24

nr 1 (413) |17­30.01.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Jan Bogumil Rosen ­ życie i twórczość  (cz. 4)

Na Powszechnej wystawie

francuskiej Legii Honorowej,

światowej w Paryżu

a w 1913 roku ­ rosyjskim or-

derem św. Anny.

,,Rewia..." również zdobyla

W 1893 roku ogromny obraz

dobrą opinię. Już 18 maja

,,Zwycięstwo A. Suworowa pod

1889 roku francuskie

Rymnikiem" byl wystawio-

,,Figaro" pisalo: ,,Wśród

ny w Petersburgu i zostal za-

powodzi mistrzów

kupiony przez nowego cesarza

francuskich, których prace

Mikolaja II. Ten obraz również

umieszczono w Palacu Zimo-

znajdują się na wystawie

wym. Studia przeprowadzone

paryskiej, wymienimy

dla wykonania obstalunków

tylko kilka nazwisk

carskich daly Rosenowi wie-

artystów polskich,

le pomyslów twórczych. W re-

a mianowicie panów:

zultacie powstalo kilkanaście

Józefa Chelmońskiego

większych i mniejszych dziel,

które artysta wyslal do Peters-

,,Kozacy" i ,,Karczma

że jest Rosen ,,malarzem stro-

burga, ,,gdzie rozkupiono je mo-

kozacka", Jana Rosena

ju, blyszczącego od epoletów,

mentalnie... i z dobrym rezulta-

,,Przegląd kawalerii na

guzów, naszywek i orderów,

tem finansowym".

placu Saskim", Waclawa

malarzem konia, stosującego

Car Aleksander III wywarl

Szymanowskiego ,,Klótnia

swój chód do dźwięku trąbki

na Rosenie ogromne wrażenie.

huculów" i Anny Bilińskiej

i bębna".

Po jego śmierci artysta pisal:

,,Autoportret". Wszystkie

Praca J. Rosena na zamó-

,,Tkwilo jednak we mnie i nur-

wienie rosyjskiego cara nie

towalo mnie przemożne wraże-

wymienione obrazy

podobala się części tak ówcze-

nie ogromu i fizycznej sily, któ-

zostaly odznaczone

snych, jak i późniejszych kry-

re odnioslem przy pierwszym

nagrodami wystawy ­

tyków polskich. Jeden z nich

zetknięciu się mojem z Alek-

,,Rewia..." dostala medal

np. napisal: ,,Dla Rosena waż-

sandrem. Wrażenie to musialo

srebrny.

niejszym jest sąd o jego sztuce

się wypowiedzieć, musialem

cesarza Aleksandra III niż St.

wydać ze siebie tę dręczącą

Witkiewicza".

mnie olbrzymią postać. Tak po-

JURIJ SMIRNOW

W tymże 1891 roku

P

Następne lata (1893­1914)

­ na pograniczu wlosko-szwaj-

wstal portret naturalnej wiel-

wielką niespodzianką

o sukcesie w Paryżu ob-

sam J. Rosen uważal za lata

carskim. Tak w 1892 roku po-

kości Aleksandra III na koniu...

raz z triumfem byl poka-

wytężonej pracy i zawodowe-

wstal ogromnych rozmiarów

Plótno wziąlem czterometro-

dla artysty bylo

zany na specjalnie orga-

go powodzenia. W 1893 roku

obraz ,,Bitwa pod Novi" (druga

we... Namalowalem z najistot-

zaproszenie go do

nizowanych wystawach we

imperator Aleksander III za-

nazwa ,,Przejście wojsk Suwo-

niejszej wewnętrznej potrze-

Petersburga. Telegram

Lwowie, Krakowie i Pozna-

mówil kolejny wielki batali-

rowa przez górę św. Gotarda").

by...". W 1895 roku obraz byl

podpisal osobiście

niu. W 1891 roku ,,Rewię..."

styczny obraz ,,Zwycięstwo A.

J. Rosen malowal obraz w Mo-

pokazany na wystawie w pe-

wiceprezes Akademii

pokazano na dorocznej wy-

Suworowa nad Turkami pod

nachium, a później w Peters-

tersburskiej Akademii, później

Sztuk Pięknych hrabia

stawie Cesarskiej Akademii

Rymnikiem".

burgu  rzetelnie  wykończyl

w paryskim Salonie, gdzie mial

Sztuk Pięknych w Petersburgu,

Artysta z rodziną na stale

wszystkie drobne szczególy

duży sukces. Dlatego autor po-

Tolstoj.

gdzie na obraz zwrócil uwa-

zamieszkal w Monachium, czę-

dotyczące uzbrojenia i umun-

stanowil podarować go francu-

gę Aleksander III i postanowil

W rosyjskiej stolicy pre-

sto wyjeżdżając na wystawy,

durowania żolnierzy. Artysta

skiemu ,,Cercle Militaire".

go kupić do ozdobienia palacu

zes Akademii rodzony brat

studia w terenie lub podróże.

wspominal: ,,Przez dwa tygo-

W 1900 roku

w Skierniewicach.

