22

Niezwykle historie

30 września­14 października 2013 nr 18 (190) * kurier galicyjski * www.kuriergalicyjski.com

TAJEMNICA LATARNI EILEAN MOR

Tak naprawdę latarnie morskie są tylko znakami nawigacyjnymi mającymi ulatwić, a w warunkach szcze-

gólnie trudnych po prostu umożliwić, żeglugę po jakimś mocno skomplikowanym akwenie. Ich rola zaczyna

się o zmroku, a kończy o świcie. Wspomagają bowiem żeglugę w czasie dla niej najtrudniejszym, czyli

nocą. Rodzaj sygnalizacji światlem znany byl na morzach już na kilkaset lat przed naszą erą. W wyznaczo-

nych miejscach palono ogromne ogniska, których światlo widać bylo daleko na morzu. To wtedy zauważo-

no, że ognisko można zauważyć prędzej, gdy pali się gdzieś wysoko. Ta banalna wydawaloby się informa-

cja dala mądralom do myślenia: tak może się dziać tylko wtedy, jeśli ziemia jest zakrzywiona, a więc może

jednak nie jest ona plaska i nie wspierają jej slonie stojące na żólwiu? Marynarze byli pierwszymi ludźmi,

którzy wiedzieli, że ziemia jest okrągla!

na dzialanie dzikich sztormów. Może

dowozić na miejsce budowy latarni

to późniejsza samotność budowli, a

materialy budowlane?

może jest to wynik conocnego, bez-

Sprawę powierzono starej, bo

glośnego, wirującego i ostrego jak

istniejącej już od roku 1786, doświad-

brzytwa światla, które daje latarnia?

czonej firmie, zajmującej się projek-

Wyspy Flannana to grupa ma-

towaniem, budową i eksploatacją

lych wysepek polożonych na pólnoc

latarń morskich Northern Lighthouse

od Szkocji, daleko na morzu, bo 32

Board. I byl to najlepszy możliwy

kilometry od ostatniej dużej szkockiej

wybór, bowiem już w roku 1895 na

SZYMON KAZIMIeRSKI

wyspy Lewis. Wyspy Flannana, to

miejsce posadowienia latarni firma

wysepki male, skaliste i niedostęp-

wybrala wyspę Eilean Mor, a glów-

Najstarsze latarnie morskie

ne, o niezwykle wysokich, urwistych

ny projektant firmy David Stevenson

Zaczęto więc umieszczać ogni-

brzegach. Szczególnie paskudnych

stworzyl projekt latarni. Miala to być

ska na możliwie wysokich wieżach.

bylo siedem z nich, polożonych naj-

23 metrowa, biala i okrągla wieża,

Najstarszą bodaj latarnią morską w

bardziej na pólnoc, zwanych przez

wysylająca co 30 sekund dwa biale

Europie jest rzymska latarnia w Dover

marynarzy Siedmioma Myśliwymi.

blyski światla o mocy 140 000 świec.

(Wielka Brytania). Jest to murowana,

,,Myśliwi" owi polowali bowiem na

kilkupiętrowa wieża na której Rzymia-

statki przeplywające po niedalekiej,

nie palili nocami ogień pozwalający

Tajemnicze wydarzenia

bardzo uczęszczanej drodze mor-

kapitanom ich statków zlokalizować

na wyspach Flannan

skiej ze Skandynawii i Morza Baltyc-

Budowniczy George Lawson na-

wejście do portu. Ten model latar-

kiego do portów w USA i Kanadzie:

tychmiast rozpocząl budowę wieży.

ni morskiej jest aktualny do dzisiaj.

Bostonu, Nowego Jorku, Baltimore

Nie bylo to latwe! Latarnia miala stać

A więc buduje się wieżę, na której

i Montrealu. Raz po raz dochodzi-

na urwistym klifie, którego wysokość

umieszcza się źródlo silnego światla.

lo do katastrof. Statki, szczególnie

od poziomu morza do szczytu wyno-

Nikt już oczywiście nie pali tam ogni-

nocą, wpadaly na otaczające wyspy

sila 45 metrów. Nie bylo miejsca na

ska!

szeregi podwodnych raf lub wręcz

przycumowanie statku, więc mate-

Nie wiem, co jest przyczyną, że

rozbijaly się o urwiste brzegi wyse-

rialy budowlane podawano z kiwa-

latarnie morskie od samego począt-

pek. Morze wokól wysepek też bylo

jącego się pokladu statku wprost na

ku swojego istnienia byly miejscami,

okropne. Piekielnie wialo, wciąż two-

dźwig wciągający je na szczyt klifu.

gdzie dzialy się rzeczy niepojęte.

rzyly się ogromne fale, przechodzil

Silny wiatr pogarszal i tak trudną sy-

Każdy z państwa zapewne jest prze-

sztorm za sztormem.

tuację. Na oddalonej od Eilean Mor

konany, że najczęściej straszy na

Rzymska latarnia morska w Dover, Wielka Brytania

Kiedyś, w początkach chrześci-

dużej i zaludnionej wyspie Lewis, w

cmentarzu. To nieprawda. Najczę-

jaństwa jeszcze przed VII wiekiem

miejscowości Breasclete, budo-

nych marynarzy, że upiory wdrapują

pliczka świętego Flannana", jak ją

ściej straszy wlaśnie wewnątrz i wo-

naszej ery, wysepki byly zamiesz-

wano jednocześnie zaplecze tech-

się na plaskowyż, by tam odbywać

nazywano, ulożona z plaskich ka-

kól latarni morskich.

