39

www.kuriergalicyjski.com * 18 grudnia 2015­14 stycznia 2016 nr 23­24 (243­244)

Schulzowska rzeczywistość

patronuje Drugiej jesieni"

,,Jesień nie chciala się kończyć. Dnie, jak bańki mydlane, stawaly się co-

raz ladniejsze i coraz bardziej eteryczne i każdy dążyl do takiego uszla-

25 lat temu...

chetnienia, że każda chwila jego trwania byla wydlużeniem ponad miarę

i prawie bolesnym cudem..." ­ tymi slowami wybitnego syna Ziemi

Drohobyckiej Brunona Schulza 19 listopada kierownik Centrum poloni-

24 grudnia 1990 r. ukazal się pierwszy numer

stycznego Wira Meniok i muzykolog Maria Karalus rozpoczęly tegorocz-

,,Gazety Lwowskiej". Nie możemy jej już czy-

ny literacko-artystyczny projekt ,,Druga jesień", poświęcony 73. rocznicy

tać, a pierwsza Redaktor Naczelna, śp. Bo-

tragicznej śmierci pisarza i artysty.

żena Rafalska, patrzy na nas z Nieba. Należy

nadzieją w przyszlość bez oglądania

jednak pamiętać, że byl to początek prasy pol-

się na przeszlość.

skiej na Ukrainie (wówczas jeszcze w skladzie

Następnie Barbara Odnous za-

prezentowala swoje internetowe wy-

Związku Sowieckiego; Ukraina stala się pań-

danie ,,Kulturaenter", które ukazuje

stwem niepodleglym w roku 1991).

się w Lublinie dzięki wsparciu samo-

rządowej instytucji kultury ,,Warsztaty

kultury w Lublinie" i ma już ponad 60

Witolda Józefa Kowalowa, pracują-

IRENA KULESZA

numerów. Wydanie poświęcone jest

cego w Ostrogu na Wolyniu, z którym

z domu MASALSKA

wymianie zdań i informacji o wyda-

mam kontakt do dziś. Pamiętam lzy

rzeniach w Lublinie i nie tylko. Re-

radości ludzi, mogących wejść do ko-

Pismo stalo się organem praso-

daktor zaapelowala do mieszkańców

ściola po tym, jak przez kilkadziesiąt

wym zalożonego wcześniej Towarzy-

Drohobycza, aby na lamach wydania

lat byl magazynem, klubem czy salą

stwa Kultury Polskiej Ziemi Lwow-

przedstawiali czytelnikom z Polski

kinową. Pamiętam też Panią Halinę

skiej. To bylo ważne wydarzenie i

swoje miasto i Ukrainę.

Makowską, która strajkowala w ko-

należy o nim wspomnieć. W obecnej

Wspólna modlitwa

W klubokawiarni odbyla się rów-

ściele św. Marii Magdaleny... Modlę

redakcji ,,Kuriera Galicyjskiego" są

snym Drohobyczu. Natomiast Lesia

nież prezentacja czterech filmów

się, żeby świątynia zostala ostatecz-

LEONID GOLBERG

osoby, wcześniej związane z ,,Gazetą

Chomycz dokladnie przeanalizowala

krótkometrażowych Olgi Czygryk

nie oddana wiernym...

tekst i zdjęcie

Lwowską" ­ Maria Basza, Konstanty

dzialalność Schulza jako nauczyciela

stworzonych w Drohobyczu i Wro-

Czas mijal, zmieniali się Prezy-

Czawaga, Jurij Smirnow i Krzysztof

i pedagoga. Na zakończenie prezes

W miejscu, gdzie zastrzelony

clawiu w ramach stypendium ,,Gau-

denci Polski i Ukrainy, a także Pre-

Szymański. Nie wszyscy redaktorzy

Józefczuk przedstawil nowe wydanie

zostal Bruno, syn Jakuba, odbyla się

de Polonia".

zesi Fundacji ,,Pomoc Polakom na

pracowali w ,,GL" w chwili jej powsta-

książki Schulza ,,Malarze z Drohoby-

tradycyjna ekumeniczna modlitwa

Kolejna impreza kulturalna od-

Wschodzie", która udzielala ,,Gazecie

nia, ale od bardzo wielu lat pracują w

cza. Lilien i Lachowicz" w przekladzie

w celu uczczenia ofiar ,,czarnego

byla się znów w synagodze Chóral-

Lwowskiej" wsparcia finansowego.

dziennikarstwie polskim na Ukrainie

na język ukraiński Wiry Meniok. Jest

czwartku" 19 listopada 1942 roku, jak

nej. Na przedstawienie ,,Bez nazwy"

Drukarnia w Przemyślu zmienila się

­ chwala Im za to!

to publikacja o artystach malarzach,

również wszystkich ofiar Holokaustu.

zaprosili widzów aktorzy teatru Alter

na zaklad poligraficzny w Stalowej

Przyszlam do redakcji ,,Gazety

twórczość których Schulz cenil sobie

Modlili się przewodniczący spolecz-

Aleksander Maksymow i Ewa Raj-

Woli. Potem nadeszla pora na drukar-

Lwowskiej" w lipcu 1995 r., tuż po

wysoko. Jest to też pierwsza publika-

ności żydowskiej Drohobycza Josif

ska. Przedstawienie na tyle zapadlo

nię ,,Wysokiego Zamku". Ponad 8 lat

ukończeniu studiów na filologii pol-

cja z serii ,,Acta Schulziana".

