9

nr 1 (413) |17­30.01.2023

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

,,W czasie wojny, w szczęku

i humanistycznych wartości,

,,Możemy żyć tylko tu i teraz.

przez moskali prawie do szczę-

obowiązek przede wszystkim

które wyznawal jako czlowiek

tu. Mimo, że na zewnątrz jest już

tych, którzy kochają swój kraj.

oręża Muzy milczą"... Jakie to

W czasie, o którym się mówi.

smutne, że znów musimy mie-

pióra.

Nawet Bóg nosi mundur Ukra-

mroźno, dzięki piecykowi ­"ko-

I zarazem czujemy się bardzo

winni przed tymi, którzy nas

rzyć się z prawdziwością tej la-

Niestety, wszystko wskazu-

ińskich Sil Zbrojnych. Żyć i two-

zie" w tym schronie jest cieplo.

cińskiej sentencji, liczącej sobie

je na to, że będzie tak jak mówi

Mają ambulanse przekazane

kochają. W tym sensie zawsze

rzyć przyszlość, pozostawiając

pewnie będę winny przed moją

kilka tysięcy lat. I znów czuje-

Bogdan: nastanie czas innej li-

przeszlość w przeszlości" ­ napi-

przez wolontariuszy.

córką, która nie rozumie, dla-

my się tacy bezsilni, że dzie-

teratury, gdy rosyjska agresja

sal niedawno Bogdan.

Czy na wojnie jest strasznie?

czego jej ojca tak dlugo nie bylo.

je się to nie od dziś w historii

się skończy. Ukraińscy pisarze

W sieciach spolecznościo-

Tak ­ mówi. I przekraczając ten

Bo wśród jej znajomych, wedlug

i pisarki będą mieli trudne zada-

strach przekonująco stwierdza:

ludzkości.

wych ukazal się też filmik

Jeszcze niedawno Bogdan

nie: opisać to, co się wydarzylo.

o mlodym pisarzu, który zo-

­ Nie mityczni orkowie zabi-

mojej córki, żaden z ojców nie

Kolomijczuk planowal z polski-

Będą każdego dnia podejmować

stal żolnierzem. Bogdan Kolo-

jają cywilów i nas, wojskowych.

poszedl do wojska. Z jakiegoś

ten wielki, niekończący się wy-

To czyni konkretny naród. To są

powodu. I dlaczego świat jest

mi przyjaciólmi wspólne dzia-

mijczuk pelni obowiązki in-

tak niesprawiedliwy? Dlaczego

lania: spotkania z czytelni-

silek, również w imię wierności

struktora sanitarnego czyli jest

Rosjanie, Rosja. To jest zbiorowy

jeden tata jest w wojsku, a drugi

kami, wywiady dla mediów,

sobie i swoim idealom. Oby tak-

pomocnikiem medyka bojowe-

Putin. Zabijają wszyscy, którzy

nie? Jeden tata walczy, a drugi

toczyly się rozmowy na temat

że ku przestrodze dla przyszlych

go. Jego zadaniem jest przyję-

na niego glosowali, którzy mil-

dalszych planów i projektów. To

pokoleń, aby nic podobnego już

cie rannych, ustabilizowanie

czą, którzy nie protestują.

nie? Bardzo chcę to przemyśleć

nigdy się nie powtórzylo".

Nie wszyscy ranni mogą być

i napisać o kimś, kto stara się

zwykle rzeczy w życiu każdego

i dostarczenie ich do centrum

nie zatracić w tych okoliczno-

pisarza. Na Bogdana czekali-

stabilizacji.

uratowani.

Znów na froncie

ściach i nie zagubić się daleko

śmy również w Zielonej Górze.

­ Wykonywanie zadań prze-

­ Z jednej strony chcę zapa-

od domu. Stara się zachować

Zapowiadalo się jedno z bar-

Pisarz Bogdan Kolomijczuk

biega na pierwszej linii fron-

miętać na zawsze ludzi, których

dziej fascynujących spotkań

wrócil z Polski do Ukrainy

tu ­ wyjaśnil. ­ Trzeba zrobić

znalem i którzy już nie wrócą,

swoje poprzednie ja, a jedno-

autorskich, jakie mialabym

a z drugiej strony chcę po woj-

cześnie rozumie, że zachodzące

umocniony, by dalej walczyć

wszystko, aby uratować ludzkie

zmiany są nieodwracalne. Taka

okazję poprowadzić. Jednak

życie. A potem myślisz, czy zro-

nie zapomnieć o tych okrop-

o swój kraj. I choć to nielatwe,

powieść musi powstać. Jeśli Bóg

dramatyczny zwrot wydarzeń

bileś wszystko. A potem trzeba

nościach­ mówi Bogdan Kolo-

pisać gdzieś pomiędzy wyko-

mnie tu wyslal, to widocznie

sprawil, że Bogdan Kolomijczuk

naniem obowiązków wojsko-

z tym żyć.

