24
Nasz przewodnik
30 września14 października 2013 nr 18 (190) * kurier galicyjski * www.kuriergalicyjski.com
Lubieszowska opowieść
7 września na cmentarzu katolickim w poleskim miasteczku Lubieszowie odbylo się otwarcie pomnika
poświęconego 183 mieszkańcom miasta, spalonym przez UPA 9 listopada 1943 roku. Nabożeństwo żalobne
poprowadzil administrator diecezji luckiej biskup Stanislaw Szyrokoradiuk i proboszcz lokalnego kościola p.w.
św. Cyryla i Metodego o. Andrzej Kwiczala. Na uroczystości obecni byli konsul generalna RP w Lucku Beata
Brzywczy, wiceprzewodnicząca rady rejonowej Lidia Garbar, mer Lubieszowa Petro Chomycz i ks. Witold
Józef Kowalów z Ostroga. Pomnik ma ksztalt dwóch pionowych plyt z napisami ku czci poleglych po polsku
i ukraińsku. Pomiędzy nimi umieszczono Chrystusa ukrzyżowanego.
mordując okolo 200 Polaków. Zgi-
ofiar katastrofy w Czarnobylu. Jed-
DMYTRO ANTONIUK
nęli wówczas o. Kasjan Czechowicz
nak ośrodek nigdy tu nie powstal, a
tekst i zdjęcia
(prawdopodobnie zostal utopiony w
w klasztorze nadal mieści się poste-
rzece), a w podziemiach klasztor-
runek milicji. W przyszlości ma być
Taką informację przekazal mi
nych zamordowano brata Sylwestra.
przeniesiony do innego pomieszcze-
przez telefon mój znajomy Wiktor
Siostry Jadwiga Alojza Gano, która
nia i wówczas pomieszczenia klasz-
Chomycz, parafianin kościola św.
opiekowala się sierotami i Andrzeja
torne będą w calości zwolnione.
Cyryla i Metodego. Jemu zawdzię-
Maria Osakowska, jak również brat-
czam krótką gościnę w Lubieszowie
pijar Piotr Mojsijanek zostali spaleni
w czerwcu br. W czasie pobytu na
,,Tu ksztalcil swą duszę
żywcem z innymi Polakami. (W opra-
Polesiu pan Wiktor oprowadzil mnie
i umysl..."
cowaniu pod redakcją Witolda Li-
Najcenniejszym zabytkiem Lu-
po klasztorach kapucynów i pijarów,
stowskiego ,,Ludobójstwo OUN-UPA
bieszowa, któremu miasto zawdzię-
opowiedzial ich historię. Materialy
na Kresach Poludniowo-Wschodnich.
cza swą slawę, jest klasztor i kole-
te wlączę do planowanej książki o
Dawne Kresy Poludniowo-Wschodnie
gium pijarów, w którym swego czasu
,,Dawnych klasztorach rzymskoka-
w optyce historycznej i wspólczesnej"
studiowaly wybitne postaci. Klasztor
tolickich na Ukrainie". Fragmenty
(Kędzierzyn-Koźle 2012) autorzy po-
zalożono jednocześnie z zaloże-
przytaczam w tym artykule.
dają nazwiska zamordowanych osób
niem miasta w 1686 roku z funda-
duchownych powiązanych z Lubie-
cji marszalka wielkiego litewskiego
Rezydencja magnacka
szowem, teren powiatu Kamień Ko-
Jana Karola Dolskiego, a po 10.
W miasteczku przy granicy z
szyrski (diecezja pińska, dekanat Ja-
latach otwarto przy nim kolegium.
Bialorusią zachowala się wspania-
nów Poleski) Piotr Mojsijanek, pijar
Wspaniala barokowa świątynia byla
la, miejscami mocno podniszczona,
z zakonu oo. pijarów w Lubieszowie,
wznoszona prawie 20 lat w polowie
brama rezydencji wielkiego hetma-
zamordowany w drodze, gdy odwozil
XVII wieku staraniem Janusza Anto-
na litewskiego Michala Serwacego
ks. Józefa Szostaka z odpustu w Lu-
niego i Michala Serwacego Wiśnio-
Wiśniowieckiego. Wzniesiono ją w
bieszowie. Józef Szostak, proboszcz
wieckich. Konsekrowal ją biskup Jan
pierwszej polowie XVIII wieku w miej-
parafii Male Holoby, zamordowany,
Kaczkowski w 1786 roku, najpraw-
scu dawnego zamku Dolskich. Ksią-
gdy wracal wraz z br. Piotrem Moj-
dopodobniej razem ze świątynią oo.
