15

nr 1 (413) |17­30.01.2023

Wspomnienia

www.kuriergalicyjski.com

opracowaniach, miejscowe wla-

dze wobec Kościola lacińskiego

na Ukrainie przyjęly w większo-

ści postawę obojętną, a w niektó-

rych wypadkach nawet wrogą.

Zdarzaly się jedynie sporadycz-

ne wypadki, kiedy urzędnicy

państwowi bez żadnych prze-

szkód zwracali dawne mienie

Kościola jego pierwotnemu wla-

ścicielowi. W tej sytuacji pracu-

jący na tych terenach arcybiskup

Marian Jaworski, kaplani oraz

siostry zakonne musialy przejść

swoistą ,,drogę krzyżową", zno-

sząc wszystkie trudności z po-

korą i cierpliwością.

RUINY KOŚCIOLA W STANISLAWCZYKU

STRZALKOWICE. 30.09.1989, O. RAFAL KIERNICKI DOKONAL

PONOWNEGO POŚWIĘCENIA KOŚCIOLA

Prawodawstwo

Pieśń chwaly Bożej wyrywa się

wspólpracowali w niesieniu

rewindykacyjne

z triumfujących serc ludzkich,

Panny Śnieżnej, karmelitów,

pomocy podopiecznym. Na apel

krople święconej wody padają

bernardynów, Matki Bożej Nie-

kaplana wierni zglaszają goto-

Rewindykacja

dawnych

na sprofanowane mury świąty-

ustającej Pomocy, kościola na

wość niesienia takiej pomocy.

dóbr kościelnych odbywala się

ni. Procesja wkracza do kościola

Kleparowie. W sprawie zwrotu

Często w sobotę ­ dzień wolny

na podstawie ustawy ,,O wol-

i rozpoczyna się pierwsze na-

kościola św. Elżbiety mieliśmy

od pracy ­ autobus przyslany

ności religijnej i organizacji re-

bożeństwo w odzyskanym ko-

już przychylną decyzję miej-

ligijnych" z 23 kwietnia 1991

przez zaklad pod katedrę zabie-

ściele. Modlitwy, pieśni, radość

skiej rady, ale rada obwodowa

ra kilkudziesięciu chętnych do

roku, gdyż odzyskanie nie-

i dziękczynienie. Bóg odzyskal

cofnęla pozwolenie.

podleglości przez Ukrainę sta-

pracy w ogrodach należących

swój dom, a ludzie swoją świą-

Odnośnie pozostalych ko-

do zakladu, dzięki którym pod-

wialo mlode państwo przed

tynię. Niezapomniane wrażenia

ściolów na terenie wspomnia-

obowiązkiem zwrotu wspól-

opieczni mają owoce i warzy-

na przyszle, najdalsze lata.

nych obwodów nasze prośby

notom religijnym dawnej ich

wa. Zarząd zakladu bardzo so-

Rosnąca liczba otwieranych

i protesty nie są uwzględnia-

wlasności, zagrabionej przez

bie ceni tę pomoc.

kościolów stawia nas przed

ne, w urzędach na nasze prośby

wladze Związku Radzieckiego.

Wiele rzeczy wraca na wla-

nowym problemem ­ brak ka-

uzyskania jakiejkolwiek odpo-

ściwe im miejsce, religia odzy-

Ta pierwsza ustawa zabezpie-

planów. Tu również można ży-

wiedzi slyszymy od wiosny br.

czala wolność sumienia oraz

skuje należną jej rangę i zna-

powtarzaną formulkę ­ wasze

wić nadzieję na lepsze. Minęly

prawo czlowieka do wyboru

czenie w życiu spoleczeństwa,

dokumenty zaginęly.

czasy, kiedy kandydat do se-

religii. Jak podkreślali twórcy

ofiarowując mu swój pozy-

minarium musial czekać pięć,

Po wizycie na Ukrainie nun-

ustawy, wynikala ona z poczu-

tywny, uzdrawiający wplyw

siedem i dziesięć lat na zielone

cjusza apostolskiego abp Fr. Co-

cia odpowiedzialności przed

i wklad. Jaki jest mój stosunek

ZNISZCZONA KROPIELNICA

światlo państwowego urzęd-

lasuonno i biskupa z Lubaczowa

spoleczeństwem za przywró-

do zachodzących zmian? Ra-

W KOWALÓWCE NA

nika, bez którego biskup nie

Mariana Jaworskiego oraz roz-

cenie historycznej sprawiedli-

dość, rzecz jasna, z odradza-

TARNOPOLSZCZYŹNIE

mógl nikogo przyjąć na studia

mowach z wladzami lwowskimi

wości, szczególnie gdy chodzi

nia się wiary w naszym kraju.

