14

Przegląd wydarzeń

31 maja–13 czerwca 2013 nr 10 (182) * kurier galicyjski * www.kuriergalicyjski.com

O bibliotekach współczesnych Europa bez końca

i bibliotekach przyszłości

W sobotę, 18 maja, na Uniwersytecie Rzeszowskim

gościł brytyjski historyk Norman Davies.

Na kolejne XXXII spotkanie, które odbyło się 13 maja, jako pre-

- Żadna książka nie będzie przyję-

adaM KuLCZyCKI

ta w stu procentach. Chodzi przecież o

legent przybyła Ewa Kobierska-Maciuszko, starszy dyplomowa-

przedstawienie bardzo długiej i skom-

Spotkanie na UR oscylowało

plikowanej historii i to w jednej publi-

wokół ostatniej książki Normana Da-

ny kustosz i dyrektor Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego.

kacji. Nie chodzi tylko o fakty, często

viesa „Zaginione królestwa”, w której

o różnice językowe. Ważne, kto bierze

autor zabiera nas w oszałamiającą

JuRIJ SMIRnOw

się za pisanie takiej książki. Czasem

podróż przez wieki dziejów. Pokazuje

lepiej, że jest to obcokrajowiec, który

egzotyczne stolice i mówiące niemal

tekst i zdjęcia

odkrywa jakiś kraj. Jest ciekawy, nie

wymarłymi językami narody. Przed-

gloryfikuje, cechuje go obiektywizm.

stawia nam nieznaną historię Euro-

Ewa Kobierska-Maciuszko na

Zażartowałem kiedyś, że historię Pol-

py, ale i opowiada o nas samych: o

Spotkaniu Ossolińskim mówiła o roli

ski napisze Chińczyk. Ja też miałem

Galicji, Prusach, Wielkim Księstwie

i miejscu bibliotek akademickich u

szczęście, że mam niepolsko brzmią-

Litewskim. Czy jakiś inny historyk miał-

progu ery cyfrowej. Wiele miejsca w

ce nazwisko – mówił brytyjski historyk.

by tyle wyobraźni, żeby połączyć ze

swym wystąpieniu udzieliła historii

Pytany, jak długo będzie istniała

sobą upadek ZSRR, historię Gdań-

biblioteki uniwersyteckiej, jej dzia-

jeszcze Unia Europejska, opowie-

ska i państwo barbarzyńskich Wi-

dział anegdotę o swojej cioci Hildzie,

zygotów? Po lekturze Zaginionych

łalności w okresach szybkich zmian

która od niepamiętnych czasów cho-

Królestw nikt już nie będzie mógł

technologicznych i informacyjnych.

rowała, ale dożyła zacnego wieku.

traktować uporządkowanego świata

Podkreślała, że za tymi zmianami idą

Zmarła w ubiegłym roku w wieku

historii ze szkolnych podręczników

również zmiany psychologiczne w

106 lat. Zdaniem Norman Daviesa,

jak prawdy objawionej. Burgundia

pojmowaniu miejsca biblioteki nauko-

często państwa przestają istnieć nie-

nie będzie kojarzyć się wyłącznie z

wej, jej czytelników i samych bibliote-

karzy. Grono pracowników biblioteki

(a pracuje tu 280 osób) jest stałe. Dla-

tego pracownicy biblioteki zmuszeni

są rozszerzać swoje umiejętności,

aby sprostać wymaganiom nowych

pokoleń użytkowników. Zmiany te

dotyczą samej budowli biblioteki.

Pani dyrektor dokładnie opisała jak

wyglądał i był wyposażony gmach

biblioteki w XIX wieku. Dla porówna-

nia przytoczyła opis współczesnego

gmachu na Powiślu. Ale i ten gmach,

chociaż powstawał według nowych

Ewa kobierska-Maciuszko

wymogów według których projektuje

się współczesne biblioteki, nie jest

na platformie cyfrowej. Istnieje rów-

Czytelnik siada gdzie chce, nie jest

spodziewanie, a niektóre funkcjonują

winem, a Aragonia z Aragornem z

już ostatnim słowem w architekturze

nież Narodowy Uniwersalny Katalog

przywiązany do konkretnego miej-

długie lata borykając się z mniejszy-

Tolkienowskiego Władcy Pierście-

i wyposażeniu technicznym takich

Centralny (NUKAT). W 2000 roku

sca. Organizowany jest wolny do-

mi i większymi kryzysami.

