14

nr 3 (415) |14­27.02.2023

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Wspomnienie o Dmytrze Pawlyczce

Kilka dni temu doszla

mnie wiadomość, że

zmarl Dmytro Pawlyczko,

o którym ostatnio dość

intensywnie myślalem,

przede wszystkim jako

o wybitnym ukraińskim

poecie i znakomitym

tlumaczu polskiej

literatury. Od kilku lat

dochodzily mnie wieści,

że jest w coraz gorszym

stanie zdrowia. Nie

odpowiadal na listy. Mial

już ponad 94 lata.

MARIUSZ OLBROMSKI

STAWISKO, PRZEMAWIA DMYTRO PALYCZKO

P

ochodzil z rodziny chlop-

rejonowych i miejskich tego

też przy ognisku na Górze Bony,

skiej, jeszcze przed II woj-

miasta, jak również wladz wo-

wędrowaliśmy wzgórzami ota-

ną światową uczęszczal

jewódzkich Tarnopola. Na po-

czającymi miasto. Pawlyczko

do polskiej szkoly, co później

czątku lat dziewięćdziesiątych

znal świetnie twórczość Slo-

pozwolilo mu wejść w krąg na-

ubieglego wieku Pawlyczko

wackiego i opowiadal o niej

szej kultury. Pogrzeb, który

bral udzial w rządowych roz-

niezwykle  barwnie.  Obda-

odbyl się 1 lutego zgromadzil

mowach polsko-ukraińskich

rowywal mnie też niekiedy

w jego rodzinnej wsi Stopcza-

na temat utworzenia Muzeum

swymi książkami opatrzony-

tiw, kolo Kosowa, a więc na

Juliusza Slowackiego, a jego

mi dedykacją, zaczynającą się

Huculszcyźnie, kilkaset osób.

ważki glos byl ogromnie istotny

od slów ,,Drogiemu Przyjacie-

Przede wszystkim rodzinę:

w pomyślnym ich sfinalizowa-

lowi...". Z kolei w Warszawie

DMYTRO PAWLYCZKO W KRZEMIEŃCU

wdowę Bogdanę, córkę Rok-

niu. Wlaśnie wtedy mogliśmy

kilkakrotnie skladaliśmy ra-

solanę oraz licznych krew-

w tym kraju: byl wspóltwór-

osobę powszechnie szanowaną

się poznać, bo występowalem

zem na zakończeniu ,,Dialogu

nych, mieszkających na stale

cą Deklaracji Niepodleglości

na Ukrainie. Bogata twórczość

w tych rozmowach jako ekspert

Dwóch Kultur" kwiaty pod po-

w tej wsi. Pożegnanie Zmarle-

Ukrainy, bohaterem Ukrainy,

literacka Pawlyczki znana jest

ze strony polskiej, organizując

mnikiem Tarasa Szewczenki,

go odbylo się w jego rodzinnym

w latach 1999­2001 pierwszym

w Polsce dzięki przekladom

zarazem z żoną Urszulą w Krze-

którego powstanie zainicjo-

domu, starej chacie, o której

ambasadorem wolnej Ukrainy

Bogdana Zadury. Jego utwory

mieńcu pierwsze spotkania

wal jako ambasador Ukrainy

często ze wzruszeniem wspo-

w Rzeczypospolitej Polskiej;

stanowią część dwóch antolo-

pisarzy i wystawy artystów

w Polsce. Warto wspomnieć, że

minal i do której zawsze mial

deputowanym, także amba-

gii: ,,Wiersze zawsze są wolne.

polskich i ukraińskich. Zanie-

ten piękny pomnik zostal od-

ogromny sentyment.

sadorem Ukrainy na Slowacji.