teologiczne.

duszpasterskiej na calym niemal

dotyczących organizacji diece-

o zwrot historycznej wlasno-

I ciche, serdeczne życzenie, by

obszarze Związku Radzieckie-

zji rzymskokatolickich na tere-

ści poszczególnym wyznaniom

zapoczątkowany nurt odno-

W ubieglym 1988

go. Obejmują one tereny: Ploski-

nach Ukrainy i odzyskania sie-

religijnym.

wy życia duchowego poglębial

roku biskup rektor

rów, Winnica, Kamieniec Po-

dziby arcybiskupiej we Lwowie

Jednak jak postulowalo wie-

się i przybieral na sile, wply-

dolski i okolice, gdzie otwartych

zastępca przewodniczącego Ob-

lu ukraińskich historyków

wając swym ożywczym dzia-

seminarium ryskiego

jest w tej chwili 94 kościolów

wodowej Rady Deputowanych

i socjologów ,,nie dokończony

laniem na coraz szersze kręgi

po raz pierwszy

i pracuje 25 kaplanów. Poza tym:

Mykola Horyń wyrazil myśl, że

proces zwrotu dawnego mienia

spoleczeństwa".

przyjąl do seminarium

utworzenie metropolii rzymsko-

Bukowina ­ kościól i 3 kaplice

kościelnego negatywnie wply-

Ogrom podjętej pracy Ko-

bez pozwolenia

katolickiej byloby bardziej celo-

oraz 2 kaplanów; Moldawia ­ 7

wal na jakościowy i ilościowy

ściola katolickiego oraz stojące

wladz państwowych

we w Kijowie lub jakimś innym

kościolów, 2 kaplanów; Zakar-

rozwój wspólnot religijnych

przed nim zadania formalnego

wszystkich

większym mieście na Wschod-

pacie ­ 44 kościoly, 13 kapla-

oraz ich slużbę spoleczeństwu".

odnowienia struktur metro-

niej Ukrainie, ale nie we Lwowie,

nów; Kijów i Fastów ­ kościól,

Również niesprawiedliwy po-

polii lwowskiej ukazuje opis

zglaszających się

ze względu na spoleczno-eko-

kaplica i 1 kaplan; Odessa ­ 1 ka-

dzial dóbr lub też faworyzowa-

sytuacji Kościola rzymsko-

kandydatów. Spróbowal

nomiczną, polityczną i religijną

plica, 1 kaplan. Żytomierz i Ży-

nie jednego spośród Kościolów

katolickiego na Ukrainie po

­ i próba się powiodla.

sytuację, jaka zaistniala na te-

tomierszczyzna, gdzie do dziś

powodowal  niezadowolenie

1946 roku, autorstwa ks. Lu-

Wystarczylo późniejsze

renach Zachodniej Ukrainy. Pan

środowiska polskie i katolickie

dwika Kamilewskiego z 1991

i dysonans w spoleczeństwie,

zgloszenie w celu

są najliczniejsze, otwartych jest

Horyń również zwrócil uwagę

roku, w którym zauważono, że

który często kończyl się sytu-

państwowej rejestracji.

26 kościolów (w tym katedra)

nuncjusza na te religijne proble-

,,po zmianach, jakie nastąpi-

acją konfliktową.

i pracuje 5 kaplanów. Z nieobję-

my, z jakimi spotykają się Ukra-

Mialo temu zapobiec posta-

ly w stosunku wladz komuni-

tych dotychczas pracą duszpa-

ińcy zamieszkali w Polsce i od

W tej chwili jest to już spra-

stycznych do spraw wolności

nowienie prezydenta Ukrainy

sterską terenów Związku Ra-

których rozwiązań tam wladze

wa tylko porządkowa. Liczba

sumienia i religii, w obwodzie

Leonida Kuczmy z 21 marca

dzieckiego zglaszają się do nas

tutejsze uzależniają swoje decy-

nowych kaplanów wzrośnie za

lwowskim, począwszy od roku

2002 roku ,,O niezwlocznych

rzymskokatolicy z Humania,

zje we Lwowie".

kilka lat o tyle, że jeden kaplan

1989, zostalo otwartych 57

dzialaniach odnośnie ostatecz-

Krymu, Charkowa. Ogromnym

Warto przy tym dodać, że re-

nie będzie musial obslugiwać

kościolów". Na temat Tarno-

nego pokonania negatywnych

polem pracy dla kaplanów i za-

lacja ze spotkania nuncjusza

pięć i więcej kościolów.

