21

nr 21 (409) |15­28.11.2022

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

spolecznością żydowską Eu-

mu kodowane podpowiedzi. Na

tę aferę, byl ryzykantem, przy

encyklopedyczne

żydow-

miasteczka przyjeżdżal uczeń

ropy wstrząsnęla sensacyjna

przyklad na literę ,,alef" mówil

tym nieglupim. Prawdopodob-

skie wydanie, gdzie znaleźć

Galileusza, by zdyskredytować

wiadomość o cudzie w Gród-

mu ,,tak" w jidisz; na ,,bet" ­ do-

nie wszystko by mu się udalo

można informacje o mecha-

znanego oszusta.

ku, uczony mieszkal w Wilnie

brze; dla ,,himel" ­ prawidlo-

jak zaplanowal, ale przyplątala

nice, matematyce, teorii mu-

Oleg Fedorow, kierownik

i byl nadwornym lekarzem Ra-

wo itd. Pytający powinien byl

się nieprzewidziana okolicz-

zyki, filozofii, teologii, astro-

wydzialu kultury Rady Miej-

dziwillów. Dowiedziawszy się

stawiać pytanie przez ojca i ten

ność ­ do Gródka przyjechal

nomii i wielu innych naukach.

skiej zastanawia się nad prak-

o cudownym dziecku, na które

uzyskiwal odpowiedź od chlop-

uczeń Galileusza. Istnieje wer-

Astronomii i propagandzie he-

tycznym wykorzystaniem tej

,,wszyscy rabini Rzeczypospo-

ca, umieszczając mu w ustach

sja, że tym ,,zlym czlowiekiem",

liocentrycznej teorii Koperni-

opowieści.

litej, a z nimi tysiące prawo-

litery bez spólglosek czy wo-

który klócil się z ojcem chlopca,

ka ­ ,,argumentów i pożytku

­ Nasza gmina stawia na

wiernych bali się nawet spoj-

kalizacji, a ojciec interpretowal

byl Delmedigo. Nawet po wyka-

z niej nie mogą pojąć jedynie

rozwój turystyki ­ opowiada.

rzeć", Delmedigo udal się na

odpowiedź na glos.

zaniu oszustwa wielu ludzi na-

glupi" ­ przydzielono miejsce

­ Na razie trwa wojna, ale już

Podole. Jako rabina i wybitne-

Delmedigo  sprawdziwszy

dal wierzylo w ,,święte dziecko".

szczególne.

teraz planujemy, jak będziemy

go uczonego korcilo go, by do-

chlopca w rozmowie bez udzialu

Lud zazwyczaj gorąco pragnie

W historii Gródka ta jego

żyć po jej zakończeniu. Pla-

wiedzieć się czy w Gródku mial

ojca, potwierdzil swe początko-

cudu i bardzo trudno rozstaje się

najbardziej wybitna karta hi-

nujemy rozwój narodowej tu-

miejsce cud boży, czy bylo to ja-

we podejrzenia i od razu oszu-

ze swymi iluzjami. Prawdopo-

storii jest zupelnie nieznana,

rystyki. W tym, dla turystów

kieś zwykle szachrajstwo.

stwo ,,stalo się znane wszystkim

dobnie wspomnienie o ,,wielu,

a wiedza o ,,cudownym dziec-

z Polski mamy wiele obiektów,

O tym, co nastąpilo nieba-

zgromadzeniom". Jak się oka-

którzy powstali przeciwko nie-

ku" i uczniu Galileusza roz-

które mogą ich zainteresować.

wem, wiadomo z relacji Mojże-

zalo, ojciec maloletniego ,,pro-

mu i chcieli go zabić" ­ dotyczy-

bawila wielu mieszkańców

Zastanawiamy się i nad trasami

sza Metza, ucznia Delmedigo,

roka" uzyskiwal solidny do-

lo również ucznia Galileusza.

miasteczka.

dla Żydów ­ też mamy czym się

który mu towarzyszyl w po-

chód ze swego oszustwa. Kiedy

Dziś historia, która nie-

­ Historia naszego miasta

pochwalić. Historia z Delmedi-

dróży do Gródka. Relacja zo-

to wykryto, rabini oglosili go

gdyś przetoczyla się przez calą

w niczym nie różni się od hi-

go o ,,cudownym dziecku" może

stala umieszczona w księdze

bluźniercą i klamcą, ,,herem" ­

Rzeczpospolitą i daleko za jej

storii innych miasteczek Po-

stać się turystycznym rodzyn-

Delmedigo ,,Sefer Elim". Metz

wylączonym ze spoleczności

granicami, nieznana jest więk-

dola ­ opowiada autorowi se-

kiem, ciekawym zarówno dla

opowiedzial, jak uczony wy-

prawowiernych, co faktycz-

szości  historyków-badaczy

kretarz Rady miejskiej Olena

polskiego jak dla żydowskiego

kryl falszywy cud:

nie skazywalo go na śmierć. Dla

Renesansu. Jedyne, wpraw-

Grich. ­ Są, oczywiście, pewne

turysty.