Karpin, wikary kościola św. Bartlo-

w dusze widzom, że niektórzy przyjęli

temu w redakcji ,,Gazety Lwowskiej"

skiej KUL. We wrześniu zostalam

Po tym spotkaniu w siedzibie te-

mieja Jerzy Raszkowski i kapelan

spektakl jako wspólne z aktorami oso-

pojawil się redaktor Miroslaw Rowic-

dziennikarzem etatowym. Pamiętam

atru Alter chętni mogli obejrzeć film

akademicki Oleg Kekosz. Na uro-

biste przeżycie. Świadczy to o tym, że

ki, który mial pomysl na wydawanie

swoją pierwszą delegację (jeszcze

,,Bruno Schulz" w reżyserii Adama Si-

czystościach tegorocznych zabraklo

prawdziwa sztuka nie jest prostym

dodatku do ,,GL". Ów dodatek jest

jako stażystki), w którą jechalam ze

kory, wedlug scenariusza Agaty Tu-

niestety honorowego obywatela Dro-

odzwierciedleniem rzeczywistości,

dziś samodzielnym i prężnie rozwija-

śp. Tomaszem Markiem Leoniukiem,

szyńskiej. Po projekcji zabrzmiala tu

hobycza, ucznia Brunona Schulza

ale zmusza widza do myślenia. Na

jącym się pismem ,,Kurier Galicyjski",

wówczas Konsulem Generalnym RP

muzyka klasyczna w wykonaniu Wik-

Alfreda Schreyera, który już dolączyl

kilka szczególnych slów zaslugu-

z którym staram się wspólpracować

we Lwowie oraz śp. Ministrem An-

tora Palamarczuka (gitara). Koncert

do swego Mistrza.

je Ewa Rajska. Wielu zna ją jako

­ nie ma mnie już we Lwowie...

drzejem Przewoźnikiem, Sekretarzem

mial tytul ,,Kraje ­ to tylko preteksty", a

,,Druga jesień" stala się już tra-

dziennikarkę, prezenterkę progra-

Wspominając śp. Bożenę Ra-

Generalnym Rady Ochrony Pamięci

zlożyly się na niego utwory Mychajla

dycyjną imprezą, odbywającą się

mów w ,,Twoim radio". Teraz odslonila

falską, pomyślmy również o innych

Walk i Męczeństwa. Pierwszy zmarl

Werbyckiego, Fernanda Sor, Jorgea

pod egidą Centrum Polonistycznego

się jeszcze jedna plaszczyzna jej ta-

osobach, które pracowaly w redak-

w wieku 38 lat na zawal serca, drugi

Cardosa, Isata Nakagawy i innych.

Uniwersytetu Drohobyckiego i To-

lentu. Dopiero niedawno dolączyla do

cji ­ zwlaszcza o Barbarze i Emilu

zginąl w katastrofie smoleńskiej...

Dzień zakończyl performing te-

warzystwa ,,Festiwal Bruno Schulza"

trupy Alteru, a ma już w dorobku kilka

Legowiczach. Pomyślmy cieplo o lu-

Pierwsze wyjazdy i spotkania

atru Alter w synagodze Chóralnej

z Lublina, na imprezę przyjeżdżają

udanych postaci scenicznych.

dziach, którzy 25 lat temu z entuzja-

Polakami na Ziemi Lwowskiej (i

wedlug dziela Piotra Lucjana ,,Ma-

licznie goście ze Lwowa i Warszawy.

Drugi dzień ,,Drugiej jesieni" za-

zmem zabrali się do pracy w gazecie,

nie tylko) byly dowodem na to, jak

ski", gdzie artyści teatru oddali hold

Zadziwil tylko fakt, że po raz pierw-

kończyl w klubokawiarni Pawlo Jur-

która się odrodzila po 1944 r. (należy

bardzo ludzie tęsknią za polskością

ofiarom ,,czarnego czwartku". Sztuka

szy na uroczystościach i imprezach

kiewicz (również aktor teatru Alter)

pamiętać, że tytul ,,Gazeta Lwowska"

i polskim slowem. Śp. Bożena Ra-

jest na wskroś nowoczesna i dlatego

,,Drugiej jesieni" zabraklo przed-

prezentacją swoich fotogramów ,,5

jest najstarszym polskim tytulem pra-

falska wiedziala, jak się prowadzi pi-

nie wszyscy widzowie zrozumieli za-

stawicieli wladz lokalnych. Czyżby

Mega Pixels", na których przedstawil

sowym, albowiem zacząl się ukazy-

smo, ponieważ wcześniej pracowala

mysl autora i grę aktorów. Po prostu

swoją uwagę do wielokulturowej

obrazy z życia Drohobycza i okolic.