kale. Kto na nich mieszkal? ­ Nie

niczne dla funkcjonowania latarni.

jakieś przerażające obrzędy.

mieni bez zaprawy. ,,Kapliczka" byla

Statystyka jest nieublagana.

za bardzo wiadomo. Musieli to być

Ze względu na ciężkie warunki

Brytyjczycy, nie będący Szko-

stara jak świat i nikt już nie wiedzial

Chodzi o to, że prawie każda latar-

Celtowie, pierwotni Szkoci, bo nazwy

klimatyczne i terenowe, koszty bu-

tami, drwili z tych opowiadań, drwili

czemu kiedyś slużyla, ale miejsco-

nia morska, wkrótce po zbudowaniu

wysepek pochodzą z języka gaelicko-

dowy byly bardzo wysokie. Wreszcie

sobie również z ,,kapliczki", nazywa-

wi Szkoci uważali ją za świętą. Byl

staje się ośrodkiem jakichś zjawisk

szkockiego. Najstarsza ich nazwa to

7 grudnia 1899 na latarni Eilean Mor

jąc ja psią budą, bo jako żywo, taką

to obiekt kultu jeszcze celtyckiego.

nadprzyrodzonych. Jeśli nawet latar-

Siedem Świętych Wysp, które zmie-

zablyslo pierwsze światlo!

budę przypominala. Drwiący ani my-

Obecnie dla zamaskowania prawdzi-

nia nie zostanie miejscem nawiedzo-

niono po przyjęciu chrześcijaństwa w

Do obslugi latarni firma zatrud-

śleli, że mogą kiedyś slono zaplacić

wego pochodzenia ,,kapliczki", prze-

nym, zapewne stanie się miejscem,

odmianie rzymskiej na Wyspy Świę-

nila czterech latarników, którzy mieli

za swój dobry humor.

mianowany na obiekt kultu świętego

gdzie dochodzi do niewytlumaczal-

tego Flannana ­ irlandzkiego opata,

Flannana. Jednak Szkoci po przyby-

nych zaginięć ludzi i przedmiotów.

Latarnie morskie od samego początku

mającego wielki udzial w rechrystia-

ciu na plaskowyż wyspy zachowywali

Równie często latarnie są miejscem

swojego istnienia byly miejscami, gdzie

nizacji Szkotów. Od tego czasu wy-

się przed ,,kapliczką" zupelnie nie po

makabrycznych morderstw, ataków

spy przestaly być zamieszkale, ale

chrześcijańsku. Nie klękali, tylko od-

szaleństwa i opętania. Latarnie, co

dzialy się rzeczy niepojęte. Każdy

Szkoci przyplywali tam raz po raz

slaniali glowy i odmawiali jakieś mo-

tu dużo mówić, są miejscami nie-

z państwa zapewne jest przekonany, że

calymi pielgrzymkami, celem odby-

dlitwy, wpatrując się prosto w slońce.

bezpiecznymi. Dlaczego? ­ Ba, żeby

najczęściej straszy na cmentarzu. To

cia na jednej z wysp zwanej Eilean

Wśród Szkotów powszechne bylo

to ktoś wiedzial. Może ma to swoją

Mor, jakichś swoich tajemniczych

przekonanie, że wyspy są nawiedzo-

przyczynę w samym ulokowaniu la-

nieprawda. Najczęściej straszy wlaśnie

misteriów. Na tej wyspie byla bowiem

ne, że nocami przybijają do nich za-

tarni? Z reguly na pustkowiu, w miej-

wewnątrz i wokól latarni morskich.

rzecz dla Szkotów święta. Mala ,,ka-

ginione statki, pelne trupów potopio-

scach niebezpiecznych, narażonych

pracować w systemie 14 dniowych

Potęgujące się zagrożenie, które

wacht. Jeden z latarników pracowal

dla wciąż narastającego ruchu stat-

na wyspie Lewis w magazynach la-

ków stwarzaly Wyspy Flannana, spo-

tarni, zaś trzej pozostali na wyspie

wodowalo konieczność wzniesienia

Eilean Mor, bezpośrednio w latarni.

na tych wyspach latarni morskiej.

Co dwa tygodnie następowala wy-

Problemy stwarzalo polożenie wysp

miana. Pracownik z wyspy Lewis

w strefie najniebezpieczniejszego

przyplywal na Eilean Mor, a na jego

morza, na którym wciąż grasowaly

miejsce wracal na wyspę Lewis jeden

sztormy, wiecznie bylo zimno, a dzi-

z trzech będących w tej chwili na Eile-

kie falowanie utrudnialo wykonywa-

an Mor. Latarnicy na latarni też byli

nie jakiejkolwiek pracy.

podzieleni na wachty. Dwóch mialo

Poza tym wyspy nie mialy miej-

zajmować się wszystkim, co potrze-

sca lądowania dla przyplywających

ba do funkcjonowania na wyspie, a

statków. Tu i ówdzie można bylo

trzeci zajmowal się tylko lampą la-

znaleźć przystań, ale dla malych

tarni. Pracownicy wymieniali się w

lodzi czy szalup, a nie dla dużego

tych obowiązkach.

frachtowca. Jak więc można by bylo

Wyspa Eilean Mor z latarnią