mijczuk. ­ Wykonujemy swój

z pisarza zamienil się w żol-

wych. Nadal znajduje czas na

Jego gabinetem i sypialnią jest

obowiązek jako mężczyźni.

mial wobec mnie jakieś plany ­

nierza, walczącego w obronie

Idziemy bronić naszego kraju.

stwierdza lwowski pisarz i żol-

kilka zdań lub zdjęcie, które

piwnica, chyba jedyne bezpiecz-

nierz Bogdan Kolomijczuk.

niepodleglości swojego kraju

ne miejsce we wsi zniszczonej

Kobiety również to robią. Jest to

umieszcza na swojej stronie fb.

Suflerka, czyli ratuj się kto może...

Wyspiańskiego określily jej

sygnalizowala o zbliżającej się

tzw. emploi na scenie czyli

katastrofie, śledzila rozpaczli-

lirycznej bohaterki, co okaza-

wy wzrok kolegi czy koleżan-

Natalia Stupko 1953­2023

lo się również mylnym. Z bie-

ki, który wymownie sygna-

lizowal o chwilowym zaniku

giem lat potrafila wcielić się

pamięci.

w zupelnie biegunowe postacie

Stali bywalcy naszego teatru

Związana prawie przez pól

Broń Boże, proszę nie myśleć,

takie jak: Sroka ­ pedantyczna

doskonale pamiętają kreację

wieku z naszym teatrem Na-

nauczycielka tańca w komedii

że dlugoletnia obecność Natalii

aktorską Natalii Stupko

Hertza ,,Czupurek", dziwacz-

talia zostawila trwaly ślad nie

w naszym zespole ograniczala

w komedii Mariana Hemara

ka Betsy w komedii ,,Czaru-

tylko w naszej, ale i widzów

się do takiej ,,deski ratunku".

,,Dwaj panowie B", kiedy na

jący lajdak" Chesnot'a czy też

pamięci.

Natalia pojawila się w na-

replikę niewydarzonego

Ulotność sztuki aktorskiej

szym teatrze w 1974 roku jako

wspomniana postać sufler-

aktora Malońskiego ,,źle mi

jest nieublagana. ,,To se ne vra-

absolwentka

slawistyki

ki w hemarowskiej komedii.

pani podpowiadala" suflerka

ti" ­ jak mawiają Czesi. Dla-

(,,bohemistyki") Lwowskiego

Byly też doskonale epizody,

dumnie odparowuje: ,,Ja

tego jak najdlużej warto pa-

w których zagrala: Żebracz-

Uniwersytetu, aby trochę pod-

was wszystkich uratowalam

ka, objuczona plastikowymi

miętać o ludziach, z którymi

szkolić swoją znajomość języ-

i przez wiele lat ratowalam

lączyla nas dlugoletnia przy-

ka polskiego. Przyszla zwabio-

butelkami, w spektaklu ,,Stara

Moliera i Szekspira, i samego

jaźń i wspólpraca.

na przez afisz naszego teatru

kobieta wysiaduje" Różewicza,

Lubarta Leszczyńskiego".

,,I ciągle widzę ich twarze,

na którymś ze slupów oglo-

czy też pelna temperamentu

ustawnie w oczy ich patrzę ­

hiszpańska dama w ,,Królew-

szeniowych w mieście, które

ich nie ma ­ myślę i marzę,

A sympatycy naszego teatru

w owym czasie byly dobrym

znakomite warunki do pierw-

nie Lali" Mickiewicza. A wla-

i stali bywalcy wiedzieli, że cho-

źródlem informacji i wpadla

szych kroków na scenie, i tak

śnie jako doskonala suflerka

widzę ich w duszy teatrze".

ratowala kolegów i koleżan-

Jak pięknie kiedyś napisal

dzi o naszego wspanialego akto-

w wir teatralny, jak się okaza-

się też stalo.

o tym Stanislaw Wyspiański.

ki z opresji. Wciśnięta w kąt

ra, któremu często zdarzaly się

lo na dlugo. Jej drobna postać,

Już pierwsze role ­ Heleny

kulisy teatralnej, z tekstem

tak zwane ,,dziury w pamięci".

ladny delikatny glos z jed-

w ,,Śnie nocy letniej" Szekspira,

I wtedy bez pomocnego szeptu

nej strony, a z drugiej strony

Anieli w ,,Ślubach panieńskich"

na kolanach, często z latar-

W IMIENIU POLSKIEGO TEATRU

zza kulis kolegi lub koleżanki do

znajomość zjawisk kultural-

Fredry, a szczególnie jej ulu-

ką podczas scen slabo oświe-

LUDOWEGO WE LWOWIE

przodu nie można bylo ruszyć.

nych i dobry sluch sprawialy

biona rola Marysi w ,,Weselu"

tlonych, gdy dluższa pauza

ZBIGNIEW CHRZANOWSKI

Ks. Józef Naumowicz, ,,Choinka. 2000 lat tradycji Bożego Narodzenia"

Moc truchleje! Choinka czy żlóbek?

w Reymontowskich

Lipcach, u Marii

Dąbrowskiej? Ile

i Ewy, i nowego życia ­

Powoli zbliżala się z Niemiec

szopkę". Należalo więc polską już choinkę

choinek mial Jan Pawel

drzewa krzyża).

do Polski. Po utracie

koniecznie polączyć ze żlóbkiem!