Przeklady z poezji ukraińskiej"

dbany wówczas dworek, który

slonięty w 2002 roku, a auto-

Pan prezydent Ukrainy Wo-

Również pierwszym prezesem

oraz ,,100 wierszy wolnych

ongiś byl wlasnością rodziny

rem rzeźby jest ukraiński arty-

lodymyr Zelenski przeslal na

Towarzystwa Języka Ukraiń-

z Ukrainy". W 1989 roku uka-

Slowackich, po wyprowadze-

sta Anatolij Kusz, cokól zaś jest

uroczystości wieniec. Z Kijowa

skiego im. Tarasa Szewczenki,

zal w się w Lublinie zbiór wier-

niu z niego biblioteki miejskiej

dzielem Baltazara Brukalskie-

przyjechalo duże grono przy-

przewodniczącym Ukraińskiej

szy Pawlyczki ,,Tajemnica mojej

i pieczolowitym odrestauro-

go. Pawlyczko też sprzyjal ­ co

jaciól i znawców twórczości

Światowej Rady Koordyna-

twarzy" również w przekladzie

waniu oraz urządzeniu pięk-

warto podkreślić ­ powstaniu

Pawlyczki, lącznie okolo trzy-

cyjnej. Przede wszystkim zaś

Bogdana Zadury. Sam Pawlycz-

nych wystaw, stal się Muzeum

pomnika Juliusza Slowackiego

sta osób. W uroczystościach

znakomitym poetą, autorem

ko byl tlumaczem nie tylko po-

Juliusza  Slowackiego,  któ-

w Kijowie. Monument poświę-

uczestniczyli byli poslowie

kilkunastu książek poetyc-

ezji polskiej, ale także bulgar-

re zostalo uroczyście otwarte

cony twórcy ,,Księdza Marka"

do Rady Najwyższej oraz po-

kich, wnikliwym krytykiem

skiej, anglojęzycznej, między

w 2004 roku.

zostal odslonięty w 2012 roku,

eci, pisarze, naukowcy, między

literackim, subtelnym eseistą,

innymi sonetów Szekspira.

Pawlyczko od początku lat

usytuowany jest w pobliżu ko-

innymi: prof. Mykola Żulyń-

dziennikarzem oraz świetnym

Przekladal też wiersze poetów

dziewięćdziesiątych prawie co

ściola św. Mikolaja. Autorem

ski, akademik Akademii Nauk

redaktorem. Zostal obdarzony

z wielu innych języków.

roku ­ jeśli go nie zatrzymywa-

fascynującej rzeźby jest prof.

Ukrainy, uczestnik wielu na-

tytulem doktora honoris causa

Należy go też uznać za wspól-

ly inne, pilne obowiązki ­ przy-

Stanislaw Radwański.

szych spotkań Dialogu Dwóch

przez Uniwersytet Warszawski,

twórcę ,,Dialogu Dwóch Kultur",

jeżdżal wraz z żoną Bogdaną,

Pawlyczko

uczestniczyl

Kultur w Krzemieńcu, Mychaj-

Lwowski Uniwersytet Narodo-

spotkań polskich i ukraińskich

przemilą i uroczą osobą, zawsze

w wielu naszych sesjach na-

lo Sydorzewski, prezes Narodo-

wy im. Iwana Franki, Przykar-

intelektualistów w Krzemieńcu

4 września ­ to jest w kolejną

ukowych w Krzemieńcu, na

wego Stowarzyszenia Pisarzy

packi Uniwersytet Narodowy

i nie tylko w tym mieście. Byl

rocznicę urodzin Juliusza Slo-

które też zapraszal znajomych,

Ukrainy, posel Iwan Zajeć, który

im. Wasyla Stefanyka. Byl pro-

ze strony ukraińskiej najważ-

wackiego ­ do Krzemieńca na

często wybitnych literatów

później prowadzil tok przemó-

fesorem honorowym Uniwer-

niejszą w tym przedsięwzięciu

inaugurację naszych spotkań.