wać w roku 1811). Byly chwile wznio-

w Wilnie w ,,Czerwonym Sztandarze"

niektóre utwory wymagają od widza

spuścizny i historii miasta deklarują

Te niewielkie obrazki powstaly pod-

sle i trudne, byly radości i smutki, ale

(obecnie ,,Kurier Wileński"). Z czasem

pewnego przygotowania. A sztuka

jedynie po to, aby mieszkańcy na

czas licznych wycieczek rowerowych

na pewno bylo warto tworzyć pismo,

nasze drogi się rozeszly i śp. Bożena

mówila o tragedii ,,czarnego czwart-

nich glosowali?

po Ziemi Drohobyckiej i przedsta-

integrujące Polaków na Ziemi Lwow-

powolala tytul ,,Lwowskie Spotkania".

ku", o odpowiedzialności każdego, o

Po uroczystościach upamiętnia-

wiają wizję autora na zdawalo by się

skiej, a także piszące o dobrych, nie-

Nie będę tu pisala o chwilach zlych

Holokauście, o stosunku ofiara-kat.

jących ofiary, w gmachu glównym

codzienne życie ­ taka wielobarwna

raz trudnych sprawach, związanych

i trudnych, roztrząsala, dlaczego tak

Za tlo spektaklu slużyly maski 230

Uniwersytetu mialo miejsce spotka-

drohobycka impresja.

z dialogiem polsko-ukraińskim.

się stalo. Nadszedl moment, kiedy to

ofiar tego dnia. W rzeczywistości, w

nie z drohobyckimi historykami Lesią

,,Druga jesień ­ 2015" przeszla

Tytul ,,Gazeta Lwowska" już

ja musialam tą gazetą pokierować.

,,czarny czwartek" w Drohobyczu zgi-

Chomycz, Bogdanem Lazorakiem i

już do historii. Po raz drugi wydarze-

się nie ukazuje. Pozostala pamięć.

Do zadań, które wspominam

nęlo 265 Żydów.

Igorem Czawą. Moderatorem spotka-

nia schulzowskiej jesieni w Droho-

Wiem, że konsul RP we Lwowie, Pan

najcieplej, należaly przygotowania

Kolejny dzień festiwalu byl nie

nia byl prezes Towarzystwa ,,Festiwal

byczu zostaly zorganizowane przez

Marcin Zieniewicz zająl się kompleta-

materialów z pielgrzymki św. Jana

mniej nasycony. W klubokawiarni

Bruno Schulza" Grzegorz Józefczuk.

Centrum polonistyczne Uniwersytetu

cją roczników tego pisma. To piękne

Pawla II na Ukrainę oraz przygotowa-

,,82 100" Aleksandra Zinczuk (Lu-

W prelekcjach przedstawiono tezę, że

Drohobyckiego, lubelskie Towarzy-

i ważne. Jest to bowiem historia nie

nie reportażu z ponownego otwarcia

blin) i Sergiusz Gladyszczuk (Kowel)

historycy w wielu wypadkach mogą

stwo ,,Festiwal Bruno Schulza" (pre-

tylko Polaków we Lwowie i na Ziemi

Cmentarza Orląt. Numery ,,Gazety

przedstawili prezentację ,,Mosty cza-

odkryć dla nas więcej niż filolodzy,

zes Grzegorz Józefczuk) i studencki

Lwowskiej, ale też prasy ,,polonijnej",

Lwowskiej", poświęcone tym wyda-

su", która byla kontynuacją projektu

bo jeżeli o twórczości Schulza wiemy

teatr Alter, a toczyly się przy wspar-

czyli ukazującej się poza Polską w

rzeniom, rozeszly się, jak cieple bulki.

,,Porozumienie przez trudną pamięć".

wiele, to o jego życiu odkrywane są

ciu lubelskiej Fundacji ,,Chrońmy

języku polskim.

Mam nadzieję, że wielu Czytelników

Autorzy już nie tylko na Wolyniu,

coraz to nowe fakty. Bogdan Lazorak

dziedzictwo", prezesem której jest

Pozdrawiam więc dawny Zespól

te numery ma ­ dla calego zespolu

ale i na innych terenach Pogranicza

przedstawil fakty wspólpracy Schulza

Artur Derlikiewicz. Organizatorzy już

Redakcyjny ,,Gazety Lwowskiej" i jej

jest to również piękna pamiątka.

dokumentują wspomnienia tych, kto

z prasą w okresie międzywojennym.

przygotowują się do kolejnej imprezy

Czytelników, życząc wszelkiej po-

W tamtych latach staraliśmy się

przeżyl tragedię, po to, aby nareszcie

Igor Czawa podzielil się odszukany-

­ VII Międzynarodowego Festiwalu

myślności i radości ze wspólpracy z

też pisać o wszystkich problemach,

oba narody doszly do prawdziwego

mi materialami archiwalnymi o życiu

Bruno Schulza, który odbędzie się w

jej godnym następcą ­ ,,Kurierem Ga-

które dotykają Kościól Rzymsko-

porozumienia i mogly spoglądać z

spoleczności żydowskiej w ówcze-

przyszlym roku.

licyjskim".

katolicki na Ukrainie. Poznalam ks.