15

www.kuriergalicyjski.com * kurier galicyjski * 31 maja–13 czerwca 2013 nr 10 (182)

Nowy sezon wspólnych

Do kałusza na pierogi

Święto miasta w Kałuszu obchodzono 25

prac konserwatorskich

maja, w 576. rocznicę założenia miasta.

Urzędnicy podejmowali zagraniczne delegacje

i zorganizowali specjalna sesją Rady Miasta.

W dniach 20–21 maja we Lwowie zainaugurowano kolejny

Z ramienia władz miasta wręczano nagrodę

cykl prac polsko-ukraińskiej komisji konserwatorskiej. Ze stro-

„Lider 2013” zasłużonym mieszkańcom. Dla

ny polskiej w pracach udział biorą specjaliści z Departamentu

gości i mieszkańców przygotowano festyn

Dziedzictwa Kulturowego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa

miejski z koncertami i lokalnymi przysmakami.

Narodowego i konserwatorzy. Ze strony ukraińskiej udział biorą

SABiNA RÓŻYCkA

specjaliści Wydziału Ochrony Środowiska Historycznego Rady

tekst i zdjęcia

Miasta Lwowa.

Delegacja z Gorlic przybyła do

Kałusza, bo jest to miasto partner-

skie małopolskiej miejscowości.

JuRIJ SMIRnOw

- Z Kałuszem współpracujemy

tekst i zdjęcia

od czternastu lat. W roku następ-

Konserwatorzy z obu państw

nym będziemy obchodzić jubileusz

współpracują ze sobą od 2008 roku,

– mówi wiceburmistrz Gorlic Janusz

wyniki ich pracy są imponujące.

Fugel. – Przyjeżdża do nas młodzież

Wszystkie omawiane na tym spotka-

z Kałusza, przyjeżdżają przedsię-

niu projekty są finansowane ze środ-

biorcy, samorządowcy, sportowcy.

ków MKiDN RP. Pracom tym patronu-

Wkrótce odbędzie się rajd rowerowy

Goście z Gorlic próbują sma-

je również Konsulat Generalny RP we

Kałusz-Gorlice, na spotkanie wyru-

kołyki

Lwowie, który sprzyja rozwiązywaniu

szą rowerzyści z obu miast.

wielu spraw organizacyjnych.

- W Kałuszu mieliśmy już święto

Mieszkańcy Kałusza są zado-

Przedstawiciel DDN MKiDN RP

naleśnika i pączka. Przypomnieli-

woleni z bliskich relacji, bo Gorlice

Michał Michalski informował obec-

śmy sobie o dawnych przepisach

zamieszkuje duża społeczność ukra-

nych na spotkaniu dziennikarzy o

i częstowaliśmy ludzi. A teraz przy-

ińska. Każdego roku w Zdyni odby-

kryteriach wyboru poszczególnych

szła kolej na codzienne potrawy

wa się festiwal „Łemkowska watra”,

zabytków podlegających renowacji.

– barszcz i pierogi, – mówi jedna z

na który przyjeżdżają chętnie tysiące

Decyduje o nich polsko-ukraińska

Jerzy Petrus (od lewej) i Janusz Smaza

organizatorek uroczystości Ałła Te-

Ukraińców.

komisja. Przy renowacji pomników na

reszczenko. – Przepisy na te dania

mniki na Cmentarzu Łyczakowskim.

ski (strona ukraińska). Opisy histo-

Cmentarzu Łyczakowskim pod uwa-

różnią się nie tylko wśród poszcze-

Wiele z nich jest bardzo zniszczo-

ryczne i artystyczne nagrobków wy-

gę brane są przede wszystkim kry-

gólnych grup etnicznych, inaczej

nych i wymaga natychmiastowego

konuje Marcin Bernart, historyk sztuki

teria historycznej roli osoby, na gro-

gotują mieszkańcy różnych wiosek,

renowacji. Ta lista jest sygnałem dla

z Krakowa.