ni. Zdaniem brytyjskiego historyka,

budowli.

można było w nim znaleźć katalogi

Jednak na większość zadawa-

„Zaginione Królestwa” uzmysławia-

stęp do 0,5 mln tomów. W czasie

nych pytań dotyczących przyszłości

ją, że historia nieustannie kotłuje się

W XXI wieku zmiany techniczne

bibliotek 4 polskich uczelni, a w roku

sesji studenckich biblioteka pracuje

Europy i Rosji Norman Davies od-

i bynajmniej nie zmierza do „końca”.

następują błyskawiczne i powstanie

2012 – już 80 bibliotek i 1 mln opisów

od godz. 5 rano. Taka inicjatywa

powiadał z dużą dozą poprawności

Wręcz przeciwnie, nie miejmy wąt-

bibliotek cyfrowych stało się kwestią

bibliograficznych.

kierownictwa biblioteki stała się już

politycznej.

pliwości, świat wokół nas wcześniej

czasu. Bardzo często komputeryza-

Z roku na rok rośnie liczba publi-

legendą – wśród studentów istnieje

Norman Davies jest profesorem

czy później odejdzie w przeszłość.

cja badań naukowych, poszukiwanie

kacji, wydawanych wyłącznie w wersji

nawet moda chodzenia do biblioteki

Uniwersytetu Londyńskiego, człon-

Tak jak odeszły światy, które Nor-

odpowiednich publikacji czy publiko-

elektronicznej. Zauważalna jest rów-

właśnie w nocy.

kiem Polskiej Akademii Umiejętno-

man Davies ożywia w „Zaginionych

wanie wyników badań na portalach

nież tendencja ograniczenia warto-

Biblioteka UW prenumeruje rocz-

ści i Akademii Brytyjskiej, autorem

Królestwach”.

prac dotyczących historii Europy,

Spora część kilkudziesięciomi-

naukowych ma nie tylko wymiar tech-

ści produkcji naukowej. Coraz mniej

nie 1000 tytułów drukowanych. Zbiory

Polski i Wysp Brytyjskich. Jest także

nutowej dyskusji dotyczyła senty-

niczny. Zachowanie praw autorskich

ludzi umie samodzielnie prowadzić

rosną z roku na rok. Nadchodzą też

członkiem Międzynarodowej Kapituły

mentu mieszkańców Podkarpacia do

stało się problemem współczesnej

działania badawcze, idzie za tym de-

egzemplarze obowiązkowe z róż-

Orderu Uśmiechu. Po przejściu na

Galicji. Prowadzący spotkanie pytał o

nauki. Plagiat, dzięki nośnikom cyfro-

gradacja wartości pracy naukowej.

nych wydawnictw.

wcześniejszą emeryturę poświęcił się

przyczyny owego sentymentu.

wym, nie zna granic państwowych.

Przedwojenna matura nie raz była

Zmiany, które zachodzą w działal-

pisaniu książek. Napisał m.in.: Boże

- Pamiętamy ją w dobrym świe-

Jedną rzeczą jest nauczanie studen-

na wyższym poziomie w porówna-

ności i organizacji bibliotek są ogrom-

igrzysko (Historia Polski w dwóch

tle, bo to, co się stało, poprzedzało

tomach), Serce Europy (Krótka hi-

ten okres albo wydarzyło później,

storia Polski), Orzeł biały – czerwo-

było dla Polaków dużo gorsze. Np.

na gwiazda, Wojna polsko-sowiecka

II wojna światowa. Stąd m.in. bierze

1919-1920, Europa, Mikrokosmos

się obraz „złotej Galicji” – zdiagnozo-

(historia Wrocławia), Wyspy. Jedno

wał problem Norman Davies. Histo-

z ostatnich jego dzieł, Powstanie 44

ryk poruszał też problem pisania o

było jedną z najlepiej sprzedających

historii tych ziem. – W Rzeszowie żyło

się książek sierpnia 2004. Dzięki

bardzo dużo Żydów, w pobliskich gó-

książce Boże igrzysko (ang. God s

rach mieszkali Łemkowie i Bojkowie.