żę Michal chociaż tu nie mieszkal
sijankiem z odpustu w Lubieszowie.
kapucynów. Watykan przywiązywal
często jednak odwiedzal Lubieszów,
Ks. Aleksander Zając z zakonu oo.
do kolegium wielką wagę przez
wydając z tej okazji huczne przyjęcia
pijarów, proboszcz par. Lubieszów.
dwadzieścia lat byla tu rezydencja
dla okolicznej szlachty. Palac Wiśnio-
Kościól pokapucyński w Lubieszowie
Siostra Jadwiga Alojza Gano, ser-
nuncjusza papieskiego.
wieckiego rozebrano na początku
XIX wieku, a rodzina Czarneckich,
w okresie sowieckim mieścila się ja-
którym przypadlo miasto przebu-
kaś instytucja w polowie zerwano
dowala jedną ze starych oficyn na
drewnianą podlogę wchodzenie
pomieszczenia mieszkalne. Jednak
tam wiąże się niebezpieczeństwem.
i ona zostala zniszczona podczas I
Naprzeciwko miejskiego parku,
wojny światowej, po czym pozosta-
w którym stoi stara brama palacu
lości rozebrano. Zachowala się jedy-
Wiśniowieckich, widać zabudowania
nie wspomniana tu piętrowa brama
klasztoru kapucynów o charaktery-
z resztkami herbów wlaścicieli oraz
stycznej dla tego zakonu architektu-
niewielki fragment zabudowy i stary
rze. Prawie bliźniacze konwikty są w
park, przez który prowadzi ścieżka
Winnicy i Starokonstantynowie. Fun-
na plażę nad Stochodem. Projekt re-
dowal klasztor kasztelan braclawski
konstrukcji bramy do palacu Wiśnio-
Jan Antoni Czarnecki z malżonką
wieckich-Czarneckich przygotowano
Felicjaną z Czosnowskich w latach
jeszcze przed 10. laty w instytucie
1756-1768. Minęly trzy dziesięciole-
,,Ukrprojektrestauracja", ale jak widać
cia zanim klasztor zostal poświęcony.
do realizacji nie doszlo. Zabytek
Po śmierci fundatorów dziela dokoń-
zieje pustką. Na piętrze wieży, gdzie
czyl hrabia Tuszowski. Konsekrowal
Klasztor i kolegium popijarskie
klasztor biskup Jan Kaczkowski,
jednocześnie skladając do krypty
canka, przelożona klasztoru w Lu-
skrzydlo), kapucyni powrócili do swe-
Bogato zdobiony kościól pijarów
szczątki fundatora Czarneckiego.
bieszowie, spalona żywcem wraz z
go klasztoru. W 1933 roku holender-
p.w. św. Jana Ewangelisty uchodzil
Kapucyni z Lubieszowa podob-
mieszkańcami. Siostra Andrzeja Ma-
za jeden z najciekawszych kościolów
scy i polscy mnisi obrządku wschod-
nie jak ich wspólbracia z innych
ria Osakowska, sercanka, z klaszto-
niego odrodzili klasztor i urządzili tu
na Polesiu. Zdobily go XVIII-wieczne
klasztorów zajmowali się pomocą
ru w Lubieszowie spalona żywcem
seminarium i misję neounii, mającej
freski malarza-pijara ojca Lukasza
ubogim i prawdopodobnie prowadzili
wraz z siostrą Jadwigą Alojzą Gano.
na celu przywrócenie obrządku unic-
Hübla. W ciągu trzech lat pracowal
tu darmową aptekę. W 1817 roku pod-
Sylwester Stefan Hladzio, pijar z za-
kiego zakazanego i zlikwidowanego
nad freskami w technice grisaille
czas wielkiego pożaru miasta klasztor
konu w Lubieszowie, zamordowany
przez wladze na bylych terenach za-
(wykonywane w różnych odcieniach
splonąl. Byl on na tyle zniszczony, że
w klasztorze w Lubieszowie. Franci-
boru rosyjskiego. Przeorem klasztoru
szarości malowidla imitowaly rzeźby
kapucyni dlugo nie mogli się zdecydo-
szek Dominik Kowalik z zakonu oo.
byl o. Cyryl Fermont. W tamtych cza-
bądź stiuki). Świątynia przylegala
wać na odbudowę placówki. Dopiero
pijarów w Lubieszowie red.)
sach w klasztorze przebywal o. Jan
do kolegium i klasztoru, lącząc się
po latach przedstawiciel ruskiej pro-
Po wojnie komuniści wykorzysty-
z nimi sklepionym korytarzem. Do
Mucharski, który jako jedyny dożyl
wincji Jan Skarżewski podjąl się tego
wali kościól jako magazyn lnu i salę
calkowitego ukończenia budowli
roku 1992, kiedy klasztor zwrócono
dziela, ale nie zdążyl jego ukończyć,
sportową, a w klasztorze mieścil się
brakowalo jedynie wież na fasadzie,
katolikom.
bo wladze carskie skasowaly klasztor
posterunek milicji. Po roku 1990
ale nigdy nie zostaly wzniesione.
Podczas walk Niemców z so-
po Powstaniu Listopadowym. Rząd
świątynię i część pomieszczeń klasz-
W kościele bylo kilka czczonych
wieckimi partyzantami o miasto w
Krzyż na miejscu pobliskiej
przekazal ruiny cerkwi prawoslawnej.
tornych zwrócono katolikom, uroczy-
obrazów. W jeden z nich wizerunek
1943 roku klasztor splonąl ponownie,
polskiej osady Rejmontów-
Po I wojnie światowej, która za-
stej konsekracji świątyni dokonal o.
MB Częstochowskiej w 1840 roku
ale kapucyni pozostali na placówce.
ki, spalonej 9 listopada przez
dala zabytkowi niepowetowanych
Jan Mucharski. W klasztorze mialo
uderzyl piorun. Samo malowidlo nie
W tym samym roku, 9 listopada, od-
UPA
szkód (Niemcy wysadzili poludniowe
powstać centrum rehabilitacyjne dla
ucierpialo, pęklo jedynie szklo osla-
dzialy UPA zaatakowaly Lubieszów