bie której prowadzone będą prace,

a nawet poszczególne gospodynie.

polskich i ukraińskich władz, zainte-

W wywiadzie dla dziennikarzy

wartość artystyczna nagrobka oraz

Ktoś przekazuje je z pokolenia na

resowanych ratowaniem wspólnego

Michał Michalski sporo miejsca po-

technika w jakiej został wykonany.

dziedzictwa kulturowego.

pokolenie, a ktoś wymyśla nowe re-

święcił pracom, związanym z prze-

Należy podkreślić, że w zespole kon-

Pomnik Leona Twareckiego,

niesieniem do skansenu we Lwowie

serwatorów są specjaliści konserwa-

ceptury.

znajdujący się przy głównej alei poza

drewnianego kościoła z miejscowości

cji kamienia i metalu. Łączny koszt

- Huculski barszcz nauczyła

pomnikiem Iwana Franki, jest cen-

Jazłowczyk pod Brodami. Koszt dwu-

prac konserwatorskich, zrealizowa-

mnie gotować teściowa – chwali się

nym dziełem Julii Smolkówny, wyko-

letniego przedsięwzięcia (2012-2013)

nych w latach 2008-2012 na terenie

mieszkanka Lwowa Hanna Gałan. –

nanym w stylu Art-Déco. Powodem

wynosi około 500 tys. PLN (ponad

Cmentarza Łyczakowskiego wyniósł

Przedtem wcale nie potrafiłam ugo-

wytypowania tego nagrobka do re-

1,4 mln hrywien) i jest w całości finan-

przeszło 2,7 mln złotych (około 7 mln

tować barszczu. Kobieta opowiada,

nowacji stało się wychylenie pomni-

sowany przez stronę polską. Swego

hrywien). W tych latach przeprowa-

że na dobry barszcz potrzeba wielu

ka przez nierównomierne osiadanie

czasu projekt ten wywołał dyskusję w

dzono kompleksową konserwację na

składników – dodajemy ziemniaki,

fundamentów.

mediach ukraińskich i był dokładnie

28 nagrobkach i grobowcach.

kapustę, buraki, suszone grzyby,

przedstawiony na konferencji praso-

W 2013 roku eksperci wytypo-

fasolę, pietruszkę, marchew, cebu-

wej w Radzie Miasta. Mały drewniany

wali pięć kolejnych obiektów do tego-

lę, pomidory, ocet, odrobinę cukru,

kościółek ze wsi Jazłowczyk w 2012

rocznej renowacji. Są to pomniki na

pieprz, sól i mąkę. Do gorącego

roku został poddany konserwacji, de-

grobach Jarosława Kułaczkowskie-

barszczu gospodyni dodaje gorące

montażowi i rekonstrukcji brakujących

go, Zdzisławy Krówczyńskiej, Marii

skwarki i śmietanę.

elementów. Prace prowadzono pod

Anny Ponińskiej, Leona Twareckiego

Większą popularnością w Kału-

kierownictwem prof. Romany Cie-

i Józefa Żukowskiego. Wartość tego-

szu cieszyły się jednak pierogi. Zje-

lątkowskiej z Politechniki Gdańskiej.

rocznych prac to około 370 tys. PLN.

dzono ich kilka tysięcy, ale i tak nie

Profesor Cielątkowska uratowała

Każdy z tych nagrobków ma swoją

Mer kałusza igor Nasalik

starczyło dla wszystkich chętnych.

wiele podobnych zabytków w Pol-

historyczną i artystyczną wartość.