cara wielki książę Wlodzi-

On regularnie wystawial swoje

dnie uzbrajalem te suworow-

artysta wziąl udzial

W latach 1890­1891 Jan Ro-

mierz wyjaśnil Rosenowi, że

obrazy w monachijskim Palacu

skie dywizje! Dziewięćdziesiąt

sen pracowal nad jednym z naj-

cesarz Aleksander III nie tylko

Krysztalowym ,,Glas-Palast",

karabinów splodzilem... Stara-

w międzynarodowej

bardziej znanych swych ob-

zakupil ,,Rewię...", lecz zainte-

warszawskiej Zachęcie, TPSP

lem się z największą wierno-

Wystawie Powszechnej

razów ,,Bitwą pod Stoczkiem".

resowal się jego twórczością.

w Krakowie, paryskim Salonie

ścią odtworzyć broń ówczesnej

w Paryżu, gdzie

Bitwa ta stoczona byla zwy-

Wlaśnie w tym czasie zabraklo

i w akademii w Petersburgu.

piechoty, ladownice i sztucery

otrzymal za swoje

cięsko przez wojsko polskie pod

przy dworze carskim nadwor-

W latach 90. Rosenom urodzi-

jegrów..., kląlem sumienną moją

prace brązowy medal.

wodzą generala J. Dwernickiego

nego malarza i Aleksander III,

lo się troje dzieci. W 1895 roku

naturę, nieznoszącą niedoklad-

Na tejże wystawie

z korpusem rosyjskim generala

również jak Akademia Sztuk

rodzina przeniosla się do Pa-

nej pracy!". Dokladność mala-

Gesmana w dniu 14 lutego 1831

Pięknych, nie mogli znaleźć

ryża, a od 1909 roku zamiesz-

rza bardzo podobala się jednak

pelnil Rosen ważną

roku. Autor nie mógl poslać ob-

godnego kandydata. Jan Ro-

kala w Szwajcarii, w Lozannie.

imperatorowi i kierownictwu

funkcję organizacyjną ­

raz ,,o tak niecenzuralnej treści"

sen byl przyjęty przez cesarza,

rosyjskiej  Akademii  Sztuk

W 1902 roku artysta byl odzna-

rosyjskie ministerstwo

do Warszawy na wystawę TZSP

który zlożyl artyście kilka za-

czony Krzyżem Kawalerskim

Pięknych. Krytycy podkreślali,

oświaty powolalo go

i w 1891 roku pokazal publicz-

mówień na wykonanie wiel-

do pięcioosobowego

ności w monachijskim ,,Glas-

kich obrazów o tematyce ba-

jury, które orzekać

-Palast", a potem ofiarowal go

talistyczno-historycznej  dla

mialo o wartości dziel

do muzeum kościuszkowskiego

Palacu Zimowego, rezydencji

w Rapperswillu (obecnie obraz

carów rosyjskich. Bylo to fak-

przesylanych przez

znajduje się w Muzeum Wojska

tyczne mianowanie J. Rosena

rosyjskich artystów na

Hofmalerem, czyli malarzem

Polskiego w Warszawie).

dzial sztuk plastycznych

W tychże latach obok ,,Bitwy

nadwornym, jednak oficjalnej

wystawy. W tymże

nominacji artysta nigdy nie

pod Stoczkiem" artysta stwo-

1900 roku obrazy

otrzymal. W następnym 1892

rzyl kilka mniejszych obrazów,

Rosena bardzo wysoko

roku Cesarska Akademia Sztuk

na których przedstawil żolnie-

Pięknych nadala mu zaszczyt-

rzy wojska polskiego w spokoj-

oceniono na wystawie

ny tytul akademika i profesora

nej, pokojowej atmosferze, na

w Petersburgu. Po

tytularnego. Akwarelę ,,Napo-

przyklad ,,Zaloty huzarzy przy

zakończeniu wystawy

leon w Smorgoniach" zakupil

studni" (rozmiary 37,5x51,5

wszystkie obrazy

następca tronu (późniejszy car

cm). ,,Tygodnik ilustrowany"

zakupila cesarzowa

Mikolaj II).

pisal o ,,Zalotach..." jako o ob-

Maria Fiodorowna. Car

Zamówienia cesarskie do-

razie ,,nader milym w pomyśle

tyczyly czasów wlosko-szwaj-

i zręcznym w ukladzie", obra-

Mikolaj II również stale

carskiej kompanii feldmar-

zie, w którym ,,typowe fizjo-

nabywal rosenowskie

szalka A. Suworowa. Rosenowi

nomie dwóch kawalerzystów

gwasze ­ z czasem zebral

epoka byla znana, jednak on

w ciężkich bermycach na glo-

calkiem pokaźną ich

nigdy wcześniej nie malo-

wie, dziewucha czerpiąca żura-

kolekcję.

wal wojsk rosyjskich. Dlatego

wiem wodę dla spragnionych

artysta byl zmuszony prze-

koników, wreszcie tlo wiejskiej

W 1901 roku podczas wizyty

prowadzić drobiazgowe stu-

zagrody, skąpane w wiosennym

Mikolaja II do Francji organi-

dia w petersburskich muze-

slońcu stanowią calość bardzo

zowano wielkie manewry ar-

ach wojskowych, w twierdzy

udatnie skomponowaną i milą

mii francuskiej w miejscowości

Petropawlowskiej, a w terenie

dla oka".