II? Jak teologicznie

niepodleglości zadomowila

Nie o to chodzi, aby zastanawiać się

mówil o choince

się na dobre. ,,Kurier

nad duchową wyższością czy polskością

O tym wszystkim zaś można czytać

Benedykt XVI?

Warszawski" jeszcze milczal.

nie tylko pod choinką w znakomicie przy-

Jezusowego żlóbka w przeciwieństwie do

Aż stalo się. ,,Dziennik"

świeckiej choinki, która po raz pierwszy

gotowanej dla dużego i malego czytelnika

z 27 grudnia 1845 roku

książce ks. prof. Józefa Naumowicza. To

na ziemiach polskich pojawila się w Gdań-

Dlaczego ballada Friedricha Rückerta

donosi: w calej stolicy na

sku (pierwsze zachowane i wiarygodne

prawdziwa narracyjna uczta świąteczna ­

(1846) zwykle tlumaczona jako ,,Choinka

świątecznych jarmarkach

świadectwo na ten temat u niemieckiego

album w gustownej szacie graficznej pelen

sieroty" (wiersz niemieckiego poety ro-

pojawil się ,,las choinek"

nauczyciela z 1698 roku w jego okoliczno-

smakowitych bakalii literackich, cytatów

mantycznego o dziecku, które nie docze-

ozdobionych ,,zloconemi

ściowym wierszu ,,Święte drzewo Chrystu-

z klasyków oraz historycznych opowieści

kalo się choinki i zamarzlo na ulicy, a po

owocami, kolorowemi

sa"). Gdzie przyjęla się najpóźniej? Na Pod-

krótkich, treściwych i pięknie opisanych.

śmierci otrzymalo od Dzieciątka Jezus

banderolkami i gotowemi do

lasiu, w Lubelskiem, we wschodniej Galicji.

I nie są to treści jedynie slodkie, choć wie-

jasno oświetlone drzewko Chrystusa)

zaświecenia świeczkami"!

A w Krakowie u sufitu wisial... sad! Ozdoba

dza z tego ,,choinkowego lasu" (istne silva

w oryginale nosi tytul ,,Heiliger Christ ­

choinkowa zawieszona u stropu (znana

rerum) może nakarmić umysl i wyobraźnię

wynalazcy choinki, o choinkach w Wied-

Święty Chrystus"? I dlaczego znana jest

niu, za Oceanem, w tradycji anglosaskiej,

z ,,Wyzwolenia" Wyspiańskiego).

do syta.

również pod tytulem ,,Święty Chrystus

ANETA M. KRAWCZYK

Naumowicz wie, jak pisać o tradycjach.

u Dickensa, o choince Goethego, Dosto-

dziecka na obczyźnie"? Przecież w Au-

Chrystusowe drzewko

jewskiego, Andersena, Manna, Eliota. Snu-

Dwa symbole Bożego Narodzenia

Historyk, patrolog i znawca historii wcze-

strii, Szwajcarii, w Niemczech, Czechach

ma, jak się okazuje,

je gawędę o poprzednikach świątecznego

w polskiej prasie początku XX wieku

snego chrześcijaństwa i późnego antyku,

i na Górnym Śląsku do dziś wlaśnie Dzie-

i potem w latach trzydziestych toczyly

także historii Bizancjum i starożytnej Ar-

drzewka: skąd siano, jaselka, obrzędy

ciątko przynosi dzieciom podarunki, na-

genezę religijną

wieczerzy?

ze sobą patriotyczny bój. ,,Nowiny Raci-

menii, duszpasterz Ormian w Polsce pisze

daje sens świętom.

i kontekst biblijny

borskie" w 1909 roku obwieszczaly: ,,Oto

o pierwszych poświadczonych bożonaro-

Czytajcie! ,,Chrystusowe drzewko"

(symbol rajskiego

Jaka byla

u nas w dawnej Polsce i na naszym polskim

dzeniowych drzewkach, dekoracjach i ich

jest warte więcej niż wszystkie światelka

drzewa, świata Adama

typowa Wigilia

Śląsku wieszano w środku choinki malą

symbolice, o falszywym micie Lutra jako

świata.