście się,

na ziemię i ginęli w płomieniach,

RAF przeprowadził nalot w kilku

co tam się stało?

Przyznam szczerze, że myśmy

zamieniając się w popiół. Zabitych

falach:

się tym w ogóle nie interesowali. By-

liczono w dziesiątkach tysięcy.

- 13 lutego o godzinie 21.50 wy-

liśmy na wojnie, przeszliśmy swoje

sokość centrum miasta osiągnęły

Drezno po nalotach alianckich

i robiliśmy to, czego nas nauczono.

244 brytyjskie bombowce Lancaster.

(nie)bezpieczna przystań

Drezna była i jest przedmiotem licz-

kończyły operacji i zrzuciły jeszcze

Nie było na ten temat żadnej dysku-

Na przełomie stycznia i lutego

Na początku zrzucone zostały bom-

nych kontrowersji; propaganda nazi-

ponad 400 ton bomb.

sji. Nikt wtedy nie mówił, że to miasto

1945 roku Wehrmacht cofał się na

by oświetlające, które miały za zada-

stowska podawała straty rzędu 200

Już wtedy całe śródmieście Dre-

otwarte, że jest pełne cywilów, że peł-

wszystkich frontach, ale jeszcze nie

nie zaznaczyć cele bombardowań. O

tys. osób.

zna stało w ogniu, a potężny żywioł

no w nim zabytków, ważnych także

został pokonany. Armia Czerwona

22.10 brytyjskie samoloty rozpoczy-

pochłaniał kolejne rejony miasta.

dla Polaków. Podobno jeden z lotni-

nieubłaganie zbliżała się do Ber-

nają zrzut bomb na centrum miasta,

Rozpościerająca się nad płoną-

ków powiedział, że jest żołnierzem,

lina, ale na jej drodze wciąż stały

które 20 minut później jest całe w

Rachunek sumienia

cym miastem łuna widoczna była

a nie rzeźnikiem, i odmówił wzięcia

miliony niemieckich żołnierzy. Alian-

płomieniach.

po latach

Choć po wojnie alianci udowod-

z miejsc oddalonych o prawie 100

udziału w nalocie.

ci zachodni zastanawiali się, jak

- Niecałe 3 godziny po pierw-

nili, że bombardowanie Drezna było

kilometrów, w powietrzu zaś widać

bombardowania strategiczne mogą

szym ataku akcja ratownicza w

Te bomby mogły jednak

uzasadnione w świetle panujących

ją było z odległości nawet kilkuset

najlepiej przysłużyć się radzieckiej

Dreźnie znajduje się w punkcie

spaść na dzieci.

wówczas okoliczności i obowiązu-

kilometrów.

Wcześniej ginęły dzieci polskie,

ofensywie. Zdecydowano, że prze-

szczytowym. Jest to również począ-

jących prawideł prowadzenia woj-

Rozmiary tragedii byłyby jesz-

dzieci holenderskie, angielskie. Ja by-

prowadzona zostanie seria nalotów

tek drugiego etapu. 14 lutego mie-

ny, operacja ta jest przez krytyków

cze większe, gdyby wszystkie biorą-

łem w Coventry, specjalnie po to, żeby

dywanowych na Berlin i inne duże

dzy godziną 1:23 a 1:54 w nocy 529

wskazywana jako przykład poddają-

ce udział w operacji bombowce USA

zobaczyć zniszczenia, jakie poczyniły

miasta znajdujące się na tyłach fron-

brytyjskich bombowców Lancaster

cy w wątpliwość stosowność strate-

nadleciały nad założony cel. Jednak

tam niemieckie bomby. Podczas woj-

tu wschodniego, która w założeniu

atakuje zewnętrzne części miasta.

gicznych nalotów na III Rzeszę.

około 60 maszyn przez pomyłkę

ny trudno być sentymentalnym.

miały zasiać zamęt na zapleczu nie-

Tym samym hamuje to akcję ratow-