polszczyzny autor zaznaczyl,

skutków polityki totalitaryzmu

konów jest Kazachstan, miejsce

apostolskiego z Mykolą Hory-

Sfera dzialalności Kościo-

że ,,w obwodzie tarnopolskim

dawnego Związku Radzieckie-

przesiedleń Polaków z Ukra-

niem ukazala się również 22 li-

la zostala rozszerzona. Kaplan

pracuje dwóch księży, absol-

go odnośnie religii i odnowie-

iny w latach 1936­1938; wiemy

stopada 1990 roku na lamach

może należeć do stowarzyszeń

wentów seminarium ryskie-

nia naruszonych praw Kościola

o tym z listów i relacji kapla-

lwowskiej gazety ,,Za wilnu

spoleczno-kulturalnych, wraz

go: ks. Markian Trofimiak i ks.

i religijnych organizacji".

nów m.in. z Polski, pracujących

Ukrainu". Obok rubryki ze spo-

z wiernymi może nieść po-

Michal Jaworski, którym udalo

Dokument ten nakladal na

wśród wiernych w Kazachsta-

tkania podano obszerną relację

moc biednym, upośledzonym,

się otworzyć kościoly w na-

Gabinet Ministrów Ukrainy

nie. Wielkie skupiska Polaków-

z przekazania palacu arcybisku-

chorym. Wladze państwowe

stępujących miejscowościach:

obowiązek utworzenia odpo-

-katolików, nie mówiących już

pów greckokatolickich na rzecz

nie tylko nie zabraniają tego,

Czortków, Mikulińce, Rydodu-

wiedniej komisji, która miala

przeważnie po polsku znajdują

Kościola greckokatolickiego, co

ale, przeciwnie, nawolują do

by, Strusów, Losiacz, Jezierza-

przygotować propozycje odno-

się w Omsku, Tomsku, Irkucku

może świadczyć o dyskredytacji

wspólpracy w dziele milosier-

ny, Polupanówka, Skalat, Pod-

wienia naruszonych w minio-

i okolicach".

Kościola rzymskokatolickiego

dzia. By nie być goloslownym

woloczyska, Zbaraż. Wedlug

nych latach praw Kościola oraz

Jednak już niebawem sy-

we Lwowie i okolicach.

­ przytoczę jeden przyklad. Na

szacunków, w tarnopolskim

plan zwrotu dawnej wlasności

tuacja miala się diametralnie

Po 1991 roku, czyli formalnym

peryferiach Lwowa znajduje się

obwodzie uda się utworzyć

kościelnej, szczególnie dawnych

zmienić i wladze zaczęly stwa-

przywróceniu do życia struktur

wielki dom inwalidów znany

jeszcze 17 parafii".

obiektów sakralnych oraz inne-

rzać rozliczne przeszkody na

archidiecezji lwowskiej obrząd-

jako dom starców na Majerów-

go mienia kościelnego (w tym

Geografia potrzeb

drodze odzyskiwania rzymsko-

ku lacińskiego pierwszorzędną

ce. Przez dziesiątki lat ukry-

pomieszczeń), które są wlasno-

duszpasterskich i pierwsze

katolickich świątyń i klaszto-

sprawą pozostawala nadal spra-

cie roztaczalem tam duchową

ścią państwa i są wykorzysty-

trudności

rów. Takie trudności zaczęly się

wa odzyskania i odnowienia

opiekę nad tymi biedakami,

wane niezgodnie z pierwotnym

Duszpasterze ze Lwowa nie

już w 1990 roku, o czym rów-

dawnych świątyń parafialnych,

niosąc im pociechę religijną, za

zamyslem. Niniejsza ustawa

zapomnieli również o wier-

nież relacjonowali lwowscy ka-

aby mogly slużyć ludowi Boże-

którą tęsknili i o którą prosili.

byla obowiązującą do 2010 roku,

nych katolikach rozsianych nie

plani o. Rafal Kiernicki i ks. Lu-

mu. Chodzilo o dostęp do kościola

W chwili obecnej sytuacja

kiedy to ogloszono projekt prawa

tylko po Ukrainie, ale i calym

dwik Kamilewski: ,,Od wiosny

mieszkających na danym obsza-

się zmienila. Zarząd zakladu

,,O zwrocie świątyń religijnym

Związku Radzieckim. ,,W ostat-

1990 roku bezskutecznie ubie-

rze wiernych.

pozwala na jawną opiekę reli-

organizacjom", przygotowany

nich latach otworzyly się przed

gamy się i otwarcie we Lwowie

Jednak jak to już zosta-

gijną i zabiega, by wierni ka-

przez komitet Ukrainy w spra-

nami wielkie możliwości pracy

kościolów: św. Elżbiety, Marii

lo zaznaczone w poprzednich

tedry lacińskiej we Lwowie

wach narodowości i religii.