Playground) historia Polski stała się

Do II wojny światowej trzymali się

bardziej dostępna czytelnikom na

razem, potem zostali rozdzieleni lub

Zachodzie. Swoimi tekstami i walką

tak jak Żydzi całkowicie zlikwidowani.

o historyczną prawdę zdobył uznanie

Dzisiaj ludzie, którzy próbują badać

Polaków. Dzieła, które u nas przyno-

przeszłość, patrzą na nią tylko przez

siły autorowi uznanie, na Zachodzie

własny pryzmat – zaznaczał Davies.

i w Ameryce budziły ożywioną dys-

Dodawał przy tym, że przez wiele lat

kusję, rodziły obok uznania równie

Polacy i dla przykładu Ukraińcy byli

silne głosy sprzeciwu. W ubiegłym

całkowicie odcięci od przeszłości

roku Normana Daviesa uhonorowano

przez różne bariery, które stawiał pa-

tów z podręczników cyfrowych, czy

niu ze współczesnymi doktoratami.

ne. Czytelnik przychodzi do biblioteki

najwyższym polskim odznaczeniem

nujący system, a przy trudnej wspólnej

przeszłości i mocnych emocjonalnych

– Orderem Orła Białego. Dotychczas

czytanie bestsellerów z monitora, a

Elektroniczne środki przekazu za-

z laptopem, co było nie do pomyśle-

barierach mają teraz całkiem inne

Norman Davies otrzymał od władz

inną kradzież publikacji naukowych

bijają w człowieku umiejętność se-

nie jeszcze przed 15 laty. Wymagania

Warszawy, Krakowa i Lublina honoro-

historyczne poglądy. Opowiadając o

i wyników badań.

lekcji źródeł. Współcześni badacze

części odbiorców są takie, żeby doku-

Galicji Norman Davies zauważył, że

we obywatelstwo, a od Uniwersytetu

W 2012 roku w Bibliotece Uni-

wspaniale umieją pracować z kom-

ment opisany w Polsce był dostępny

u początku Galicji i Lodomerii nie było

Jagiellońskiego, Uniwersytetu Gdań-

wersytetu Warszawskiego ilość od-

puterem, ale nie potrafią ze średnio-

np. w Australii. Jednak taka globaliza-

różnic narodowościowych, a jedynie

skiego i Uniwersytetu Warszawskie-

biorców książek i czasopism w wersji

wiecznym rękopisem.

cja ma też swoich przeciwników. Nie

go tytuł doctor honoris causa.

religijne i podziały klasowe.

elektronicznej osiągnęła 800 tys. i do-

Nowy gmach Biblioteki Uniwer-

tylko naukowców i profesorów oba-

Z sali kilkakrotnie padały pytania

Spotkanie autorskie z prof. Nor-

równała ilości wypożyczonych publi-

sytetu Warszawskiego pozostaje do

wiających się plagiatu, lecz również

o możliwość napisania wspólnego

manem Daviesem odbyło się dzięki

podręcznika do historii dla państw

staraniom Uniwersytetu Rzeszowskie-

kacji drukowanych. Przed dziesięciu

dziś jednym z najnowocześniejszych

wydawców. Wydawnictwa niechętnie

Unii Europejskiej. Podkreślano, że

go, Europejskiej Akademii Dyplomacji,

laty te proporcje wyglądały zupełnie

gmachów bibliotecznych w Polsce.

wysyłają elektroniczne wersje swych

problemem jest nie tyle napisanie

Instytutu Historii UR, Katolickiego Sto-

inaczej: 1,5 mln w wersji papierowej

Prelegentka osobiście była współ-

publikacji i jeszcze chyba długo tak

samej książki, ale napisanie pod-

warzyszenia „Civitas Christiana” przy

i 100 tys. – elektronicznej. Badania

twórczynią projektu technicznego

będzie. Bo na początku XXI wieku

ręcznika, który przyjmie się w wie-

wsparciu posłanki do Parlamentu Eu-

statystyczne wykazują, że 62% czy-

i funkcjonalnego biblioteki. Gmach

zarysowały się wyraźne tendencje w

lu krajach. – Mam wrażenie, że już

ropejskiego Elżbiety Łukacijewskiej.

telników zaczyna poszukiwania in-

obejmuje 61 tys. m² powierzchni i ma

rozwoju bibliotek, ale też sytuacja nie

napisałem taki podręcznik [Europa.

Wydarzenie zostało zorganizowane

formacji od Googla, a jedynie 1% w

1000 miejsc do pracy. Pojemność

jest tak jednoznaczną i trzeba brać po

Rozprawa historyka z historią – AK]

w ramach I Podkarpackiego Festiwa-

katalogu biblioteki, który jest w 100%

regałów wynosi 4 mln wolumenów.

– żartował Davies.

lu KultURalia 2013.

uwagę różne warianty rozwoju.