16

nr 3 (415) |14­27.02.2023

Z pamiętnika podróżnika

www.kuriergalicyjski.com

Najbardziej romantyczna kapliczka Ziemi Tarnopolskiej

i zamordowane przez Rosjan dziecko

Stary cmentarz w Luce Malej

GRÓB ZABITEJ PRZEZ ROSJAN DZIEWCZYNKI

Prawie w calości ocalal niewiel-

ki oltarz. Wprawdzie obraz czy

Ukrzyżowanie, które tu musialy

być, gdzieś znikly. Pozostaly je-

dynie zardzewiale haki, mocu-

jące te elementy do ściany.

Krypta pod posadzką jest

otwarta. Prawdopodobnie kie-

KAPLICA RODZINY ZABIELSKICH

dyś wejście do niej zamykane

W okresie sowieckim

w ,,cesarsko-królewskiej" Gali-

bylo jedynie grubymi dębo-

myśli. Autor otrzymal zada-

prawie w każdej gazecie

nie wystawienia czegoś ,,nie

cji w pseudobizantyjskim stylu,

wymi deskami, zalożonymi od

byla rubryka ,,List zaprosil

a na ziemiach pod zaborem ro-

góry ceglą. Mieszkańcy po-

podobnego do innych", ale ka-

w drogę". Sens rubryki byl

syjskim ­ w tradycji moskiew-

wiadają, że jeszcze 30-40 lat

pliczka miala jednocześnie wy-

zrozumialy ­ ktoś napisal

skiej, z cebulastymi baniami. Tu

rażać glęboki smutek i zadumę

temu można bylo zobaczyć tam

list, a dziennikarz jechal tam

synod pilnie śledzil, aby ukra-

trumny z kośćmi, ale potem po-

na miejscu ostatniego spoczyn-

,,gdzie diabel mówi dobranoc",

ińskiego stylu nie bylo.

ku hrabiowskiej rodziny.

grzebano je na cmentarzu.

aby zobaczyć opisane na

Niewykluczone, że Zabiel-

rozumiemy, że musialo to kosz-

Prawdopodobnie w krypcie

Jak widać z pozostalości po

miejscu. Mnie w drogę

tować o wiele więcej niż wy-

kapliczce, autor uporal się z za-

scy pasjonowali się twórczo-

pochowano czterech zmarlych.

zaprosilo zdjęcie, umieszczone

ścią Waltera Scotta i powie-

korzystanie jednolitych ma-

Wieczny spoczynek znaleźli

daniem ­ chyba żadna inna tego

na FB. Przedstawialo stary

terialów. Grobowiec ­ to próg

ściami rycerskimi. Wobec tego

tu Ignacy Zabielski (+1880 r.),

rodzaju budowla nie wywola-

cmentarz w Luce Malej

do wieczności. Któż będzie

budowla powstala w demon-

laby we mnie tyle emocji i nie

Aniela z Jankowskich Zabiel-

na Tarnopolszczyźnie.

stracyjno-archaicznym sty-

oszczędzal na wieczności?

ska (+1887), Jacek Kieszkow-

sprowadzilaby mnie tu z dale-

Opuszczona kapliczka

Niezwykle interesujące i cie-

lu z okresu rycerza Ivanhoe. Ta

ka. Prawdopodobnie architekt

ski (+1900) i Nikodema z Za-

o nadzwyczajnej

archaiczność przejawia się już

kawe są drewniane drzwi do

bielskich Kieszkowska (+1932).

zapragnąl odtworzyć w swym

architekturze, okryta

w murarce. Mury kaplicy wy-

kapliczki, dziwnym trafem oca-

dziele wiejską świątynię w go-

Świadczą o tym epitafia na mu-

lianami dzikiego wina wprost

lale. Nie mają charakterystycz-

tyckim stylu. I to mu się calko-

lożone są z ledwo ociosanych

rach kapliczki. Sądząc z naj-

porażala. Byla to gotowa

nego dla tego okresu zdobienia

bryl kamiennych o różnych

starszego pochówku, kapliczkę

wicie udalo.

dekoracja do hollywoodzkiego

rozmiarach oraz z calkiem nie-

zawijasami i kwiatkami. Drzwi

wzniesiono okolo roku 1880.