Lepiły je różne gospodynie. W wiel-

Do Kałusza oprócz delegacji z

sce i poza jej granicami. Ten projekt

XVIII-wieczny nagrobek Marii

kich makutrach wystawiono pierogi

Polski przybyli przedstawiciele ru-

jest objęty patronatem ICOMOS –

Anny hrabiny Ponińskiej z Kalinow-

z ziemniakami, serem, bryndzą,

muńskiego miasteczka Seini i miasta

renomowanej organizacji międzyna-

skich (zm. 1797) jest jednym z najbar-

grzybami, jabłkami z cynamonem,

Oczaków na południu Ukrainy. Miesz-

rodowej. Już na jesieni 2013 roku ko-

dziej znanych i cenionych dzieł wybit-

Pomnik na grobie rodziny

wiśniami, śliwkami, wątróbką, po-

kańcy Kałusza wspierają finansowo

ściółek ma stanąć na nowym miejscu

nego rzeźbiarza Hartmanna Witwera.

krówczyńskich

we Lwowskim Muzeum Architektury

Wykonany z piaskowca, ma znaczne

drobami, mięsem, tartym makiem i

marynarzy z Oczakowa. Marynarze

Ludowej, popularnie zwanym skan-

ubytki i wymaga rzetelnej konserwacji

innym nadzieniem. Podawano je

przywieźli zespół „Admirał” – wystąpił

Grób Jarosława Kułaczkow-

senem. Będzie to pierwszy kościół

figury Matki Boskiej na kuli ziemskiej,

polewane skwarkami, śmietaną,

na koncercie z okazji Dnia miasta.

skiego znajduje się przy głównej

łaciński, który znajdzie się w zbiorach

jak również cokołu z napisem i herba-

sosem grzybowym i waniliowym,

Gości częstowano barszczem

alei cmentarnej. Kułaczkowski był

muzeum. Projekt przeniesienia ko-

mi rodzinnymi.

masłem, kefirem bądź posypane

i pierogami – Święto miasta było też

ukraińskim działaczem społecznym,

ścioła do lwowskiego skansenu jest

Nagrobek Zdzisławy Krówczyń-

cukrem. Były też pierogi z mąki

świętem kuchni ukraińskiej. Gospo-

założycielem i dyrektorem Towarzy-

bliźniaczym projektem przeniesienia

skiej jest dziełem znanego artysty Ta-

kukurydzianej przygotowywane na

darze przygotowali dla gości setki

stwa „Dnister” i honorowym człon-

drewnianej cerkwi greckokatolickiej

deusza Barącza. Przedstawiona jest

Bukowinie.

litrów barszczu i tysiące pierogów.

kiem „Proswity”. Na uwagę zasłu-

ze wsi Kupna w Bieszczadach pod

na nim figura anioła z roku 1881, na-

gują bardzo ciekawe płaskorzeźby,

Elbląg, gdzie mieszkają dawni miesz-

grobek otacza cenne metalowe ogro-

zdobiące pomnik, który jest dziełem

kańcy tej wsi. Nad tym projektem rów-

dzenie, wymagające szczególnych

mało znanego we Lwowie (pracował

nież pracuje prof. Cielątkowska. Ko-

umiejętności konserwatorskich. To

głównie we Wiedniu) ukraińskiego

misja ekspertów tradycyjnie każdego

właśnie takimi elementami zajmuje

rzeźbiarza Piotra Tereszczuka.

roku zaczyna swą działalność od

się w zespole konserwatorów Monika

Komisja ekspertów jednogłośnie

Cmentarza Łyczakowskiego. Następ-

Jamroziewicz-Filek, która przepro-

zatwierdziła zaproponowane do reno-

nie omawiane są prace w katedrach

wadziła w ubiegłych latach skompli-

wacji obiekty i w najbliższym czasie

– ormiańskiej i łacińskiej. W tym roku

kowaną renowację metalowych na-

konserwatorzy przystąpią do prac.

członkowie komisji są zainteresowani

grobków Franciszka Smolki, Izydora

Podobnie jak w latach ubiegłych ze-

kontynuacją prac w dawnym kościele

Polańskiego i rodziny Wejglów. Ona

społem konserwatorów kierują Jan

jezuitów.

również sporządziła listę, obejmującą

Smaza (strona polska) i Jurij Ostrow-

wszystkie metalowe zabytkowe po-

KG