i literaturoznawców z Kijo-

wień na placu przy greckokato-

sytetu Narodowego ,,Akademia

osobą, nie umniejszając w tym

Na dziedzińcu dworku Muzeum

wa, Lwowa i innych ośrodków

lickiej cerkwi pod wezwaniem

Kijowsko-Mohylańska".  Już

roli wladz Ukrainy, kolejnych

Juliusza Slowackiego mial pelne

kultury na Ukrainie. Moja bli-

św. Paraskewy. Wiele innych

za życia zostal uhonorowany

ministrów kultury, wkladu

ekspresji, znakomite przemó-

ska z nim znajomość, nawią-

osób ze świata nauki i kultury.

wieloma ukraińskimi i polski-

w coroczne przygotowanie tej

wienia, wielokrotnie cytowal

zana w mieście Slowackiego

Przybyla też delegacja z Krze-

mi odznaczeni, między inny-

imprezy w Krzemieńcu przez

z pamięci utwory Slowackiego.

i podtrzymywana przez dlu-

mieńca, z Muzeum Juliusza

mi: Krzyżem Komandorskim

Tamarę Sieninę, dyrektor Mu-

Przemawial też niejednokrot-

gie lata, miala później jeszcze

Slowackiego, miejsca szczegól-

z Gwiazdą Orderu Odrodzenia

zeum Juliusza Slowackiego,

nie na Cmentarzu Tunickim

inną kontynuację w Polsce.

nie bliskiego Pawlyczce. Prze-

Polski, Krzyżem Komandor-

a także pracowników tej in-

przy grobie Salomei Slowackiej,

Tak się bowiem przedziwnie

kazano również wieniec i wy-

skim z Gwiazdą Orderu Zaslugi

stytucji. Także wszystkich,

matki wieszcza. Niejednokrot-

zlożylo, że od 2014 roku zosta-

razy wspólczucia od polskich

Rzeczypospolitej Polskiej.

jakże licznych i życzliwych

nie spacerowaliśmy po mieście

lem dyrektorem Muzeum Anny

organizatorów i uczestników

Imponująco wygląda jego

tej inicjatywie osób, z wladz

Slowackiego, dyskutowaliśmy

i Jaroslawa Iwaszkiewiczów

Dialogu Dwóch Kultur, jak rów-

dorobek translatorski na język

w Stawisku w Podkowie Leśnej

nież od Stowarzyszenia Pisarzy

ukraiński ­ byl autorem kil-

usytuowanej w pobliżu War-

Polskich. Po mszy św. we wspo-

ku antologii poetyckich. Dla

szawy i rozpocząlem tam od

mnianej cerkwi i wielu wystą-

polskiej kultury szczególnie

razu intensywną dzialalność

pieniach zebranych na placu

cenna jest jego książka 50 po-

kulturotwórczą. Między inny-

przycerkiewnym osób, które

etów polskich: Antologia po-

mi co tydzień organizowalem

podkreślaly znaczenie dla calej

ezji polskiej, zawierająca jego

tam spotkania z wybitnymi

Ukrainy dzialalności i twór-

przeklady na język ukraiński

twórcami kultury: reżyserami,

czości Pawlyczki, jego prochy

twórców od Jana Kochanow-

pisarzami, muzykami, muzeal-

spoczęly na cmentarzu obok

skiego do poetów wspólcze-

nikami. Przenioslem też cześć

świątyni, kolo grobu jego ro-

snych. Na książkę skladają się

spotkań ,,Dialogu Dwóch Kul-

dziców i czlonków rodziny.

nie tylko biogramy, ale rów-

tur" do tego legendarnego miej-

Pawlyczko byl jednym z naj-

nież charakterystyki twórczo-

sca. Oczywiście zaprosilem też

wybitniejszych przedstawicie-

ści każdego z poetów. Stanowi

do udzialu w nim Pawlyczkę

li świata kultury ukraińskiej,

więc ona zarazem swoistą hi-

wraz z malżonką. Nie byl to jego

a zarazem wspólczesnego ży-

storię literatury polskiej, tym

pierwszy pobyt w Stawisku,

cia spolecznego i politycznego

cenniejszą, że napisaną przez

bo odwiedzil to miejsce jeszcze

ODSLONIĘCIE POMNIKA JULIUSZA SLOWACKIEGO W KIJOWIE