­ Pewnego razu, gdy mój na-

chlopca skończylo się to tragicz-

dzie nieco upiększone, wspo-

osobliwości, ale reszta jest dość

Dziś historia o Delmedigo

uczyciel (Delmedigo), zobaczyl,

nie ­ wkrótce zmarl. Dlaczego ­

mnienie o tej historii może-

tradycyjna. Teraz, dzięki bada-

i kopie kart jego księgi staną się

że chlopczyk potrzebuje ojca,

nie wiadomo.

my znaleźć w księdze ,,Sefer

czom historii naszej ziemi, po-

niebawem eksponatami Mu-

zobaczyl on chwyt, przy po-

Należy zaznaczyć, że ojciec

Elim", która jest rodzynkiem

znaliśmy jej bardzo osobliwy

zeum krajoznawczego w Gród-

mocy którego on (ojciec) dawal

dziecka, który spreparowal calą

sama w sobie. Jest to pierwsze

epizod. Nie do każdego przecież

ku Podolskim.

Huculskie rogi odtrąbią zwycięstwo

Pomimo wojny artyści

powiedzieć, idealny ­ mówi

ludowi z Huculszczyzny

Roman Bortejczuk.

nadal produkują swe

Wybrane korzenie

oryginalne dziela.

artysta wycina, suszy

Roman Bortejczuk,

przez kilka miesięcy

rzeźbiarz z Krzywopola,

­ od 2 do 12. Następnie

tworzy drewniane

drewno okorowuje,

rogi ­ instrumenty

i rozcina korzeń na

muzyczne, od wieków

pól. Z każdej polówki

wykorzystywane

wybiera środek tak,

w górach podczas świąt

aby grubość ścianek

Bożego Narodzenia.

nie przewyższala 3

O sekretach

mm. Następnie nasącza

dawnej sztuki

drewno żywicą i lączy

mistrz opowiedzial

towarzyszy o niebezpieczeń-

Mężczyźni chodząc

polówki, oplatając je

każdej chaty. Dziecięce

stwie ­ o wilczych stadach czy

dziennikarce ,,Nowego

z kolędą używali rogów

brzozowym lykiem.

walęsających się niedźwie-

rogi są mniejsze i grali

Kuriera Galicyjskiego".

i trombit. Takie grupy

Lyko artysta zbiera

dziach. Korzystali nie z drew-

na nich mali kolędnicy.

kolędników nazywano

nianych instrumentów, lecz

SABINA RÓŻYCKA

na wiosnę, gdy drzewo

,,partiami" ­ liczyly

rogów wolów, bo Huculi tych

­ Aby zrobić róg, trzeba naj-

puszcza soki. Paski

­ Od dzieciństwa lubi-

zwierząt mieli pod dostatkiem.

pierw wybrać drzewo ­ wy-

one 9­12 rogów oraz 1-3

przed opleceniem rogu

lem muzykę. W szkole gralem

Teraz w Karpatach wolów jest

jaśnia mistrz. ­ Tworzę rogi

trombity. Dęli w rogi

wygotowuje.

w orkiestrze dętej, sam zrobi-

bardzo malo.

z korzeni, z sosny, olchy, brzozy,

pod krzyżami i przy

lem gitarę elektryczną, na któ-

jaworu. Bardzo ladny dźwięk

cerkwiach, na początek

Rogi kolędnicze

rej grano w szkolnym zespo-

Następnie mistrz wykonu-

ma róg z korzenia drzewa, ro-

i na zakończenie kolędy.

wykorzystywano

le ­ opowiada Roman. Jednak

je ustnik, przez który się dmie

snącego spod kamieni. A je-

zawodem artysty jest rzeźba.

­ przeważnie jest ze śliwy lub

śli w to drzewo uderzy piorun,

Trzykrotnie trąbiono

w czasie świat zimowych

Rzeźbić zacząl już w wieku 6

jaworu. W ustniku ważny jest

to jego dźwięk będzie bar-

w róg przed wejściem do

­ podczas tzw. ,,kolędy".

lat. Z czasem ukończyl wydzial

otwór, który należy wykonać

dziej bogaty, glośny, można

obróbki drewna w Kosowskim

pod pewnym kątem. Novum

Liceum sztuki ludowej i pra-

mistrza są dwie zawleczki na

cowal w zawodzie w Kosowie.

rogu, przez które można prze-

W 1984 roku zostal czlon-

wlec pasek i zawiesić go na ra-

kiem Stowarzyszenia artystów

mieniu. Zazwyczaj rogi mają

Ukrainy, a z czasem ­ prezesem

dlugość 70-100 cm, średnicę

organizacji spolecznej ,,Stowa-

u wylotu 10 cm i 3 cm przy ust-

rzyszenie artystów i mistrzów

niku. Dziecięce instrumenty

sztuki użytkowej Werchowy-

są zazwyczaj dlugości od 50 do

ny", mieszczącej się w lokalnym

55 cm. Dźwięczny róg w górach

muzeum krajoznawczym.

slychać na odleglość 50­75 km.

­ Gdy postanowilem two-

Największym

rzyć rogi, to w ten sposób po-

marzeniem artysty

lączylem muzykę i sztukę ­

kontynuuje Roman i dodaje,

jest jak najszybsze

że rogów używano w Karpa-

zwycięstwo nad

tach już od końca XVIII wie-

wrogiem. Wówczas

ku. ­Znane są trzy rodzaje

będzie wielkie święto,

rogów: pastuszy, kolędniczy

na którym na pewno

i dziecięcy. Pastuszego uży-

wali pasterze, od wieków wy-

zabrzmią trombity

pasający owce na poloninach.

i rogi ­ rogi zwycięstwa!

Dźwiękiem  rogu  ostrzegali