Warto przypomnieć, że od

dramatu. Zapragnąlem

obrobionych niewielkich ka-

jak i calość, są nadzwyczaj pro-

końca XIX wieku w środowi-

Lubię stare cmentarze, więc

pojechać tam i na wlasne oczy

ste, surowe i demonstracyjnie

mieni. Widoczne jest, że taki

sku polskim gotyk nabywa na-

postanowilem i tu się rozejrzeć.

zobaczyć to dziwo, bowiem

archaiczne. Jedynym pelnym

uklad jest wlaśnie artystycz-

rodowo-romantycznych cech,

Stara część cmentarza okaza-

zdjęcie ­ powiem wprost ­ bylo

wdzięku elementem są ramy

zaś w budownictwie sakral-

nym wyrazem, a nie próbą

la się dość uporządkowana, bez

bardzo amatorskie.

uproszczenia budowli. Archi-

okienne ­ nawet szkielka gdzie-

tradycyjnych w takich miej-

nym staje się symbolem przy-

tekt wspaniale wykorzystal

niegdzie ocalaly. Niestety krzyż

należności obiektu do konfe-

scach zarośli. Nie ma tu jakiś

na obszytej blachą miedzia-

polączenie jaśniejszych i ciem-

nadzwyczajnych pod wzglę-

sji katolickiej. To wlaśnie rysy

TEKST I ZDJĘCIA

ną sygnaturce dawno się zwa-

gotyckie odróżniają polskie

niejszych gatunków kamienia,

dem artystycznym nagrobków

DMYTRO POLUCHOWYCZ

D

lil. Drewniana konstrukcja, na

kościoly od sąsiednich świą-

co calkowicie zmienia rzeźbę

­ zwykla mieszanka kamien-

dekoracyjną. Spoglądając na to,

której się opieral, spróchniala.

nych i żeliwnych krzyży oraz

tyń ukraińskich wznoszonych

la wytrawnego wędrow-

pomników zwieńczonych po-

cy jakieś tam nadlożo-

staciami świętych. Epitafia są

ne 50 km to nie problem.

po polsku i ukraińsku ­ tych

Tym bardziej, że sama kaplicz-

drugich jest więcej. Na począt-

ka byla tego warta. To dla mnie

ku XX w. Polacy stanowili okolo

pierwszy tego rodzaju przypa-

20% ludności Luki Malej.

dek, gdy celem wędrówki byl

Bardzo malo jest figur. Dla-

tak niezwykly obiekt.

tego postać św. Anny, wykona-

Nie udalo mi się ustalić na-

na w sympatycznym naiwnym

zwiska architekta kapliczki, ale

stylu ludowym od razu przyku-

bylo z calą pewnością znaczące.

la moją uwagę, a epitafium pod

Kapliczkę wystawiono na za-

nią zaszokowalo:

mówienie bardzo szanowanej

hrabiowskiej rodziny Zabiel-

,,Ту спочиває Анна

skich herbu ,,Trzaska". Byla to

rodzina zasobna i mogla sobie

Кирилів родилася

pozwolić na uslugi znanego ar-

року 1914 Понесла

chitekta. Mając odpowiednie

смерть через руску

środki, Zabielscy mogli wy-

гранату року 1920"

stawić budowlę o bogatym

(Tu spoczywa Anna

zdobnictwie  artystycznymi

Kiryliw urodzona roku

plaskorzeźbami i podobnymi

architektonicznymi dodatka-

1914 Poniosla śmierć

mi. Ten, kto bywal na starych

od rosyjskiego granatu

cmentarzach na Galicji, może

w roku 1920).

wyobrazić sobie, co mam na